________________
प्रस्तावना
આ અસાર સંસાર સમુદ્ર વિશે સંતત પર્યટન કરનાર પ્રાણીઓને, જન્મ મરણાદિક અયુગ્ર દુ:ખેમાંથી મુક્ત કરે એ તે માત્ર એક ધર્મ જ છે. અને એઋજ સર્વ દર્શનીના શાસ્ત્રમાં પણ કહેલું છે, એ જે ધર્મ તેનું મૂળ તે સર્વીશ યુકત દયાજ છે. કહેલ છે કે મારોઘ: દયાવડે ધર્મની પ્રાપ્તિ થાય છે, અને પરિપૂર્ણ ઘર્મ પ્રાપ્ત થયા પછી જીવ મોક્ષ ગામી થાય છે માટે દયા સીત્કૃષ્ટ પદાર્થ છે. સર્વ દર્શનીએ દયાને ઉપયોગ કરે છે ખરા, પરંતુ સર્વેશ કરતા નથી. એટલાજ માટે તેઓને ધર્મ પદાર્થને જે જોઈએ તે લાભ થતો નથી. દયાને સર્વે ઉપગ તે, માત્ર જૈનદર્શનમાં સ્વીકાર્યો છે, તેથીજ જિનદર્શન ધર્મ ધુરીસર કહેવાય છે, માટે દયાનો સવિશે ઉપયોગ કરવાની અગત્ય છે, જેમ કે ભેજના પકવાન કરવું હોય તે તેમાં છૂત, પિષ્ટ, શર્કરાદિક, અગત્ય વસ્તુનું એકત્ર પણું યથાવિધી થાય, ત્યારે જ તે પકવાન્ન સ્વાદિષ્ટ કહેવાય; પણ જો ઉપર કહેલી વસ્તુઓમાંથી એક પણ વસ્તુનું એાછાપણું હોય તે તે પકવાન સ્વાદ રહિત બને, માટે દયા પદાર્થ સરો પળાય તેજ તેથી ધમાં પલબ્ધિ થાય, તે વિના તે કદી પણ થાય જ નહીં. સર્વ દર્શનીઓને દયા માન્ય છે ખરી, તથા તેઓની સમજમાં ફેર હેવાથી, તેઓ શ્રેષ્ઠતા પૂર્વક દયાને ઉપગ સશે કરી શકતા નથી, તથાપિ તેઓ સ્વદયા, પરદયા દ્રવ્ય દયા, ભાવ દયા, નિશ્ચય દયા, વ્યવહાર દયા, વરૂપ દયા અનુબંધ દયા, ઇત્યાદિ દયાના અનેક પ્રકાર, જૈનશાસ્ત્રમાં સવિસ્તર વર્ણન કરેલ છે તે પ્રમાણે વર્તી દયાનું સ્વરૂપ નહ.
