Page #1
--------------------------------------------------------------------------
________________ rahI rAja tava bhUmimAM. pravAsa prasiddhakattA bI lAlana niketana mara, saMvata 1981 sane 1922 zrI bahAdurasIMhajI prInTIMga presa-pAlItANuM zAha amarakaMda bahecaradAse chApyuM, kiMmata rU. 2-0-0 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #2
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #3
--------------------------------------------------------------------------
________________ che zrI sula vizva mAM pravAsa prathama bhUmikA. (jIva tatva bhUmikA). sarva pRthvI upara pharI pharI zAMta thaI gayela ane potAnI dhAraNuM saphaLa na thavAthI kheda pAmate, eka jena musAphara ghATA araNyamAM ubhe ubhe nIce pramANe vicAra karato hato: ahA! zuM mArI icchA saphaLa nahIM thAya; zuM A pRthvImAMthI badhAM to cAlyAM gayAM haze! athavA adazya to dazyarUpe nahIM thatA haya, je tAnuM pratyakSa darzana nahIM thAya te mATe abhigraha apUrNa raheze, ane tethI Akhare anazanathI ja A jIvananI samApti lAvavI paDaze. Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #4
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 2 ) jyAM hu jovu chu tyAM mithyAtva mithyAtva dekhAyache, sthAne sthAne mithyAtvanA pratidhvani AvyA kare che. kei sakhyattvadhArI kacit maLe che teA tenAmAM zuddha aTala khAtuM nathI. sarva sthaLe samyakattva bhAvAbhAvarUpe rahela che. vividha prakRtinI vyakti jovAmAM Ave che. kAi nuM sarva oha tA dhArI mahAnubhAva zuddha jainacepI erAga nathI ja keda zuddha zrAvaka paNa jovAmAM Ava nathI. huM ? ane kAnI sahAya levI ? tattvajJAnane atula bhavya lAsanA upajAvavA samartha rahenAra, viSaye nahI tenA A mRtyu leAnA zuddha viSaya bhAgamAM kSipta nahIM zora, A huka prasa gAthI nahIM bhoLavAI janAra, mAnya hetuthI bhayane va nahIM thanAra, ane sAdhAraNa vyavahAra zrI tAraNanA ze maya bhAvane nahIM anubhavanAra, evA sAmA jovAmAM AvatA nathI. je evA kai mahAna ghaNA lAbha thAya. se jAya tA mane mA bhadra, eka vakhate koi jaina muni upadeza ApyA che te A vakhate A teoe mane jaNAvyu hatu ke, che, tethI tAre keTalIeka zune sAmI prathama to tuM kei mahA jJAna tevA gurU prApta thAya to temane zara aMta:karNano jaya karavAnI mukti pheLavaje hRdaya baLanI surakSAnuM jJAna temanA paNa hindI khAtara ane je dezamAM sastu zakya che. ane tri jIva pAnDAnI ja che, ane samaya je jo aa matI pAsethI zarIka ane mAnasika emaje A pramANe karavAthI tu tattvanA svarUpane jANuno sa zakIza, jyAre tattvanuM cathArtha svarUpa tA jANavAmAM Avaze, eTale tuM tattvajJAnanI sAthe tarUpa thai jaze pachI hA ne ihradayamAM zubha adhyayavasAya pragaTa thai Aro, dareke tyA carca tathA zAMtinA sAgara sarakhA mahA purato che spa NIya lAgaze, ethI tArI mane e gamAra kharo, Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #5
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 3 ) pachI vidhao avA sArI janono sabaMdha tane atyaMta du:khadA 9, sArI daI bhUttamAM pratIta thaze ke je rAtrI viSNu dukha ocho ca sukhane ATe Atura thai viSayAja dhyAna ya temAM khapatA kayAMthI hAya ? je jJAna ane tenA hone pArTI havasa haLatA hAya che temanAmAMja te heAya che, mATe vahI jatono sabaMdha spahaNIya nathI; Ave nizcaya thavAthI tuM tArI maneAlune sanmArga tarapha rAkhyA karIza." A pramANe che jenuM susAphara vicAra karatA hatA tyAM koie ADAzavANIthI jaNAvyu'" bhadra, ciMtA kara nahIM, tArI dhAraNA maLI ne eka uttama nA karI che. A araNyamAMthI tuM pArtha pI eka suMdara nagara Avaze temAM tuM praveza je, hetvI A pradeza ka Mja tane jIddA judA tattva pratyakSarUpe A pho, je have tArI AgaLa Ave tene tu prazna je, eTale te tattva have tenuM zuM svarUpa jaNAvaze. pachI tenu zuddha svarUpa sajI tathA deyamAM te svarUpanA anubhava karaje" zrI deva vANI sAMbhaLI te musAphara ghaNA prasanna zui gayA neNA saphaLa thaze evuM jANI tenI aMteA ja a ane huM hathI nRtya karavA lAgyo. mahuvA te hea nadAnubhava kahe, ane zubha avyayasAya mane rAte ya musAra te araNyanI pUrvanA mA te mA eka hanA AvezathI cAlatA ane agamAM umaMga bANa kare che hu alpa samayamAM araNyanI pelI pAra utarI ame racanA cheDA pachI thoDe dUra jatAM eka suMdara nagara tenA phesa AvyuM nagaranA dekhAva jANe tattvamaya hoya khI ra tattvonAM taraMgathI vahana thatI ane nAkAma ApatI eka suMdara saritA vahetI hatI. naganI gADI relIo. mehulo ane mAdezamAM tattvanI gAbhA dekhAtI hatI. he Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #6
