________________
प्रियदर्शिनी टीका. अ०४ गा. ४ कर्मवेदनकाले बान्धवानामसहायकत्वम् २९
टीका-'संसारमावण्ण' इत्यादि । संसारम् संसरणं संसार:-भवाद् भवान्तरे गमनम् , तम् , आपनः प्राप्तः संसारी जीव इत्यर्थः । परस्य आत्मव्यतिरिक्तस्य पुत्रकलत्रादेः, अर्थाय अर्थ-अयोजनमाश्रित्य, साधारणं स्वपरनिमित्तं वा, अत्र चकारो विकल्पार्थकः, यत् कर्म सावध व्यापार-महारम्भादिकं च करोति, तस्य कर्मणः वेदकाले तु-विपाककाले तु तेपुत्रकलत्रादयः, बान्धवाः स्वजनाः बान्धवतांसहायतां नोपयन्ति ।
___ अयं भावः-संसारी यत् स्वार्थमेव सावा कर्म करोति, तत्फलभोगः स्वस्य समुचित एव यत्तु स्वजनानां प्रयोजनमाश्रित्य करोति, तत्फलवेदनकाले ते तद्वदनं
अन्वयार्थ-(संसारमावण्ण-संसारसमापन्नः ) एक भव से दूसरे भव की प्राप्ति का नाम संसार है, इस संसारदशा को प्राप्त हुआ जीव-संसारी जीव-(परस्स अट्ठा-परस्य अर्थाय ) अपने से व्यतिरिक्तभिन्न-जो स्त्री पुत्रादिक हैं उनके निमित्त को लेकर (साहारणं जं च करेइ कम्म-यत् साधारणं च कर्म करोति) जो सावद्य व्यापार आदि साधारण-स्वपर निमित्त कर्म करता है, (तस्त उ कम्मस्स - तस्य तु कर्मणः) तो जब उस कर्म का (वेयकाले-वेदकाले) उद्यकाल आता है। तय उस समय (न बंधवा बंधवयं उवेति-न बांधवाः बांधवतां उपयन्ति) बन्धुजन अपनी बन्धुता नहीं निभाते हैं-सहायता नहीं करते हैं।
भावार्थ-संसारी लोग अपने खार्थ के लिये ही जो सावध कर्म किया करते हैं उनका उनको स्वयं फल भोगना तो उचित ही है, परन्तु जो वे स्वजनों के निमित्तसे सावध कर्म करते हैं उस कर्म के उदयकाल
२-qयार्थ-संसारमावण्ण-ससारसमापन्नः मे सपथी मी मनी પ્રાપ્તિનું નામ સંસાર છે. આ સંસાર દશાને પ્રાપ્ત થયેલ સંસારી જીવ परस्स अदा-परस्य अर्थाय पोतानाथी मिन्न सेवा २ श्री, पुत्र छ ते निमित्त साहारणं जं च करेइ कम्म-यत् साधारणं च कर्म करोति २ घेती, વાણિજ્ય આદિ સાધારણ પિતાના તેમજ પારકા નિમિત્ત કર્મ કરે છે. तस्स उ कम्मरस-तस्य तु कर्मणः ५५ स्य३ ते भने। वेयकाले-वेदकाले अय.
७ मावळे त्यारे ते समये न बंधवा बन्धवयं उति-न बांधवाः बांधवातां उपयान्ति मधुमन पोतानी धुता सतावता नथी मन त में साशा સહાયતા કરતા નથી પણ તેને એકલાને જ ભેગવવાં પડે છે.
ભાવ થ–સંસારી લોક પિતાના જ સ્વાર્થ માટે જે સાવધ કર્મ કરે છે તેનાં ફળ તે તેને જાતે જ ભેગવવાં પડે છે, અને તે ઉચિત પણ છે. પરંતુ જે લેકે પિતાના સ્વજનેના માટે પાપથી ડર્યા વિના સાવકર્મ
ઉત્તરાધ્યયન સૂત્ર : ૨
