________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
સાધના અને વાસના.
-
લે. મનસુખલાલ તારાચંદ મહેતા તથાગત પિતાના શિષ્ય પાથે એ વખતે શ્રાવસ્તિ- મોટે ભાગ ભિક્ષણીઓની વૈયાવચ્ચમાં પરોવાયેલી માં આવી ત્યાંના જેતવનમ રહ્યા હતા. એ વખતે રહેતી. જીવનની ઉત્કૃષ્ટતા વાસના સામે યુદ્ધ કરી તેને ત્યાંની રાજનીર્તિકી સુજાતાનું નામ બહુ પ્રસિદ્ધ હતું. જીતી લેવામાં છે, એ વાત મનમાં ઢચી જતાં આપેરાજસભામાં જ્યારે કોઈ વખતે નૃત્ય અર્થે આવતી આપ તે સંયમી, ત્યાગી અને સેવાભાવી બની ગઈ ત્યારે વિદ્યુતની જેમ ઝળકી ઊઠતી. તેના પ્રાસાદના ધનને તે તેની પાસે કેઇ ન હતો, તથાગતની એક ભાગમાં નૃત્યાલય હતું, જ્યાં તેને નૃત્ય સમારંભ પરમ ઉપાસિકા તરીકે તેની એટલી બધી ખ્યાતિ જેવા સો સો કષપણ આપી લોકો દોડી જતાં. પ્રસરી ગઈ કે શ્રાવતિમાં આવેલ કોઇપણ બૌદ્ધભિક્ષ તથાગતના સહવાસમાં આવ્યા પછી સુજાતાના જીવનમાં ભાગ્યે જ તેની તેયાવચ્ચનો લાભ લીધા વિના રહેતે. ભારે પરિવર્તન થયું. રૂ૫, કલા, યૌવન, કીર્તિ, તથાગત જે શ્રમશુવિહારમાં રહેલા તેનાથી સુજાતાનું સંપત્તિ, જીવન બધું ક્ષણિક અને નાશવંત છે. સ્ત્રીની નિવાસ્થાન દેઢ બે માઈલ દૂર હતું. તથાગતના શેભા તેના રૂપ, યૌવન અને ધનમાં નથી, પણ દેહ અનેક ભિક્ષુઓમાં કેટલાક શિષ્ય નવા હતા, જેમને અને આત્માનું સાચું સૌન્દર્ય તે શી અને તિષ્ય પણ એક હતો. પરિત્રજયા લીધા પછી તે
ચરિતથી દીપી ઊઠે છે, એ વાત સુજાતાના મનમાં પ્રથમવાર શ્રાવસ્તિમાં આવેલ હતું. એક દિવસે તેની હચી ગઈ. પછી તે ધીમે ધીમે તે ત્યાગ અને Íક્તના જાથેના ભિક્ષઓ પાસેથી સુજાતાની વૈયાવચ્ચની વાત માર્ગે વળી. ભોગે પરથી તેનું મન ઊઠી ગયું અને તેના સાંભળવામાં આવી. સુજાતાને ત્યાંથી મિક્ષા લઈ નૃત્યાયની જગ્યા શ્રમણ વિહારમાં ફેરવાઈ ગઈ. બૌદ્ધ આવનાર એક ભિક્ષુએ તિષ્યને કહ્યું, “દેવી સુજાતાના ભિક્ષઓને ત્યાં દરરોજ ભિક્ષા મળતી. નજીકમાં જ હાથે ભિક્ષા લેવાને આનંદ કેઈ અનેરો છે. તેની એક રુગ્ણાલયની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી હતી. બીમાર વસ્તુઓને સ્વાદ તે જીવનભરમાં ભૂલી શકાય તેવું ભિક્ષઓને ત્યાં તમામ પ્રકારની વૈદકિય સારવાર મળતી નથી.” સુજાતાનું વર્ણન કરતાં તેણે કહ્યું: “દેવી
ભિક્ષાગૃહ માટે અલાયદા રસોડાની વ્યવસ્થા કરી સુજાતાના મુખ પર અપૂર્વ શાંતિ પથરાયેલી છે. હતી અને ભિક્ષા અર્થે ભિક્ષુઓને જરૂરી એવા તમામ *
આ આભૂષણને તેણે સદંતર ત્યાગ કરી દીધું છે. દર
પર એક વેત સાડી, ચંચળતાનું નામ નિશાન પણ ખાદ્ય પદાર્થો સુજાતા પિતાના હાથે પાતરામાં આપતી.
નહીં. તેના મુખ પર પવિત્રતા અને નિર્મળતાની એવી ભિક્ષની ઈચ્છા હોય કે ન હોય પણ તેનું પાત્ર
તે આભા ઝળકી રહી છે કે માતાને જોતા પુત્રનું સુજાતા પ્રેમપૂર્વક ભરી દેતી. તેની આવી વૈયાવચ્ચેથી
મસ્તક જેમ આપોઆપ નમી પડે, તેમ તેના હાથેથી ચારે બાજુ તેની પ્રશંસા થઈ રહી હતી.
ભિક્ષા લેતાં આપણને લાગે કે આપણું જીવન ધન્ય પત્રિીસ વર્ષની તેની વય હોવા છતાં શરીરને એવી બની ગયું. પાતરામાં પરાણે એક પછી એક પદાર્થો ઉત્તમ રીતે જાળવી રાખ્યું હતું કે જેનારને તે બાવીસ સુજાતા આપતા જ જાય ત્યારે એવા તે મધુર શબ્દ વર્ષની યુવતી જેવી લાગે. વાસના જીવનને કલુષિત બેલે કે જીવનભર જાણે એ સાંભળતાં જ રહીએ. બનાવે છે તે વાત સમજાયા પછી તેના જીવનનું ક્ષેત્ર એના શબ્દનું માધુર્ય અને મે પરના ભાવોમાં એક સંયમ અને નિયમ બની ગયા હતા. દરરોજ પ્રાતઃકાળે અદ્ભુત આકર્ષણ છે. ભક્ત સ્ત્રીઓ તે અનેક છે ત્રણ કલાક સુધી તે ધ્યાનમાં બેસતી અને દિવસનો પણ તે સૌમાં સુજાતા તે અજોડ છે.
આત્માનંદ પ્રકાશ
For Private And Personal Use Only