--------------------------------------------------------------------------
________________ A nagarane jotAM ja te jenagI musAphara hadayamAM atyaMta AnaMda pAme, ane tenI aMdara pesavAnI hoMza vadhAravA lAge; jyAM nagaranA mukhya dvAra AgaLa AvyuM tyAM nIce pramANe eka bhASA dehe lakhelo tenA jevAmAM Avya: vastu vicArata dhyAvatai, mana pAvai vizrAma / rasa svAdana sukha japaje, anubhava yAko nAma // 1 // A dehe vAMcatAM ja te musAphara vicAramAM paDaze. vAha! A pavitra bhUmine prabhAva ahIMthI jaNAI Ave che. A deha meM pUrve jANyo nathI, paNa mArA jaina gurUe je upadeza Ape hato te upadeza A vakhate smaraNa mArgamAM Ave che. anubhava e zabdane artha huM samajyo hato, paNa tenuM AvuM spaSTIkaraNa mArA hadayamAM kadi paNa thayuM na hatuM. A dehAne artha mane barAbara phurI AvyuM che. "ajANI vastu jANavAne manamAM vicAra karavAthI tathA tenuM ciMtavana karavAthI manamAM jyAre ThIka lAge tyAre satya samajyAnA rasane svAda prApta thAya, ane tethI je sukha upaje te anubhava kahevAya che." ahA! anubhavane ke gUDhArtha che? anubhavane prabhAva addabhUta ane divya che, anubhavI vidvAne anubhavane ciMtAmaNi rana kahe che, keTalAeka tene rasAyana kUpikA mAne che. gItArtha mahAzaye eTale sudhI kahe che ke, "anubhava e mokSane mArga che, ane mokSanuM svarUpa che. A pramANe vicArI anubhavanA svarUpanuM manana karate te musAphara AgaLa cAlyuM tyAM eka divya svarUpI purUSa tene sAme maLe te purUSe pelA musApharane puchayuM-"bhadra, tuM kayAM jAya che? musAphare AnaMdapUrvaka uttara A mahAzaya, hu A nagaranI aMdara jAuM chuM. "bhadra, A nagara zuM che, ane tuM temAM zAmATe jAya che? teNe uce Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #7
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 5 ) mIjI svare jaNAvyuM." mahAnubhAva, A nagara tattvanu' dekhAya che, huM kAMI jANatA nathI Apa kRpA karI mane vizeSa mAhItI Ape. te divya purUSe vinayathI kahyuM--" bhadra, A nagara tattvabhUmi kahevAya che. A pavitra bhUmimAM je adhikArI hAya tenA ke thIja praveza thai zake che, e uparathI musA2e kahyuM "mahAnubhAva, A tattvabhUmimAM praveza karavAne kA adhikArI joie ? drivya purUSe jaNAvyu. te adhikArInI parIkSA hu* poteja karU chu, pathike puna: hyu', mahAzaya ! tyAre mArI parIkSA paNa Apaja karaze ? mahAzaye kahyuM, hA, huM pAteja tArI parIkSA karIza. A pramANe kahI te divya purUSe kSaNavAra dhyAna karyuM, ane pachI teNe pelA musApharane prazna karyo. bhadra, jo tuM A tattvabhUmimAM praveza karavAnI icchA rAkhatA hu* teA prathama tAre anubhavanI jarUra che. anubhava vinA A bhUmimAM kai paNa praveza karI zakatA nathI, tethI A bhUminA pravezadvAra AgaLa anubhavane mATe eka dAhA ApelA che, je tArA vAMcAvAmAM Avyo huro. have tane eTalu ja puchavAnuM che ke, anubhavathI zeA lAbha thAya che ? ane anubhavanA mahimA kevA che? te viSe tu' varNana karI batAva. e anubhavanA mahimAnuM varNana karavAthI A tattvabhUmimAM praveza karavAne tuM adhikArI che ke nahIM? e vAta jaNAi Avaze. jyAre e parIkSAmAM tuM prasAra thaIza tA pachI tane. A tattvabhUmimAM praveza karavAnI AjJA ApavAmAM Avaze" te drivya purUSanA AvAM vacano sAMbhaLI te jaina musAphara utsuka thane olyA--mahAnubhAva,sAMbhaLeA--ddha ajJAta vastu jANavAne manamAM vicAra tathA ciMtavana karatAM chevaTe jyAre manamAM ThIka lAge ane satya svarUpa samajAya te vakhate je rasAsvAda Ave ane tenAthI je sukha upaje te anubhava kahevAya che. e anubhavanA Ana'Dha e prakAranA che. eka mAthAna%0 ane khIjo aMtara gAna%0koI viSaya tathA sAMsArika vyavahAra saMbaMdhI anubhava thatAM je AnaMda upaje te AhvAnaDha kahevAya che, ane dharma dhArmika kriyA tathA jJAnane anubhava thatAM je AnaMda upaje te aMtargAnada kahevAya che. tenA bIjA nAma dravyAnu bhavAnaDha tathA bhAvAnu bhavAna Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #8
