Page Text
________________
એટલે કે જીવ ચક્રમાં ફર્યો કરે છે. માંથી મુક્ત થાય. તે ‘કમ પરિજ્ઞા’ છે.
નાના પ્રકારના કસમારંભા કરે છે. તેથી જ તે પુનર્જન્મના એટલે જો તે ક સમારંભથી વિરત થાય તે જ તે ફેરાઆમ કમ એ શું છે ? તે જાણે અને તેનાથી વિરત થાય
આ કરતાને સમજવા માટે પ્રથમ તે એ જાણવું જરૂરી કે--જીવાના પ્રકાર કેટલા છે ? અને જીવા કસમારભ કરે છે એટલે શું? આની સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી છે કે નિકાય છ છે. તેમાં ઘણા તા એવા છે કે જે અત્યંત સૂક્ષ્મ હાઈ તેના અસ્તિત્વનું જ ભાન આપણને થઈ શકતું નથી. આથી ભાર— તીય દર્શીનેમાં આ ષડ્થવનિકાયના સિદ્ધાન્ત ભ. મહારે આચારાંગમાં સ પ્રથમ પ્રરૂપ્યા છે. તે છે--પૃથ્વી, અપ, તેજસ, વાયુ, વનસ્પતિ અને ત્રસ--આ આ પ્રકારના વેાનું અસ્તિત્વ. ચાલતા-ફરતા ત્રસ જીવાનુ` અસ્તિત્વ તેા આપણને સૌને સુગમ છે પણ ‘પૃથ્વીઆદિમાં પણ જીવ છે' એ વાત ભગવાન મહાવીરે જે સમજાવી છે—તે સવ સુગમ નથી અને તેથી જ જે માનવે અજાણ્યે આ સૂક્ષ્મ જીવાને ધનિમિત્તે પણ દુ:ખ આપી રહ્યા હતા તે વિષે માનવને તેમણે સભાન કર્યાં.
સૌ સંસારી જીવે દુ:ખી છે. એટલે એ દુઃખ માત્ર માનવ જેવા ત્રસ વાને જ છે એમ નહીં પરંતુ આ ઉક્ત સૂક્ષ્મ જીવે પણ દુ:ખના અનુભવ કરે છે અને માનવ તેના અજ્ઞાનને કારણે એ દુ:ખ એ સૂક્ષ્મ વાને આપીરહ્યો છે—તે તરફ ધ્યાન દેારવાનું કામ આચારાંગમાં ભ. મહાવીરે કર્યુ છે.
‘કસમાર ભ’ એટલે શું ? સંક્ષેપમાં કહેવું હેાય તે ‘હિંસા’:
જવા સંસારમાં રહી નાનાપ્રકારે હિંસાનું આચરણ કરી અન્ય જીવેાને દુ:ખ દેતા હોય છે. એ હિંસાનુ` મૂળ શામાં છે? આના જવાબ છે કે--જીવા પાતાને માટે જ બધું ભેગું કરે છે અને પરિગ્રહી બને છે. એ પરિગ્રહ વધારવામાં બીજાને શું કષ્ટ પડે છે ? તેનું ધ્યાન તે રાખતા નથી. આથી હિંસાનું મૂળ પરિગ્રહ છે.
માનવ એ ભૂલી જાય છે કે–જેમ મને સુખ પ્રિય છે તેમ સ જીવાને સુખ ગમે છે, મને મૃત્યુ નથી ગમતુ` કે દુઃખ નથી ગમતું તેમ સ`વાને પણ મૃત્યુ કે દુ:ખ નથી ગમતું. પરંતુ તે પોતાની સ્વાસિદ્ધિ માટે બીજાના દુઃખને વિચાર નથી કરતા. જીવેાના આ મિથ્યાચારનું નિવારણ ભ. મહાવીરે સમભાવમાં જોયુ અને તેથા તેમણે સવપ્રથમ સામાયિક ઉપદેશ આપ્યા. એટલે કે જીવાએ સવા પ્રત્યે સમભાવ રાખવા. આ સમભાવના પરિણામે તે કેાઈને પણ દુ:ખ
| SR No. | 005696 |
| Book Title | Acharang Sutra Aatmgyan |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Nagindas Kevaldas Shah |
| Publisher | Nagindas Kevaldas Shah |
| Publication Year | 1978 |
| Total Pages | 182 |
| Language | Gujarat |
| Classification | Book_Gujarati & agam_acharang |
| File Size | 14 MB |