________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
(૧) દમન (૨) માર્થાન્તરીકરણ (૩) વિલય, ત્રીજો પ્રયાસ છે વૃત્તિ વિલયને - દમન-Suppression-મહદ્
અરે આ અંશે આ વૃત્તિ ક્ષય તે સર્વોપરી છે. વૃત્તિનું પૂર્ણ
ની છે તો પા પ્રયોગ અજમાવવામાં આવે છે, કેમકે તે સુગમ,
જ રૂપમાં ક્ષયીક૨ણ કરવાથી પરમ શાન્તિ મળે છે. સુકર અને સરળ છે. અધિક લેક વૃત્તિઓને
આ વૃત્તિઓ ક્ષય પામતાંજ ફક્ત શાનિત જ રહે છે. છૂપાવવાનું અને દબાવવાનું ઉપયુક્ત માને છે.
બીજા તમામ હો નષ્ટ બને છે. સમગ્ર ઉતારઅન્દરમાં તેમને રોકી રાખવાને ઉપાય શોધે છે.
2 ચઢાવની, નિમ્ન-ઉન્નત ભાવની પૂરી ધારા તૂટી પરંતુ બળપૂવક વૃત્તિઓને દબાવી રાખી શકાતી
જાય છે. નથી. જબરદસ્તીથી તેમનું દમન કરવામાં આવે તે જ તેઓ ભારી વિપત્તિઓની ઉત્પાદક બને છે. દમન
વૃત્તિ વિવિધ સંવેદને ઉત્પન્ન કરે છે. વૃત્તિઓના અંતરે ગમાં મહાન પ્રચંડ પ્રતિક્રિયા આનંદ અને વિષાદને જન્મ આપે છે. પ્રિયતા (re_action) હોય છે. વૃત્તિઓનું અધિક દમન અને અપ્રિયતાને ઉભરાવે છે. સંગ્રહભાવની લલક મનમાં ઉન્માદ ઉત્પન્ન કરે છે. સમય જતાં. તે જગાવે છે ભેગની લપટ ઉઠાવે છે, દુનિયાની દૂસરા માર્ગ દ્વારા વિકૃત અને ઘાતક બની, સમૂચી ક્રિયાઓ અને પ્રતિકિયાઓના તાણાવાણા નિકળવા પ્રયત્ન કરશે. દરમાં સર્ષને અથવા શરીર. ગુંથે છે. વૃત્તિઓના વિલયીકરણ સાથે જ ચેતના માં રગને કેટલે સમય રોકી શકાય? અંતે તે પરમ શુદ્ધ બને છે, આભા બંધનથી મુક્ત બની, તે ખૂંખાર બનીને બીજે રસ્તે નિકળી પડે છે. અક્ષય સુખને પામે છે. રેગને અંગરે રોકવાની ક્રિયા બીજા રોગને નિમં વૃત્તિઓની સંખ્યા :ત્રણ દેનારી બને છે. તેમજ વૃત્તિઓને દમન કરનારી પ્રક્રિયા કિદાપિ લાભદાયક બનતી નથી.
સંખ્યા બાબતમાં જુદા જુદા મત છે. જૈન
આગમ-સ્થાનાંગ સૂત્રમાં આહાર, સંજ્ઞા, ભયસંજ્ઞા, માર્થાન્તરીકરણ :- બીજી પ્રકિયા.
મૈથુન સંજ્ઞા અને પરિગ્રહ ( સંગ્રહ) સંજ્ઞા-એ Canalisation-નદીના પ્રવાહને નષ્ટ કરી ચાર મોલિક મનોવૃત્તિઓ માની છે. પ્રજ્ઞાપના શકતું નથી. પરંતુ તેનું વહેણ બદલી શકાય અને સમવાયાંગ સૂત્રમાં ૧૦ અને અભિધાન છે. વિનાશ તરફ વહેતા જલ-પ્રવાહને વિકાસની રાજેન્દ્ર ખંડ ૭ પાનું ૩૦૧માં ૧૬ વૃત્તિઓને દિશામાં પ્રવાહિત બનાવી મહાન લાભ મેળવી ઉલ્લેખ છે. શકાય છે, વૃત્તિઓના રૂપાન્તરણથી સઘળું રચના
ન આધુનિક પાશ્ચાત્ય મને વૈજ્ઞાનિકોએ ૧૪ ત્મક અને આનંદદાયક બને છે, જે વિધ્વંશાત્મક .
મૂળ વૃત્તિઓને સ્વીકાર કર્યો છે જ્યારે કેટલાકે (Destructive) અને કલેશપ્રદ છે, તે માર્ગો
આ સંખ્યા ૧૬ સુધી પહોંચાડી છે. નરરીકરણથી રચનાત્મક (Constructive) અને સરસ શાહિદાયક બને છે. અશુભ-શુભમાં અને મર્ગાિન્તરી કરણ - અશ્રેયસ્કર-શ્રેયસ્કરમાં પરિણમે છે.
નવા સંશોધન મુજબ ૧૬ મૌલિક વૃત્તિઓ માર્ગોત્તરીકરણના ઘણા લાભ છે. પરંતુ સ્થૂલ મનોવૈજ્ઞાનિકોએ સ્વીકૃત કરી છે. પદાર્થોની રૂપાન્તર–પ્રક્રિયા જેટલી સુગમ છે તેટલી (૧) જિજ્ઞાસા-કુતૂહલવૃત્તિ :- આ વૃત્તિને સૂમ પ્રવૃત્તિઓની પરિવર્તન- પ્રકિયા જટિલ અને કૌતિક પદાર્થોને નિષ્ફળ જ્ઞાનથી તેમજ વ્યર્થ કિલષ્ટ છે. એકાગ્રતા, દઢ સંકલ્પ અને નિરન્તર બાબતની જાણકારીની લલકથી હટાવી પરમ સત્ય, અભ્યાસ દ્વારા માર્ગાતરી કરણને પ્રશસ્ય પથ આત્મા, બનધ, મોક્ષ, સૂર્ણ સ્વરૂપ અને કમ બની શકે છે.
આદિ ધારાઓ તરફ વાળી શકાય છે.
૨૧૨
આત્માનંદ પ્રકાશ
For Private And Personal Use Only