--------------------------------------------------------------------------
________________ evA paNa che. bhAvAnaMda dravyAnathI adhika che, ane tene mahimA anaMta ane divya che. jagatanA vidvAnoe anubhavanA rasane rasAyana kahe che, jema rasAyana leTAnuM suvarNa kare che tema anuva rie.cAIne saccAravI banAve che, jemAM apAvana purUSa targanI samIpe javAzI pAvana thAya che. te graMthanA anubhavane adyAsa ane sAta karI, jJAnAnaMdamAM mana karI de che. anubhavamAM A cida rAjaloka rahelA che. anubhavanI kIDA kAmadhenurUpa che; kAmadhenu jema vadita samRdirane vadhAranArI che tema anubhavathI kAmadhenuM sarva prakAranI vAta samRddhine vadhAranArI che. anubhavanI kIDA citrAvaDInI jema akSaya Rddhi kare che. anubhavano svAda paMcAmRtanA svAdazI adhika che, chevaTe e anubhava varlane toDI paramAtmAnA svapanI sAthe jeDI de che tethI sarva dharmane dhAraNa karavAmAM anubhavanA jevo bIje kaI dharma nathI, anubhava e paramapavitra me mArgane khare. khare bhemI che. ATaluM kahI te musAphara belaDa ja rahyuM, eTale pelA divya puruSe kahyuM" bhAi, tuM kharekhare. sAta putra che. A pavitra tavamamAM musApharI karavAne lAyaka che, mitra, ne eTalI sUcanA ApavAnI che ke, A bhramamAM praveza karAM badhAM jainato tane pratyakSa thaze, jethI tuM e badhA tenuM ya svarUpa jANa zakIza, A badhI mAtra kapanA che, paNa tArI mane.ttimAM tenuM barAbara bhAna karavAnuM te eka uttama sAdhana che. have tuM ni. rbhaya thaI A tavabhAgamAM praveza kare ? huM tane eka kavitA puM tenuM tuM vAraMvAra smaraNa kare che ke jethI tArI manovRttimAM zaMkA, AkAMkSA vigere doSa pragaTa thaze nahIM. A pramANe kahI te divya purUSa nIce pramANe eka kavitA : tti nina jhanu isura, vinaM 4nA sAra vAyagratama, salpha pahAtha kAna che !" Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #9
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 7 ) A kavitA khAlI te divya purUSa namana karyuM, te sAtheja ta jJAnI musAphara paNa nIcenI kavitA olyA : madhyA " jo apanI vRti Apa virAjata, hai paradhAna padAratha nAmI. cetana ka sadA nikalaMka, mahAsukhasAgara ko visarAmI. jIva ajIva jite jagameM, tinako guna jhAka aMtarajAmI: so zivarupa va zivayAnaka, tAtri cihnanI vAnI|| ? !" A kavitA gAI musAre AkAza tarapha joI dhyAnapUrvaka vaMdanA karI. divya puSe kahyuM bhadra, e kavitAnA Azaya jaNAva musAra AnaMdapUrvaka khelyA je potAthI pote bhAsI rahyA che. bIjo padArthavaDe jene bhAsa thateA nathI, je keAi pradhAna padArtha prasiddha che. jenu cetanarUpa lakSaNa che, je sadA niSka laka tathA nirjjana che, je mahAsAgaramAM zrata i rahela che, eTale je ekAgra citte sahaja samAdhi sukhamAM ramI rahyA che; A jagA jIru ajIva adhA padArthono je gugrAhaka che. je aMtaryAmI che, je TaTamAM virAjamAna che, je siddha svapa i lokAgra bhAge siddhAvasthAmAM vasI rahyA che, ane muktigAmI jIva jene jJAna dRSTie joi namaskAra kare che, 1" Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #10
