SearchBrowseAboutContactDonate
Page Preview
Page 370
Loading...
Download File
Download File
Page Text
________________ ३५२ जीवाभिगमसूत्रे काया असंख्येयतमे भागे यावन्तः समयाः तावत्प्रमाणा इत्यर्थः । एतच्च कथनं वनस्पतिकायस्थितिमङ्गीकृत्य ज्ञातव्यम् न तु पृथिव्यप्कायस्थितिमपेदय, पृथिव्यप्कायिकयोः कायस्थितेः उत्कघेणापि मसंख्येयोत्सपिण्यवसर्पिणीप्रमाणत्वोत् । तथाचोक्तं प्रज्ञापनायाम्-'पुढवीकाइएणं भंते ! पुढवीकाइयत्ति कालओ केवच्चिर होइ ? गोयमा ! जहन्नेणं अंतोमुहत्तं उक्कोसेणं असंखेज्ज कालं असंखेज्जाओ उसप्पिणीओसप्पिणीओ कालओ, खेत्तओ असंखेज्जा लोया एवं आउक्काइए(पृथिवीकायिकः खलु भदन्त ! पृथिवीकायिक इति कालत. कियच्चिर भवति । गौतम ! जघन्येनान्तर्मुहूर्तम् उत्कर्पणासंख्येयं कालम् असंख्येया उत्मपिण्यवसर्पिण्यः कालत, क्षेत्रतः असंख्येया लोकाः । एवमकायिकेऽपि इतिच्छाया) अत्र-जीवाभिगमे वनस्पतिकायस्य या कायस्थिति कथिता तदनुरूपैव कायस्थिति प्रज्ञापनायामपि कथिता ॥ उक्तं च तत्र- 'वणस्सइकाइण्णं भंते ! वणस्सइकायत्ति कालो कियच्चिरं होइ ? गोयमा ! जहन्नेणं अंतोमुहुत्तं उक्कोसेणं अणंत कालं, अणंताओ उम्सप्पिणीओसप्पिणीओ कालओ, खेत्तओ अणंता लोगा, असंखिज्जा पुग्गलपरियट्टा आवलियाए, असंखे. जीव की कायस्थिति की अपेक्षा से जानने का हैं. पृथिवीकायिक और अप्कायिक जीव की स्थितिकी अपेक्षा से नहीं। क्योकि पृथिवीकायिक और अप्कायिक जीवोकी कायस्थिति उत्कृष्ट से भी असख्यात उत्सर्पिणी और अवसर्पिणी प्रमाण कही गई है. प्रज्ञापना सूत्र में ऐसा ही कहा गया है-"पुढवीकाइएणं भंते" इत्यादि हे भदन्त ! पृथिवीकायिकजीव पृथिवीकायिकरूप से कितने का तक रहता है ? उत्तर में प्रभु ने कहा है कि हे गौतम ! पृथिवीकायिक जीव पृथिवीकायिक रूप से जघन्य से तो एक अन्तर्मुहर्त तक रहता है और उत्कृष्ट से मसख्यात उत्सर्पिणी और अवसर्पिणी काल तक रहता है। तथा क्षेत्र की अपेक्षा असख्यात लोक तक रहता है इसी प्रकार का कथन अप्कायिक में भी जानना चाहिये । यहा जीवाभिगम में वनस्पतिकायिकों की जो कायस्थिति कही गई है। इसीके अनुरूप कायस्थिति प्रज्ञापना में भी कही गई है. जैसे-"वणस्सइकाइएणं भंते'' इत्यादि अर्थ पूर्वोक्त ही है जो यह वनस्पति.. સ્થિતિની અપેક્ષાથી સમજવાનું છે. પૃથ્વીકાયિક અને અકાયિક જીવની સ્થિતિની અપેક્ષાથી સમજવાનું નથી કેમકે પૃવીકાયિક અને અપૂકાયિક જીની કાયસ્થિતિ ઉત્કૃષ્ટથી પણ અસંખ્યાત ઉત્સર્પિણી અને અવસર્પિણી પ્રમાણની કહેલ છે પ્રજ્ઞાપના સૂત્રમાં એજ प्रभास छ “पुढवीकाइयाणं भंते" त्याहि लगवन् पृथ्वीजयि पृथ्वीय પણાથી કેટલા કાળ સુધી રહે છે ? આ પ્રશ્નના ઉત્તરમાં પ્રભુ કહે છે કે– ગૌતમ! પૃવીકાયિક જીવ પૃથ્વીકાયપણાથી જઘન્યથી તે એક અ તમુહૂત સુધી રહે છે અને ઉત્કૃષ્ટથી અસંખ્યાત ઉત્સર્પિણું અને અસંથાત અવસર્પિણી કાળ સુધી રહે છે તથા ક્ષેત્રની અપેક્ષાએ અસંખ્યાત લેક સુધી રહે છે આજ પ્રમાણેનું કથન અપૂકાયિકના સંબંધમાં પણ સમજવું અહિયાં આ જીવાભિગમમાં વનસ્પતિકાયિક જીવની જે કાયસ્થિતિ ही छे, मेरी प्रमाणुनी आयस्थिति प्रज्ञापन सूत्रमा ५४५ ४९ छे. रेभ-"वणस्सइकाइ
SR No.009335
Book TitleJivajivabhigamsutra Part 01
Original Sutra AuthorN/A
AuthorGhasilal Maharaj
PublisherA B Shwetambar Sthanakwasi Jain Shastroddhar Samiti
Publication Year1971
Total Pages690
LanguageHindi, Sanskrit
ClassificationBook_Devnagari & agam_jivajivabhigam
File Size45 MB
Copyright © Jain Education International. All rights reserved. | Privacy Policy