SearchBrowseAboutContactDonate
Page Preview
Page 18
Loading...
Download File
Download File
Page Text
________________ પૂ૦- જ્યણું પરિણામ એટલે હિંસાદિને વજવાને અભિપ્રાય. “આનાથી દુગતિ હેતુભૂત કર્મબંધ થશે એવું જેના માટે જણાય તેને વનાભિપ્રાય હેય. કેવલિને સદા સામયિક કર્મબંધને " નિશ્ચય હેઈ કશાને વજનાભિપ્રાય હતો જ નથી. તે જે તેનાથી હિંસા થાય તે કર્મબંધ થતો જ જોઈએ. ઉ-ઉચિત પ્રવૃત્તિની પ્રધાનતાવાળા સામાયિકના પ્રભાવે કેવલીને પણ વજનીય ચીજો અંગે વજનાભિપ્રાય હેય જ છે, અન્યથા અષણીય પરિવારના અભિપ્રાયને પણ અભાવ માનવે જી રે વિતીના કલાપાક દષ્ટાંતમાં બાધિત છે. [ગહણીયકૃત્ય વિચાર પૃ. ૨૪૪-૨૫૨] પૂ–ક્ષીણમેહ વગેરે વીતરાગ જે કોઈપણુ ગહેણીય કૃત્ય કરતા નથીએ રીતે ઉપદેશપદમાં (૭૩૧) કેવલીને જીવહિંસા વગેરે ગણીયને સ્પષ્ટ નિષેધ કર્યો છે. - ઉo-એ નિષેધ ભાવહિંસા વગેરેને છે, માત્ર દ્રવ્યહિંસાને નહિ, કેમકે એ અશકય પરિહારરૂપ હેઈ શિષ્યોને અગહણીય હેાય છે. જે એ પણ ગહણીય હોય છે તેનાથી ઉપશાન્ત હજીવનથાપાત ચારિત્રના વિલોપ જ થઈ જાય. વળી ઉમદશષદમાં આગળ પાછળનો સંદર્ભ જોઈએ તો જણાય છે કે ચોથા વગેરે ગુણઠાણે જેને ઉત્તરોત્તર અપકર્ષ થતો જતો હોય તેને વીતરાગમાં નિષેધ કરવાને ત્યાં અભિપ્રાય છે. આ અપકર્ષ તે આભ્યન્તર પાપને જ હોય છે, નહિ કે દ્રવ્યહિંસા વગેરેનો પણ. માટે ઉપદેશપદમાં અકરણુનિયમની અપેક્ષાઓ કહેવાયેલા એ વચનેથી જિનમાં અતિવિત્વની સિદ્ધિ થાય છે, પણ દ્રવ્યહિંસાના અભાવની નહિ. ૫૦-એ અધિકારમાં “વીતરાગ' પદની વ્યાખ્યામાં વૃત્તિકાર ઉપશાન્તમોહીને કેમ ન લીધા? - ઉ૦-ત્યાં પરિનિષ્ઠિત અકરણનિયમની વિવેક્ષા છે. ઉપશાન્તમોહી અવશ્ય પડવાને હોઈ તેને અકરણનિયમ પરિનિષ્ઠિત હોતો નથી. વળી આ પરિનિષ્ઠિત અકરનિયમના ફળ તરીકે દ્રવ્યાશ્રવન જ વીતરાગમાં અભાવ માનવાને હેય તે અર્થપત્તિથી ભાવાશ્રવની હાજરી માનવાની આપત્તિ આવે એ પણ ખ્યાલમાં રાખવું. પૂછતે આભોગે હિંસા થવી અપવાદપદે જ સંભવિત છે. જ્ઞાનાદિક્ષાભિપ્રાયના કારણે સંયમપરિણામ ટકી રહેતા હોવાથી આ હિંસા દ્રયાશવરૂપ હોય છે. અન્ય અવસ્થામાં થતા હિંસાદિ જે અનાભોગજન્ય હોય તો જ સંયમ ટકે. એટલે એ હિંસાદિ અનાગના કારણે દ્રવ્યાઅવરૂપ હોય છે. અપ્રમત્તને અપવાદ૫ક હોતું નથી. એટલે તેઓથી થતી હિંસામાં આગ માની શકાતો નથી. વળી તેમાં પ્રમાદ તો હોતો નથી. એટલે તેઓથી થનાર હિંસા વગેરે૩૫ દ્રવ્યાશ્રય પ્રત્યે અનાભોગચહકત મોહનીયકર્મ જ કારણ બને છે. એટલે જેઓમાં અનાભોગ અને મોહ નથી એવા કેવળીને તો દ્રવ્યાશ્રવ હોય જ શી રીતે ? ઉદ્રવ્યહિંસા વગેરે રૂપ દ્રવ્યાવની પરિણતિ કેદન સંગાદિ વેગવ્યાપારરૂપ રવાવ કારણજન્ય હોય છે. એને જે મોહજન્યકર્મ માનવાની હોય તે જિનને મેહયુક્ત માનવા પડે, કેમ કે તેઓમાં પણ વસ્ત્ર, પાત્ર-૨જોહરણાદિ દ્રવ્યપરિગ્રહસ્વરૂપ દ્રવ્યાશ્રવ હોય છે. (ગ અંગે વિચારણું પૃ. ૨૬-૨૮૨) * પૂ૦-છદ્મસ્થસંયતના યોગ અનાભોગસહકૃત મોહનીયકર્મરૂપ સહકારી કારણવશાત્ જીવાતહેતુ બને છે. કેવલીને અનાભોગ કે મોહનીય હેતા નથી. એટલે તેના યોગો જે જીવવાહેતુ બનતા હોય તે પારિશેષાત કેવલજ્ઞાનરૂપ સહકારી કારણવશાત જ તેવા બને. અને તે પછી એ હંમેશા જાતક જ રહે. વળી જ્યાં સુધી ચરમહન્તવ્યજીવ હણાય નહિ ત્યાં સુધી “અમુક ક્ષેત્રાદિમાં મારે આટલા આટલા છ અવશ્ય હણવાના છે.' આવું કેવલજ્ઞાનથી જણાયા જ કરતું હોવાથી હિંસાનુબંધી રોકધ્યાન માનવું પડશે.
SR No.022165
Book TitleDharmpariksha
Original Sutra AuthorYashovijay Maharaj
AuthorBhuvanbhanusuri
PublisherAndheri Gujarati Jain Sangh
Publication Year1987
Total Pages552
LanguageSanskrit, Gujarati
ClassificationBook_Devnagari & Book_Gujarati
File Size19 MB
Copyright © Jain Education International. All rights reserved. | Privacy Policy