________________
ગણ
દસ ગણની નિશાનીઓ
નિશાની
ઞ વિકારક
૭
૦ દ્વિરુક્તિ.
य
ગણ
अ
ન,ન્ ધાતુની વચ્ચે આવે.
उ
ના,ની,ન્
પક
नु
૧૦+
अय
વિકારક.
૧ લા, ૪ થા, ૬ શ અને ૧૦ માં ગણની નિશાનીમાં અંતેઞ હોવાથી તે ઞ કારાંત અંગવાળા કહેવાય છે. તેના રૂપો કરવા સરલ છે. તેથી આ ચાર ગણને પ્રથમ બુકમાં લીધા છે.
વિારક→ જે ગણની નિશાની લાંગતા ધાતુના સ્વરમાં ફેરફાર થાય તે નિશાની વિકારક કહેવાય અને ન થાય તે અવિકારક કહેવાય છે.
ધાતુને ગણની વિકારક નિશાની લાગતા ધાતુના સ્વરમાં યથાસંભવ ફેરફાર થાય તે ફેરફાર બે પ્રકારના થાય – ગુણ કે વૃદ્ધિ
નિશાની એટલે વિકરણ પ્રત્યય. નિશાની
***** ગુણ વૃદ્ધિદર્શક કોષ્ટક *****
સ્વર –
अ इई ૩, ,
अ
ओ
ऐ औ
=
તૃ, ત્
ગુણન
अल्
વૃદ્ધિન
आ
आल्
1. ચોથા અને છઠ્ઠા ગણના ધાતુઓને ગણની નિશાની લાગે ત્યારે ધાતુના સ્વરમાં લેશ માત્ર ફેરફાર થતો નથી.
ા.ત. નૃત≠ નૃત્ + ય + ત = નૃત્યતિ. - તે નાચે છે. (ગણ ચોથો) 'સુખ'→ સૃન્ + = + ત = સૃતિ = તે સર્જે છે. (ગણ છો)
"
2.પહેલા ગણના ધાતુઓને ગણની નિશાની લાગતા અંત્ય કોઇ પણ સ્વરનો
અને ઉપાંત્ય હસ્તસ્વરનો ગુણ થાય છે.
દા.ત. ની'ની + ઞ =
મૈં
*→ મૂ + ગ
મો +
ઞ
अर्
आर्
ઞ= નય (અંગ) નર્યાત (પ)
= નવ (અંગ) મતિ (રૂપ)
