Book Title: Anekantjaipataka Part 04
Author(s): Bhavyasundarvijay, Yashratnavijay
Publisher: Jingun Aradhak Trust

View full book text
Previous | Next

Page 305
________________ વિક્ષર) ધાર:) व्याख्या-विवरण-विवेचनसमन्विता ११३६ भेदायोगात् शुद्धबोधभेदेषु तदनुपपत्तेः । एवमपि तदङ्गीकरणे इष्टबाधा शुद्धबोधानामपि क्लिष्टेतरत्वप्रसङ्गात्, तेषामपि मिथो भेदात्, तन्मात्रस्य च तद्भावहेतुत्वात्, - વ્યાડ્યા ... तत्त्वासिद्धेः तदतिरिक्तस्य च-बोधमात्रातिरिक्तस्य च अभावाद् । बोधभेदमात्रस्य च केवलस्य अप्रयोजकत्वात् । कथमित्याह-तस्मिन् सत्यपि-बोधभेदमात्रे जातिभेदायोगात् । अयोगश्च शुद्धबोधभेदेषु नानासन्तानान्तरवर्तिषु तदनुपपत्तेः-जातिभेदानुपपत्तेः । एवमपिबोधभेदमात्रतायां तदङ्गीकरणे-जातिभेदाङ्गीकरणे इष्टबाधा । कथमित्याह-शुद्धबोधानामपि सन्तानान्तरवर्तिनां क्लिष्टेतरत्वप्रसङ्गात् । प्रसङ्गश्च तेषामपि-शुद्धबोधानां मिथः-परस्परं भेदात्, तन्मात्रस्य च-भेदमात्रस्य च तद्भावहेतुत्वात्-क्लिष्टेतरभावहेतुत्वात् । अन्यथा-एवमनभ्यु - અનેકાંતરશ્મિ ... તેથી તમારા મતે ક્લિષ્ટ-અક્લિષ્ટ બોધ બિલકુલ સંગત નથી. (૨૮૫) બૌદ્ધ : બંને બોધ ભિન્ન-ભિન્ન છે. તો તેમની ભિન્નતાને લઈને જ, ક્લિષ્ટઅક્લિષ્ટરૂપે તેમનો જાતિભેદ માની લઈએ તો? સ્યાદ્વાદી: પણ તેવું ન મનાય, કારણ કે તે તે બોધનો ભેદ; તે જ તેમની જુદી જાતિઓ માનવામાં પ્રયોજક નથી (અર્થાત્ બોધભેદ હોવા માત્રથી જાતિભેદ ન માની લેવાય.) તેનું કારણ એ કે, અલગઅલગ બુદ્ધમાં રહેલ જ્ઞાનોમાં, બોધભેદ હોવા છતાં પણ, જાતિભેદની અસંગતિ જણાય છે. એટલે તે (બોધભેદો હોવા માત્રથી જાતિભેદ ન ઘટે. | ભાવાર્થ બધા બુદ્ધપુરુષોનાં જ્ઞાનો, અદ્વયબોધરૂપે સરખા છે, તેમાં કોઈ જાતિભેદ નથી. હવે જો બોધમાત્રથી પણ જાતિભેદ મનાતો હોય, તો તો અલગ-અલગ બુદ્ધપુરુષનાં જ્ઞાનોમાં પણ જાતિભેદ માનવો પડશે (અને તો તેમના જ્ઞાનો પણ ક્લિષ્ટ-અક્લિષ્ટ રૂપે જુદા જુદા માનવા પડશે) જે બિલકુલ સંગત નથી. તેથી તેવું ન મનાય. તેમ છદ્મસ્થ-બુદ્ધના બોધ પણ ભિન્ન હોવા માત્રથી તેમનો જાતિભેદ ન મનાય (વ્યક્તિભેદ છે, જાતિભેદ નથી.) બૌદ્ધ : (અવમfપ.) અમે બોધભેદ હોવા માત્રથી જ જાતિભેદ માની લઈએ તો? સ્યાદ્વાદીઃ તો તો તમને જે ઇષ્ટ છે, તેનો બાધ થશે. તે આ પ્રમાણે – અલગ અલગ યોગી પુરુષોનાં જ્ઞાનો (શુદ્ધ-અદ્વયબોધરૂપે) સરખા હોવા તમને ઇષ્ટ છે, પણ હવે તેનો બાધ થશે. તેનું કારણ એ કે, તે યોગીઓનાં જ્ઞાનો પણ પરસ્પર ભિન્ન-ભિન્ન છે (એક યોગીનું જ્ઞાન જ બીજા યોગીનું નથી. પણ બંનેનું જ્ઞાન જુદું જુદું છે) અને તમે માત્ર બોધભેદને જ, ક્લિષ્ટ-અક્લિષ્ટ એમ જુદી જુદી જાતિઓનું કારણ માનો છો. એટલે તો જુદા જુદા યોગીઓમાં રહેલ શુદ્ધબોધો પણ, ક્લિષ્ટ-અક્લિષ્ટ એમ જુદી જુદી જાતિવાળા માનવા પડશે ! (જે તમને ઇષ્ટબાધક છે.) બૌદ્ધ : ( વમનસ્યુપામે –) તો અમે બોધભેદમાત્રથી જાતિભેદ નહીં માનીએ, પણ તે જ્ઞાનોમાં ૨. “વૃદ્ધોધા' કૃતિ -પાઠ: . “વૃદ્ધોધા' કૃતિ -પઢિ: 1 રૂ. 'વૃદ્ધોધાનાં' તિ ૩-પાd: I Jain Education International For Personal & Private Use Only www.jainelibrary.org

Loading...

Page Navigation
1 ... 303 304 305 306 307 308 309 310 311 312 313 314 315 316 317 318 319 320 321 322 323 324 325 326 327 328 329 330 331 332 333 334 335 336 337 338 339 340 341 342 343 344 345 346 347 348 349 350 351 352 353 354 355 356 357 358 359 360 361 362 363 364 365 366