________________
શ્રી સિદ્ધચક્ર આરાધના શરૂ કરતા ૯થી૧૬ વિદ્યાદેવીના મંત્ર છે. દાખલા તરીકે પ્રથમ વિદ્યાદેવીનું નામ છે રોહિણી. જેનો મંત્ર છે-38 હીં રોહિયે નમઃ - આ રીતે દરેક વિદ્યાદેવી માટે સમજવું.
સોળ વિદ્યાદેવીના નામ આ પ્રમાણે છે -
(૧) રોહિણી (૨) પ્રજ્ઞપ્તિ (૩) વજશંખલા (૪) વજાંકુશી (૫) અપ્રતિચક્રા (૬) પુરુષદત્તા (૭) કાલી (૮) મહાકાલી (૯) ગૌરી (૧૦) ગાન્ધારી (૧૧) સર્વસ્ત્રમહાવાલા (૧૨) માનવી (૧૩) વૈરોચ્યા (૧૪) અચ્છુપ્તા (૧૫) માનસી અને (૧૬) મહામાનસી
વલય-૮ આ વલયમાં ૨૪ યક્ષ અને ૨૪ યક્ષિણીના નામ આવે છે. દરેક તીર્થકરના અધિષ્ઠાયક દેવ યક્ષ કહેવાય છે અને અધિષ્ઠાયિકા દેવી યક્ષિણી કહેવાય છે. સિદ્ધચક્ર યંત્રની અંદર યંત્રની અપેક્ષાએ જમણી બાજુ યક્ષદેવો અને ડાબી બાજુ યક્ષિણી દેવીઓના મંત્રો છે. આપણે પૂજન કરતી વખતે સામે બેઠા હોઈએ એટલે આપણી અપેક્ષાએ ડાબી બાજુના વલયમાં ૧ થી ૨૪ યક્ષના મંત્રો છે અને જમણી બાજુ ૧ થી ૨૪ યક્ષિણીના મંત્રો છે. દાખલા તરીકે પહેલો યક્ષ છે ગોમુખ અને તેનો મંત્ર છે - ૐ ગોમુખાય નમઃ - તે પ્રમાણે દરેકમાં સમજવું. ૨૪ યક્ષ અને ૨૪ યક્ષિણીના નામ નીચે આપેલા છે.
૨૪ ચક્ષ દેવો (૧) ગોમુખ (૨) મહાયક્ષ (૩) ત્રિમુખ (૪) યસ (૫) તુમ્બરુ (૬) કુસુમ (૭) માતંગ (૮) વિજય (૯) અજિત
Jain Education International
For Personal & Private Use Only
www.jainelibrary.org
