________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
મનવૃત્તિઓ તેમનું માર્ગોત્તરીકરણ
લેખકઃ “શાર્દૂલ” મુનિશ્રી મેહનલાલજી
-
---
માનસશાસ્ત્રીઓની અદ્યતન સંશોધન અનુ રહેનારની પાચન ક્રિયા મંદ બને છે. રસ સાવ સાર માનવીઓની સમગ્ર પ્રવૃત્તિઓનું કેન્દ્ર બંધ થાય છે અને નાડી-જાલ સૂકાય છે. નિંદનીય મવૃત્તિઓ છે.
વૃત્તિઓથી કેન્સર જેવા અસાધ્ય રોગ જન્મે છે. સર્વ પ્રથમ વૃત્તિઓમાં સૂક્ષ્મ પરિસ્પન્દન વૃત્તિનો અર્થ :થાય છે. પછી તે પુષ્ટ બનીને પ્રવૃત્તિઓના જનક, સંચાલક સંરક્ષક અને વિકાસક બને છે. વૃત્તિ
બદ્ધ ચેતનાની પરિણતિ એટલે વૃત્તિ. એ એના ઉમેષ પર પ્રવૃત્તિઓને પરિવેષ આધારિત પરિણતિ વિભિન્ન હોય છે. ચેતનાનું શુદ્ધસ્વરૂપ બને છે. વૃત્તિઓના બીજમાં, તે કઈ દિશામાં ન હોવાથી આ ભ્રામક અને ચચળ પરિણતિએ વળશે તથા કેવા પ્રકારનું સ્વરૂપ ધ રણ કરશે-તે ઉભરે અને મિટે છે, તેમની પાછળ મૌલિક અંતર ગર્ભિત રહે છે.
કારણ હોય છે. પૂર્વ જન્મના કર્મ યા આમ - કલિકાલ સર્વજ્ઞ આચાર્ય હેમચંદ્રસૂરિના
સંસ્કાર તેમની નિષ્પત્તિના મૂળ નિમિત્ત બને છે.
ઉચી ગશાસ્ત્રમાં, મહર્ષિ પતંજલિના એગદર્શનમ,
આ અપેક્ષાએ વૃત્તિના નિયંત્રણ માટે કર્મ
નિરોધ અને પરિશધ આવશ્યક છે, બીજ ન આચાર્ય તુલસીના મનનુશાસનમાં, યુવાચાર્ય
હોય તે ફળ ન હોઈ શકે. વૃત્તિઓ બીજ મહાપ્રજ્ઞજીના ચેતનાનું ઊર્ધ્વરેહણ આદિ ગ્રંથમાં
પણ છે અને ફળ પણ છે. તેઓ પૂર્વ આત્મવૃત્તિઓને પ્રકાર, વૃત્તિઓની શુદ્ધિકરણની પ્રક્રિયા, વૃત્તિવિલય આદિ બાબતો પર માર્મિક વિશ્લેષણ
આ સંસ્કારના ફળ છે અને નવા બંધને બીજ છે. મળી આવે છે.
વૃત્તિમાં પ્રવૃત્તિ - વૃત્તિઓને પ્રભાવ -
વૃત્તિ સજાગ બનતાં જ તેમાં પ્રવૃત્તિના રંગ જીવના સર્વાગી વિકાસ અને તેના સમસ્ત
2 ચમકવા લાગે છે. વૃત્તિ બીજ-રૂપમાં પ્રવૃત્તિની
- રૂપરેખા પિતામાંજ સમેટી લઈને ઉભરતી કિયાકલાપોમાં વૃત્તિઓ જ મુખ્ય ભાગ ભજવે છે.
હોય છે. વૃત્તિઓના બીજ અવચેતન મનની જે તરફ વ્યક્તિની વૃત્તિઓ ઉત્સુક રહે છે તે
મિટ્ટીમાં દબાયેલા રહે છે. પરિસ્થિતિ સ્વરૂપ જલ તરફ તેને જીવન પ્રવાહ વળે છે. માનસિક, શારીરિક, અને વ્યાવહારિક સર્વ ક્રિયાઓ ઉપર
અને હવાનો સહેજ સ ગ મળતાં જ અંકુરિત
બને છે. કોઈ પણ વૃત્તિ નિકૃષ્ટ નથી હોતી. દરેક વૃત્તિઓની ઘેરી અસર હોય છે. વૃત્તિઓને વિકૃત
વૃત્તિમાં સૂમ અથવા સ્થૂલ પ્રવૃત્તિના પ્રાણ સમાકરતાં વ્યકિત મામૂલી બને છે અને વૃત્તિઓને
* યેલા હોય છે. અને તે પ્રત્યક્ષ અથવા પક્ષમાં પબૂિત કરવાથી વ્યક્તિ મહાન બને છે. વૈજ્ઞાનિક પરીક્ષણ દ્વારા સંપૂર્ણતઃ સિદ્ધ થયું ?
સાકાર બને છે. છે કે ઇર્ષા, ચિંતા, ભય, ઉત્તેજનાના તીવ્ર અવે. ત્રણ પ્રયોગ -- ગોળી વ્યક્તિ માનસિક અને શારીરિક રૂપમાં બીજોની માફક વૃત્તિઓના સંબંધમાં પણ રેગી બની જાય છે, પ્રતિપળ ચિંતામાં મગ્ન અને વિજ્ઞાનના નિષ્ણાતોએ ત્રણ પ્રકારના ઉપક્રમ રહેનારી વ્યક્તિને અસર થાય છે, ભયભીત પ્રસ્તુત કરેલ છે. ઓકટોબર’૮૩]
[૨૧૧
For Private And Personal Use Only
