________________
બોધિસત્ત્વની જાતક કથા
સુમેધે મને ગત એમ કહ્યું કે
“ભાવિબુદ્ધ તે છું, પરંતુ એવા બુદ્ધત્વને એમ સહેલાઈથી શી રીતે પ્રાપ્ત કરી શકાય?
એ મેળવવા માટે તે મનુષ્ય પ્રથમ પિતાની જાતને યોગ્ય અને સુપાત્ર બનાવવી જોઈએ. એ વિના એ અમૂલ્ય સ્થાન કદાપિ પ્રાપ્ત થઈ શકે નહીં, વળી એક જ ભવમાં પણ એ કાર્ય સિદ્ધ થઈ શકે નહીં.
એ માટે તે અનેક નિઓમાં અનેક જનમ લેવા પડશે, અને ઉત્તમ ગુણોને ખીલવવા પડશે, તથા
આત્માના વિકાસને રૂંધી નાખનાર તામસી તને નાશ કરવું પડશે.
દાન, શીલ, નિષ્કમ્ય, પ્રજ્ઞા, વીયે. ક્ષમા, સત્ય, અધિષ્ઠાન, મૈત્રી અને ઉપેક્ષા એ દશ લીંક હિતકારક ગુણેની વૃદ્ધિ કરવી પડશે.
સાચા બુદ્ધત્વને પ્રાપ્ત કરવા માટે આ દશેય પારમિતાઓને મારે અભ્યાસ કરવા પડશે.”
આટલું વિચારીને જાગૃત ધર્મબુદ્ધિવાળા સુમેધે મનમાં દઢ સંકલ્પ કર્યો કે
“મારે જન્મ ગમે તે યોનિમાં થાય, તે પણ આ દશેય ગુણોને ખીલવવાના પ્રયત્નમાં હું પ્રમાદ સેવીશે નહિ.”
મનના દઢ સંકલ્પ તેના મુખ પર એક સાત્ત્વિક સ્મિત ફરક્યું અને એજ ક્ષણથી સુમેધને બેધિસત્વની સંજ્ઞા પ્રાપ્ત થઈ.
બુદ્ધ થયા પહેલાના જન્મમાં તે બોધિસત્વના નામથી ઓળખાતા હતા અને તે પ્રત્યેક ભવની કથાને જાતકકથા કહેવાય છે.
