________________
આયુષ્ય પણ સાગરોપમનું હોય છે. તેથી યુગલિકો પહેલા બીજા સિવાય આગળ ઉત્પન્ન થઈ ન શકે.
મિથ્યાત્વના સામાન્ય રીતે પાંચ પ્રકાર છે.
અભિગ્રહિક, અનભિગ્રહિક, અભિનિવેશિક, સાંશયિક, અને અનાભોગિક. ૧) અભિગ્રહિક - જેમાં સંપૂર્ણ પણે અસત્યનો જ અભિગ્રહ હોય જેમ કે -
શ્રીજીનોપદિષ્ટ તત્વને બિલકુલ માનવું જ નહિં. અસત્યમાં જ પોતાનો કદાગ્રહ રાખવો.
૨) અનભિગ્રહિક - અસત્યનો જ કે પોતાના મત નો જ આગ્રહ નહિં.
શ્રીજીનોપદિષ્ટ તત્વને પણ માને અને બીજા અનેકને પણ માને. દરેક ધર્મ સાચા. સોનું ને પિત્તળ સરખા માને. ઊપરના બન્ને મિથ્યાત્વના ભેદો જૈન સિવાયના દર્શનોમાં હોય છે. જ્યારે –
૩) ત્રીજો ભેદ, અભિનિવેશિક - શ્રી જૈન દર્શનના તત્વને યથાર્થ જાણી,
તેમાંની એકાદ બે વાતને પોતાના સ્વાર્થ કે અજ્ઞાનતાથી ખોટી માને અને ઠરાવે, તથા પોતે માનેલી વાતમાં જ અતિ આગ્રહ રાખે. અને પોતાની જીદ પૂર્વક શ્રીજીનના માર્ગથી વિરુદ્ધ પ્રરૂપણા કરે. જેમ જમાલી એ કહ્યું બીજી બધી વાતમાં શ્રી મહાવીર સાચા પણ ચલમાણે ચલિયે માં ખોટા. એટલે આમ કહેવાથી દરેક શ્રી તીર્થંકર દેવના સર્વજ્ઞપણા ઊપર અને વીતરાગતા ઊપર ચોકડી મુકાઈ ગઈ.
આ ભેદવાળી પહેલા સમ્યગૂ દ્રષ્ટિ હોય પછીથી ભયંકર સ્વમતરાગી (દ્રષ્ટિરાગી) બની જાય છે. અને મિથ્યાત્વે જ જાય.
૪) સાંશયિક - શ્રી જૈન દર્શનની કોઈ પણ બાબત ઊપર સંશય કરે,અને શંકા
થયા પછી તેને દૂર કરવાનો પ્રયત્ન તો ન કરે. પરંતુ કોઈ ગીતાર્થ ગુરુ તેને સમજાવે તો પણ સાંશયિક મિથ્યાત્વના ઉદયના કારણે તેના હૃદયમાં ગીતાર્થની વાત ઠસે નહિં. અલબત જે જે અતિન્દ્રિયભાવો (જેને ચર્મચક્ષુથી
૧૦
