SearchBrowseAboutContactDonate
Page Preview
Page 25
Loading...
Download File
Download File
Page Text
________________ दीपिका-नियुक्ति टीका अ. ६ स.१ आस्रवतत्वनिरूपणम् १ मार्थतस्तु - औदारिककार्मण वैक्रियकाययोग-मिश्रकाययोगभेदेन काययोगः सप्तविधः । वाग्योगश्वविधा, सत्यादि भेदात सत्योऽसत्या-सत्यान्तो-ऽसत्या नृतश्चेति । सत्र-पापादेविरतव्यमिति सत्यवाग्योगः, पापं नास्ति किञ्चिदितिअसत्यो वाग्योगा, इमा गावश्चरन्ति इति सत्यानृतो योगः, पुंसामपि गोपदेन ग्रहणात । 'चैत्र-१ ग्राम आगतः' इति-असत्यानृतो वाग्योगः । एवं मनोयोगो. ऽपि सत्यादि भेदाच्चतुर्विधः, इति पञ्चदशकायादियोगा:--अवसेया। सच कायादियोगः प्रत्येकं द्विविधो भवति, शुभश्चा-ऽशुभश्च, तथा च-काययोग: वस्तुतः काययोग सात प्रकार का है-(१) औदारिक काययोग (२) औदारिक मिश्रकाययोग (३) वैक्रियकाययोग (४) वैनियमिश्रकाययोग ५)) आहारक काययोग (६) आहारक मिश्र काययोग और (७) कार्मण काययोग । वचनयोग चार प्रकार का है-(१) सत्यवचनयोग (२) असत्यवचनयोग (३) सत्यासत्य-उभय-वचनयोग और (४) अनु. भयवचनयोग । 'पाप से विरत होना चाहिए' सत्य वचन योग है। पाप कुछ भी नहीं है यह यह असत्यवचन योग है। 'ये गायें चल रही हैं, यह सत्यासत्यवचनयोग है, क्योंकि यहां 'गो' शब्द से पुरुषों को भी ग्रहण किया गया है। 'चैत्र ! गांव से आया' यह असत्या मृषा-अनुभयवचनयोग है। इसी प्रकार मनोयोग भी सस्य आदि के भेद से चार प्रकार का है । सब मिलकर योग के पन्द्रह भेद होते हैं। काययोग आदि में से प्रत्येक के दो-दो भेद हैं-शुभ और अशुभ इस कारण काययोय भी शुभ-अशुम के भेद ये दो प्रकार का है। वस्तुतः यया। सात प्रना.-(१) मोहोरि यया । (२) मोहा२७ मिश्राययोग (3) वैठिय यया (४) यिमिययो। (५) मा २४ કાય. (૬) આહારક મિશ્રકાગ અને (૬) કામણ કાયયોગ વચનગ या२ प्रा२ना है-(1) सत्य क्यनयो। (२) असत्य क्यनयोग (3) सत्याસત્ય ઉભય-વચનયોગ અને (૪) અનુભય વચનગ–પાપથી-વિરત થવું જોઈએ આ સત્ય વચનગ છે.પાપ કશું જ નથી આ અસત્ય વચનગ છે. “આ ગાયો ચાલી રહી છે. આ સત્યાસત્ય વચનગ છે કારણ કે અહી “ગ” શબદથી પુરૂને પણ ગ્રહણ કરવામાં આવ્યા છે. “ચત્ર” ગામ આવ્યો? આ અસત્ય મૃષા-અનુભય વચનગ છે. આવી જ રીતે મનેાગ પણ સત્ય આદિના ભેદથી ચાર પ્રકારના છે. બધા મળીને યોગના પંદર ભેદ હોય છે. કાયોગ આદિમથી પ્રત્યેકના બે-બે ભેદ છે-શુભ અને અશુભ આથી કાયમ પણ શુભ-અશુભના ભેદથી બે પ્રકાર છે. વચનગ અને મને त०२ श्री तत्वार्थ सूत्र : २
SR No.006386
Book TitleTattvartha Sutra Part 02 Sthanakvasi
Original Sutra AuthorN/A
AuthorGhasilal Maharaj
PublisherA B Shwetambar Sthanakwasi Jain Shastroddhar Samiti
Publication Year1973
Total Pages894
LanguageSanskrit, Hindi, Gujarati
ClassificationBook_Devnagari, Agam, & Canon
File Size49 MB
Copyright © Jain Education International. All rights reserved. | Privacy Policy