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 8 ) musApharanA mukhathI A pramANe AtmasvarUpanuM yathArtha varNana sAMbhaLI te dvivya purUSane atizaya AnaMdai upajyA. pachI teNe sAna hRdayathI jaNAvyuM, " bhadraM tu kharekhara adhyAtma vidyAne anubhavI chu, A pavitra tatvabhUmi tArA jevA musApharaneja cAgya che. A bhUmimAM tArA jevA koi jJAna vIra musAra adyApi AnyA nathI. jA, have tu tArA caraNane AgaLa upADa, ane A AnaMdamaya bhUminA uttama anubhava saMpAdana karI le." ATalu` kahI te divya purUSa tyAMthI pasAra thai gayA. jJAnI musAphara tatvabhUminA nagaranA daravAjA pAse AvyA, tyAM eka suMdara kumArikA tene sAmI maLI tenAmAM sauMdarya anupama hatuM, teNInI AsapAsa jJAnanuM teja prakAzI rahyuM hatuM. zarIranA dareka avayaveAmAM jJAnamaya rasa vahana thatA hatA. hAthamAM sphaTika mALA ane Agama pustaka rahelAM hatAM, eka hAtha jJAna mudrAthI suzAbhita hateA. e sudara khALAne jotAja jaina musA vicAramAM paDayo tenA mukha upara harSanA aMkuro sphurI rahyAM, ane AnaMdanI prabhA prakAzI nIkaLI, te ramaNIya mALAe madhura svare kahyuM--" bhadra ! tame koNa che? ane ahIM kayAM jAo che ?" musAfe namana karI uttara ApyA--mahAnubhAvA, huM musAphara chuM. A pavitra tatvabhUmimAM musApharI karavAne Avyo chuM. Apa kumArikA koNa che ? ApanuM svarUpa jANavAne mArI pramaLa icchA che. kumArIkAe hasatAM hasatAM kahyuM--bhadre ! huM mArU svarUpa koine kahetI nathI, je A tatvabhUminI musApharI karavAnA adhikArI hoya te mArA svarUpane svata: jANI zake che ? bhadre ! vicAra karI mArUM svarUpa kahI ApeA. te sudarbALikAnA AvAM vacanA sAMbhaLI jaina musAphare potAnA netrA mIMcI dhyAna karavA mAMDayu, zubha dhyAna pharatAM te pavitra musA Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #11
--------------------------------------------------------------------------
________________ karane te bALakanA zuddha svarUpanuM bhAna thaI AvyuM, tarataja te nIcenI kavitA utsAhathI be - " joga dherai rahi jAga muM jinna, anaMta gunAtama kevana jhA nI. nAsa de drahasoM nikasI. saritA sama haiM zrutasiMdhu samAnI. yAteM anaMta nayAtama baccana, satya svarUpa siddhAMta bakhAnI. buddha, bakhe na lakhe durabuddhi, 1 nAmaNi nA binavAnI." zaL A kavitA sAMbhaLI e bALA aMtaramAM atizaya AnaMda pAmI gaI ane teNue UMce svare kahyuM--" bhadra ' tAruM kalyANa - thAo. A tatva bhUmine mArga tane banelakamAM sukhakArI thAo. tArI kavitA sAMbhaLI mAruM aMtaraMga prasanna thaI gayuM che, teM kahela kavitAne bhAvArtha bhASArUpe hevAthI sarva sujJa janane sugama paDe te che, tathApi tene bhAvArtha vyAkhyAnarUpe sAMbhaLavAnI mArI icchA che, to pharIvAra te kavitAne artha kahI batAva. musAphare prasanna vadane jaNAvyuM, he jinavANuM : ApanI AjJA mATe mAnya che. Apa A jagatane uddhAra karanArA ane lokAlakane hastAmalakata jenArA che, ApanAthI koI paNa ajJAta nathI. A vizva upara je anaMtA bhAve banelA che, banavAnA che ane bane che, te badhA ApanA hRdayamAM pratibiMbita thayelA che. sarva jagatane pavitra karanArI ApanI adRzya pratimAne dazya thayelI joi mane atulita AnaMda utpanna thAya che, Apa sarva guNa saMpanna cho, tathApi ApanI AjJAne anusarI huM ApanA svarUpanuM vyAkhyAna ApuM chuM, Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #12
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 10 ) " je mana, vacana ane kAyAnA traNa cogane dhAraNa kare che, tathApi e traNe ceAgathI alipta rahe che. jene AtmA anata guNanI pragaTatAne lIdhe kevaLa jJAnI rUpa che; je kevaLa jJAnInA hRdayarUpa hamAMthI nadIrUpe nIkaLI zAsrarUpa samudramAM jane maLelI che, je jinabhagavaMte anatA nayasvarUpa lakSaNa satya sva rUpe siddhAMtamAM vakhANelI che. buddhiva'ta tatvadarzI purUSo jene lakhI zake che, ane durbuddhi mithyA mati jene lakhI zakatA nathI tema jANI zakatA nathI, evI zrI jinavANI A jagamAM jAmata ne rahelI che." ATaluM vyAkhyAna kahI te pavitra musAfe nivedana karyuM ke, huM vAgaDhathI ! evA svarUpavALA tame pAteja che, ane A jaganA niSkAraNa upakArI cheA. tame anaMta jIvAnA uddhAra karelA che, ane kA che. dvAdazAMgImAM paNa tameja vAsa karIne rahelA che. tamArA prasAdathI A jagata upara AgamarUpa kalpavRkSa nava vita thai rahela che, e kalpavRkSanI zItaLa chAyAmAM rahI bhavya vijJAnA pramAdha sukhano anubhava kare che, ane peAtAnA AtmAne uddhAra kare che. musApharanA AvA vacano sAMbhaLI jinavANI prasanna thai ane teNIe uMce svare kahyuM, " tatvanUma: muci, tatvamArgAnusArakaH / java tvaM javyajAvena, zreya:;himavAnudi zA " "huM tattva bhUminA musAphara ! tu bhavyapaNAthI tattva mArgane anusaranAro thA, ane kalyANanI paraMparAne prApta kara A pramA huM AzIrvacana uccAratI jinavANI tyAMthI cAlI gai, nirmaLa mati pathika tene vaMdanA karI AgaLa cAlyA--thAuM dUra jatAM eka Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #13
