________________
- ૨૮
કશીલ ત્યાગ, પ્રલોભનવિજય, પ્રતિજ્ઞા પાલન, સ્વાદનિગ્રહ, વૃતિસંક્ષેપ તથા સમાધિમરણની અર્થાત્ બાહ્ય-અત્યંતર તપની સુંદર છણાવટ કરી છે.
૧. જીવો સર્વત્ર રહેલ છે, આરંભ-સમારંભથી જીવહિંસા થાય છે કેટલાકને આ તથા આચાર સંબંધી અન્ય જ્ઞાન, વિવેક કે તદ્રુપ આચરસુ હતી નથી, તેથી અસંયમી તથા અસમાન સામાચારીવાળાનો સંગ તજવો, કેમકે વ્યવહારુ દષ્ટિએ પણ તેમની માન્યતાઓ અસંગત હોય છે. તેથી તે વાદીઓ પોતે પણ ડૂબે છે અને બીજાને પણ ડૂબાડે છે.
૨. મુનિ અકથ્ય આહારાદિ લે નહિ, તે કારણે ઉપસર્ગ આવે તે પણ સહન કરે.
૩. ઉત્તમ સાધકના લક્ષણો.
૪ થી ૭. સાધનાને જીવનમાં રચનાત્મક બનાવવા માટે સંકલ્પબળની જરૂર પડે છે. આવું સંકલ્પબળ કેળવવા માટે અનેકવિધ અભિગ્રહ- પ્રતિજ્ઞાઓ લેવાની હોય છે. તેવા સાધકના પ્રકારે અહીં દર્શાવ્યા છે.
“સાધનાની શરૂઆતથી મરણ સુધીના પ્રત્યેક પ્રસંગે ધ્યેયમાં અડગ રહેવું એ તેનો સાર છે. અર્થાત જે ક્રિયાથી સમભાવ પ્રાપ્ત થાય અથવા જે ક્રિયા કરતાં સમભાવ રહે તે જ ક્રિયા ધ્યેયને પહોંચવાનું સાધન ગણી શકાય.
૮. ભક્તપરિણા, ઇગિતમરણ તથા પાદપપગમન મરણ. આ ત્રણ પ્રકારના સમાધિમરણની વિવિ તથા તેનું ફળ બતાવેલ છે.
પૂર્વોક્ત મુનિ ભગવાને કેવી રીતે પાળી ?
સાધના વખતે પરીષહ તથા ઉપસર્ગો આવતાં સહનશીલ થઈને ભગવાને કેવી રીતે સંયમની સાધના કરી સિદ્ધિ મેળવી ? તેનું વર્ણન છે. સાધકે પણ એ જ રીતે સાધના કરવી જોઈએ-એ બતાવ્યું છે.
પ્રાચીનકાળ અને વર્તમાનકાળ એક જમાનો એવો હતો કે
ખેડુત–લુહાર- કુંભાર-બી-સેની-માળી-વણકર-નાવિક તથા સૈનિક વિગેરે હરકેઈ જૈનધર્મઅહિંસાનું પાલન કરતા હતા. પિતાના પરંપરાગત ધંધા કે કાર્યોમાં રચ્યાપચ્યા રહેવા છતાં તેઓ અહિંસાના ૬ ઉપાસક હતા
