Book Title: Kshanikno Bodh Ane Nityano Anubhav
Author(s): Fulchandra Shastri
Publisher: Shyam Smarak Trust

View full book text
Previous | Next

Page 73
________________ ૬૪ ક્ષણિકનો બોધ અને નિત્યનો અનુભવ નિર્વિકલ્પ આત્માનુભૂતિનાકાળે પણ વિચાર હોય છે ૨૦૦૦૦૦૦૦૦ ૦ ૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦વિકલ્પાતીત દશાને આત્માનુભૂતિ કહે છે, વિચારાતીત દશાને નહીં. તેમ છતાં મોટાભાગે મુમુક્ષઓ એમ માનતા હોય છે કે સમસ્ત વિચારથી રહિત નિર્વિચાર થઈ જવું એ જ આત્માનુભૂતિ છે, જો કે તેમ માનવું યોગ્ય નથી. નિર્વિચાર થવાને નિર્વિકલ્પ દશા માની લેવી એ અજ્ઞાનીનો ભ્રમ છે. કેવળી ભગવાન અને જડ પદાર્થોને વિચાર હોતો નથી, છઘસ્થ એટલે અલ્પજ્ઞ. કેવળજ્ઞાન રહિત સમસ્ત જીવોને છપસ્થ જીવ કહે છે. છદ્મસ્થ જીવને વિચાર સહિત જ જ્ઞાન થાય છે. ત્યાં એમ સમજવું કે છઘસ્થ જીવના ભેદરૂપ વિચારીને વિકલ્પ કહે છે. સારરૂપે એમ પણ કહી શકાય કે શેયોના લીધે જ્ઞાનમાં ભેદ માલૂમ થવો, તે જ વિકલ્પ છે. છદ્મસ્થ જીવના અભેદ આત્મવિચારને નિર્વિકલ્પ કહે છે. આ જ વિષયને સિદ્ધ કરતા પ. ટોડરમલજીએ મોક્ષમાર્ગ પ્રકાશકના સાતમા અધિકારમાં કહ્યું છે - નિર્વિચાર થવાનું નામ નિર્વિકલ્પ નથી, કેમકે છદ્મસ્થનું જાણવું વિચાર સહિત હોય છે, તેનો અભાવ માનતા જ્ઞાનનો પણ અભાવ થાય ત્યારે એ તો જડપણું થયું, પણ આત્માને એ હોતું નથી; માટે વિચાર તો રહે છે.

Loading...

Page Navigation
1 ... 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114