________________
પ્રમાણે "આશુગામિત્વાદશ્વઃ" જલદી જવાની ક્રિયા કરે તે અશ્વ (ઘોડો).
અહિં ગૌઃ ત્યાં ગાયપણું અને અશ્વઃ ત્યાં અશ્વપણું એવા જાતિવાચક શબ્દોનું ક્રિયા વાચક શબ્દ હોવાથી. આ પ્રમાણે અન્ય જાતિશબ્દોમાં પણ જાણવું. (૨) ગુણ શબ્દ પણ એ ક્રિયા શબ્દ જ છે. જેમકે- "શુચોભવનાત્ શુક્લઃ" પવિત્ર હોવાની ક્રિયાને લઇને શુક્લ. એ જ પ્રમાણે "નીલભવાત્ નીલઃ" નીલનની ક્રિયાને લઇને નીલ. અહીં શુક્લ અને નીલ એવા ગુણ શબ્દોનું ક્રિયા શબ્દ હોવાથી.
આ રીતે અન્ય ગુણ શબ્દોમાં પણ સમજવું.
(૩) ક્રિયા એ પણ ક્રિયા શબ્દ જ છે. "હોવાપણું" "થવાપણું", "જવાપણું", "દેવાપણું" વગેરે ક્રિયા સામાન્યનું સર્વવ્યાપિપણું હોવાથી.
(૪) સંયોગ સમ્બન્ધી શબ્દ પણ ક્રિયા શબ્દ જ છે. જેમકે- "દણ્ડોડસ્યાતીતિ દણ્ડી" એની પાસે દંડ છે માટે દંડી એ દંડ અને દંડીના સંયોગ સમ્બન્ધરૂપ શબ્દ ક્રિયાશબ્દ છે.
એ જ પ્રમાણે સમવાય સમ્બન્ધી શબ્દ પણ ક્રિયાશબ્દ જ છે. જેમકે- "વિષાણમસ્યાસ્તીતિ વિષાણી" વિષાણ એટલે શિંગડું આને છે માટે વિષાણી. અર્થાત્ શિંગડાવાળું.
અહીં વિષાણ ને વિષાણીના સમવાય સમ્બન્ધરૂપ શબ્દ ક્રિયાશબ્દ જ છે. આથી હોવારૂપ ક્રિયાનું મુખ્યપણું હોવાથી એનો બોધ થાય છે.
50