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 11 ) tejasvI caitanya svarUpa purUSa tenA jevAmAM Avyo. te purUSane dekhAva vicitra hato. kSaNe kSaNe tenA pariNAmarUpa thatAM hatAM. ane tethI tenAmAM eka judA prakAranI sthiti dekhAtI hatI. tene je ApaNuM jaina musAphare prazna karyo, " bhadra, tame keNa che ?" teNe vinayathI uttara Ape. "huM jIvuM chuM." musAphara-tame jIva che e zI rIte jANavuM? jIva-zuddha nizcayanavaDe atIta, anAgata ane vartamAna kALamAM huM zuddha cetanAmaya piMDa chuM, ane eja mArI mUrti che. musAphara he jIvAtmA ! je tame zuddha cetanAmaya piMDamUrti che, te tamAre zuddha svabhAva choDIne vibhAvamAM kema pariNAme cho? jIva-karma vigere paravastu che, tenuM pariNamana thayuM, tethI tenI jatA khuraNayamAna thaI, te jaDatA mArAmAM prasarI rahI che, tethI mArAmAM viparIta dekhAya che. musAphara jyAre tamAre e zuddha svabhAva hato tyAre tame para vastunI pariNati kema grahaNa karI? jIvarAga dveSarUpa je karma che. te utkRSTa kAraNa pAmIne mArA cetana AtmAne mehita kare che. musAphara-te kevI rIte mehita kare te mane daSTAMta sAthe samajAve jIva--jema dhaturAnuM pAna karanAra mANasa pitAne mULa svabhAva cheDI vividha prakAre nAce che, ane kude che, tevI rIte A cetana anAdi kALanA mehane pAmIne pitAnA zuddha svabhAvane choDI de che ane vibhAvathI mUcha pAmI rahe che. musAphara-e meha tyAga karI cetana pitAnA zuddha svabhAvanI kevI rIte prApti kare ? jIva-jyAre jIva AtmasvarUpane oLakhavAne prayatna kare eTale te parama zuddhapaNAnA svabhAvane jANI zake che, eTale Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #14
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 12 ) tenAmAM rahela vibhAva nAza pAmI jAya che ane tenA zuddha svabhAvanuM jJAna tene sArI rIte prApta thAya che. e jIvanA A vacana sAMbhaLI jaina musAphara hRdayamAM AnaMda pAmI gaye ane pitAnA hRdayamAM jIvanA svarUpanuM manana karate te tyAMthI AgaLa cAla, theDe dUra jatAM eka tejasvI purUSa tene sAme maLe tenuM svarUpa jJAnanA tejathI prakAzita hatuM, eka hAthamAM likhita pustaka raheluM hatuM, ane bIjA hAthamAM maNIdhAnI tathA lekhanI rakhelA hatA. te purUSane joI musAphare vaMdanA karI. ane aMjaLI joDI tene puchayuM. musAphara-mahAnubhAva, tame koNa cho ? te purUSe gaMbhIra svathI jaNAvyuM. je purUSa tane pahelA mo hato, tenuM zuddha svarUpa mArAthI oLakhAya che. te uparathI jANI le ke, "huM keNa chuM ?" musAphara prasanna thaIne be --mahAnubhAva, meM tamane oLa khI lIdhA che. tame sarva padArthone darzAvanArA ane jJAnarUpa cakSuthI vizvavikana karAvanArA Agama che. tamAre prabhAva divya ane adabhuta che. tamArA svarUpane yathArtha jANanAre ane sarvadA tamArIja sevA karanAre purUSa kadipaNa adhogatine pAmate nathI. A vizvamAM tamArA sevanathI je AnaMda maLe che, je sukhAnubhava prApta thAya che, ane je satkIrti saMpAdita thAya che, te AnaMda sukhAnabhava, ane satkIti bIjAthI kadipaNa prApta thatAM nathI. mahAnabhAva. kRpA karI tamAruM zuddha svarUpa mane jaNAvaze. Agama-bhadra, huM Agama chuM. mAruM rUpa jJAna che. huM nizcayanayamAM eka rUpa dekhAuM chuM. ane vyavahAranayanI apekSAe aneka rUpa dekhAuM chuM. vyavahAranayamAM nayane virodha mATe che. eja nayamAM A badhuM vizva bharamAyuM che ane eja bhramathI A vizvamAM vAdavivAda utpanna thA che. e jagatane vAdavivAda maTADavAne huM vacce pramANika sAkSIrUpe chuM. huM zrI jinezvarane kahevAuM chuM, tethI mArI sAkSI pramANika gaNAya che. mArAmAM sthAna Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #15
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 1' ) DrAda mata rahelA che, e syAdvAdanu nAma levAthI sarva padArthonu lakSaNa sarvane rohAve che. ' svAta 'eTale kyAreka dravya dRSTie joie tyAre e naya sAcA ane koi vAra paryAyaSTie joIe tyAre e naya sAcA, evI rIte kahevAthI mArU syAdvAda svarUpa pratipA na thAya che. musA--mahAnubhAva, ApanA svarUpamAM mane eka prazna u5nna thAya che, te jo ApanI icchA hoya teA puchu ? Agama--khuzIthI pucho. musAphara--bhadra, tame je syAdvAdanu svarUpa batAvyuM, evA syAdvAda sahita jinAgama pramANa che, ema jo mAnIe to e syAdRAda sarvanA hRdayamAM kema rUcatA nathI ? Agama--je purUSanA anAdi kALano mithyAdarzananA mAha gayo hoya, tevA purUSanA hRdayamAM hu* jinAgama syAdvAdathI pramANa bhUta thayo chuM, paNa jenuM hRdaya mithyAdarzananA mehaMthI yukta che, tene e syAdvAda rUcikara lAgatA nathI. musAra hRdayamAM khuzI thaine bAlyA--mahAnubhAva, syAdvAdanA jANanArane zuM phaLa maLe ? te mane kRpA karI sa`bhaLAve. " Agame sAnada thai kahyuM, " bhadra, je padma nayanA jevuM nathI, kAraNake naya tA ekAMtamAhI che, ane te anekAMta che, tethI te pUrNapadane zI rIte grahaNa karI zake ? kAraNake, te pUrNapada akha Dita, anAdi, purAtana ane anaMta tejavALu che, tevA padane svADhAda prApta thayela che. AgamanA AvA vacano sAMbhaLI cusAra harSa pAmyA, ane te bolyA----mahAzaya, have huM syAdvAdanu kharU' svarUpa samajyo chuM. mAtra have nizcaya ane vyAhAra nayanu jo vizeSa spaSTIkaraNa thAya te huM mArA AtmAne vizeSa kRtArtha thayelA mAnIza. Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #16
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 14 ) Agame utsAhathI jaNAvyu. bhadra, ahIMthI jema jema gata jA, tema tema tamArA hRdayamAM vizeSa satASa thatA jaze. ATaluM kahI tene rajA ApI pavitramUrti jinAgama tyAMthI prasAra thai cAlatA thayA. jaina musAphara pavitra tattvabhUminI racanA jotA jotA AgaLa cAlyA, tyAM tene be purUSo sAmA maLyA. temAM eka purUSa vicitra hatA ane trIjo purUSa zAMta ane divya svarUpane dhAraNa karanArA hatA. teone jotAMja musAphara svayaMmeva ubhA rahyA, ane teNe be hAtha joDI temane vaMdanA karI. jaina musA vinayathI jaNAvyuM, mahAzaya, Apa ane koNa che ? ane A bhUmimAM kayAM rahe che. ? musAnI A vANI sAMbhaLI teo haMsI paDayA ane kSaNavAra tenI sAme ekI najare joi rahyA. pachI teo sAthe mAlyA--bhadra, jo tuM catura hai| athavA A pavitra bhUmimAM pravAsa karavAne adhi kArI heA, tA. amene judA judA oLakhI kADha ? ame ane sAthe rahIe chIe tathApi amArA mArga judA judA che. amA rA svarUpamAM eka bIjA vacce ghaNA taphAvata che. chatAM dareka prasage amAruM sAthe upayoga thai zake che. te bannenI AvI vANI sAMbhaLI jaina musAra prasanna thaine melyA--mahAzayo, tamArUM' svarUpa mArA jANavAmAM AvyuM che. jo tamArI icchA hoya tA huM tamArI kharekharI oLakha ApuM. teoe AnaMdapUrvaka jaNAvyuM, hA, khuzIthI kahe ? ame paNa tArI AkRti uparI jANI gayA chIe ke, te amArA svarUpane sArI rIte oLakhI lIdhuM che. pachI musA harSita thaIne bAlyA--mahAzaya, tame nizcayanaya ane vyavahAra naya che. vicitratAne dhAraNa karanArA Apa vyavahAranaya chA ane zAMta tathA divya svarUpane dhAraNa karanArA Apa nizcayanaya che. tamArA svarUpamAM kharekharI zuddhatA dekhAya che, have Apa Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #17
--------------------------------------------------------------------------
________________ kRpA karI tamArA svarUpanuM spaSTIkaraNa karI mane vizeSa AnaMda Ape. je huM tamArA skUla varUpane jANuM chuM, te sukSma svarUpane jANa nathI. nizcayanaya-tAre zuM jANavuM che ? musAphara-prathama te mArA manamAM evI zaMkA thAya che ke, nizcaya ane vyavahAra ane nayane lIdhe Agama kahyo che, to te bane nayamAM kAryanI siddhi karanAre ke naya ? te mane samajAve musApharanA tevA vacana sAMbhaLI nizcayanaya koipaNa be nahIM. ane te vicAramAM paDe eTale vyavahAranA vinayathI jaNavyuM, bhadra, A nizcayanaya ke je mAre sajAtIya che, paNa te mArAthI caDIAta che: tathApi te vinIta hovAthI pitAnI prazaMsA karatAM zaramAya che, mATe tene viSe huM pote kahuM te tuM lakSamAM rAkhaje. jema keI purUSa parvata uparathI nIce paDato hoya ane bIje purUSa tene hAtha majabUta jhAlI rahI tene paDato aTakAvI rAkhe, te te purUSa tene hitakArI kahevAya che, tevI rIte patine jyAM sudhI mokSa sukhanI prApti thaI nathI, tyAM sudhI vyavahAra bhale che, eTale cAthA guNaThANuthI mAMDIne cidamA zilezIkaraNa guNaThANuM sudhI vyavahAranuM AlaMbana karavuM paDe che, tethI e vyavahAra AlaMbana pramA bhUta che, tathApi paramAthe jJAnadarzana cAritranuM zuddhapaNuM cetanamAMja sadhAya che, bIjAthI sadhAtuM nathI. ane je jIva che te pitAnAja guNamAM vyApI rahyo che ane karma vigere jaDa chava sattA rahita che, tenI sAthe jIva vyApaka thatA nathI ane je huM vyavahAra chuM, te te bIjAnI chAyAmAM rahenAre chuM eTale paranI nizrA vinA mArAthI rahI zakAya ja nahIM. vyavahAranaya je huM tenA karatAM A nizcayanaya zuddha che ane tethI te mArAthI caDIAta che. pachI musAphare nizcayanayanI sAme joyuM, eTale tenA upakArane mATe nizcayanaya nIce pramANe che: bhadra, have tArA jANavAmAM AvyuM haze ke huM zuddha nizcayanaya Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #18
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 16 ) chuM. have mArAthI samyagadarzana kevI rIte pragaTe che ? te dhyAnapUrvaka sAMbhaLa, mArA nizcayanayanI apekSA levAthI je cetanAmaya padArtha che. te pitAnI sattAo piti eleja che, ane pitAnA jJAnAdika guNanA paryAyanA je avasthAnA bheda che, tene grahaNa karIne te rahela che. je Sa dravya vigerenuM vizeSa jJAna te vijJAna kahevAya che ane tene je pUrNadhana eTale piMDa te vyavahAra nayamAMja dekhAya che ane eja vyavahAranayathI navataravarUpa laI dharmAstikAya vagere pAMca dravyamAM ekatra thaine rahe che ane evAja vyavahAramAM zuddha nizcaya kevaLanA pAMca dravya ane navatatva tethI bhinna che, ema jANI levuM, evI davya dRSTithI je bIjI upAdhine Azraya grahaNa kare nahIM, te kharekhara samyagadarzanI kahevAya che ane je samyagadarzana che. te AtmasvarUpa che. nizcayanayanA AvA tAtvika vacane sAMbhaLI jene pravAsI prasanna thaI gaye, paNa tenA hRdayamAM eka zaMkA utpanna thaI tethI te bAha: mahAnubhAva, Ape kahyuM ke, paMca dravya ane nava tattva chavadra vyathI judA che, te kevI rIte? - nizcayana umaMgathI uttara Apa-bha, te upara eka aginuM daSTAMta che, te sAMbhaLa, jethI tArI zaMkA nirmaLa thaI jaze. jema agnimAM ghAsa, kASTa, vAMsa, ane chANa vigere aneka prakAranAM IdhaNa bALIe chIe, te ghaNuM jyAre baLI rahe tyAre jevI iMdhaNAnI AkRti heya, tevA AkArane ami dekhAya che; tethI ApaNe te agnine nAnA prakArane kahIe chIe, paNa te agni nAnA prakArane nathI. badhA agnine dahaka svabhAva sarakhe che, ane nevI rIte letAM te badhe agni eka rUpaja che, tevI rIte paMcadravya ke nava tattavamAM je jIva che, te vividha prakAre rahelo che. te nAnA prakArane dekhAya che, paNa te ekaja che paNa tenI sAthe mizrita Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #19
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 17 ) thavAthI te jIva azuddha thayela che, temAM je azuddharUpa thayelA jIva tenuM nAma A vyavahAranaya che ane je kSaNe nave tattvamAM ekaja cetanArAkti vicArIe te jIva zuddha svarUpa che, tenu nAma huM pote nizcayanaya chuM. mArA nizcayanayanA svarUpathI nava tattvanA praca amulya rAkhI je alakSyarUpa jIva che te sarvatra abhedarUpe prApta karAya che, te mArA zuddha nizcayanayanu svarUpa che. pravAsI A sAMbhaLatAMja ghaNA prasanna thai gayA ane teNe nizcayanayane vadanA karI puna: vinaMti karI--mahAnubhAva, Ape je dRSTAMta ApyuM, tethI mane ApanA svarUpanuM yathArtha bhAna thaI Avyu che. jA have pharIvAra khIju kAI draSTAMta Ape| te ApanA mATe upakAra thaze. nizcayanace AnaMdapUrvaka kahyuM, bhadra, zuddha jIya vyavasthAne mATe bIjI eka manana karavA cAgya dRSTAMta che, te eka cinta sAMbhaLajema cAkhkhA sonAmAM rUpu, trAMbu, sIsuM, jasata, kathIra vagere halakI dhAtu meLavIe, tyAre te sAnu judI judI jAtanuM thAya che, tathApi te badhuM eka sAnAnA nAmathI oLakhAya che. jyAre zarApha te azuddha sAnAne kasATI upara muke che tyAre te sAnAnA judA judA bhAva muke che ane te pramANe senAnI kIMmata upaje che, tevI rIte A jIva anAdi kALathI pugaLa dravyano sayAgI che, mATe e je nava tatvarUpI vyavasthA dhArI gati, sthiti, bhAjana, varjhamAna ane AdhArapaNe e pAMce dravya grahaNa karyA, paNa temAM je ke arUpI mahA tejavaMta vya che, te te| kAi rIte pratyakSa pramANe grahaNa thatuM nathI, te anumAnathI grahaNa karAya che, teja jIvanuM zuddha svarUpa che. pravAsIe vacamAM prazna karyA--mahAzaya, te kevA anumAnathI mahuNa karAya che? nizcayanace kahyuM, je pratyeka sthAne udyAtavAnuM prakAzamAna vya dekhAya, te dravya bIjI koi phaLyuM nahIM paNa eka AtmA 2 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #20
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 18 ) rAma jIva che. 8 AtmArAma' e zabda sAMbhaLatAMja jaina pravAsI khuzI khuzI thai gayA. te pavitra pravAsInA mukha upara khuzInA cinha joi nizcayanaye pharIthI kahyuM, bhadra, tane anubhavanA lakSaNanI khabara che ? A tattvabhUmimAM praveza karyo tyAre ane te vakhate teNe musA--hA, me jyAre prathamaja anubhavatA meLApa thayA hatA. pAteja mane anubhavanA anubhava karAvyA hatA. nizcayanaya--tyAre te anubhavane mArI (nayanI) sAthe kevA sadhdha che ? te tuM jANuM che ? musA--mahAnubhAva, e mArA jANavAmAM nathI. Apa kRpA karIne mane te jaNAve. nizcayanaya--sAMbhaLa. te upara eka sukhAdhaka dRSTAMta che. jema sUryamaMDaLanA udmayathI pRthvImAM taDakA prasarI jAya che, ane adhakAra nAza pAmI jAya che, ane cAre tarapha tejanA udyAt thai rahe che, tema zuddha mArA (nizcayanayanA ) aLavaDe jyAMsudhI atarAtmAne viSe paramAtmAnA anubhava rahe che, tyAMsudhI koI potapAtAnA matanA pakSapAta rahetA nathI. ane temAM nayanA aza prApta thatA nathI. kAraNake, naya ane anubhavamAM keTalAeka taphAvata che--jenAthI vastunuM sAdhana karAya te naya ane je siddha vastumAM pravarte te anubhava kahevAya che. eTale nayathI vastunuM sAdhana karAya che ane anubhavatA siddha vastune hAya che. te uparathI siddha thayuM ke, anubhavamAM nayanA leza nathI temaja emAM pratyakSa parAkSa vagere pramANAnA praveza paNa nathI. kAraNake, je pramANa heAya te asiddhanuM sAdhana kare paNa je siddha tene zuM sAthe ? vastu hoya vaLI nAma, sthApanA, dravya ane bhAtra e cAra nikSepa che; Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #21
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 10 ) te paga asiddha vastunuM sAdhana kare che. paNa jyAre paramAtmAne anubhava siddha thaze. tyAre te nikSepanA vaMzane tadana nAza thaI jAya che. jema sUryane prakAza thatAM aMdhakAra nAza pAmI jAya che, tema paramAtmAne anubhava siddha thatAM e nikSepane laya thaI jAya che, e paramAtmAne naya, pramANa ane nikSepAdi je je vastu sAdhaka che, te sarva vastu paramAtmAnA anubhavamAM bAdhaka thAya che. kAraNake, jyAM sudhI naya, pramANa ane nikSepane parivAra heya, tyAMsudhI zuddha anubhava che ke nahIM ethI te bAdhaka gaNAya che, bAkI je rAgadveSanI dazA che, tenI to zI vAta karavI ? temAM te naya vagere kahevAja joie, nizcayanayanA A vacanee pravAsIne hadayamAM vizeSa prakAza pADe ethI teNe nIce pramANe prazna karyo, mahAnubhAva, have anubhavamAM zuddha svarUpa jIvanI vyavasthA kahI saMbhaLAve, jethI mAruM aMtaraMga atizaya AnaMda mizna thAya, nizcayanaya sAnaMda thaI be -bhadra, sAMbhaLa, jIvanI pihelI avasthA nigada che, ane chellI siddhAvasthA che. Adi nigoda ane aMta siddha avasthAnI vacce jIva cetanArUpe pitAnA pUrNa svabhAve karI cukta che. te zuddha cetanAmAM parasvarUpa je jaDa svarUpa ane parAga je pugala saMga tenI dazA kalpanA ane vicAraNathI te mukta che, tene svabhAva Adi aMta sudhI ekaja che. te cetanA sarvadA rasamaya ane pragaTa vastu che. tene jaina AgamamAM mArA zuddha svarUpa (zuddha nizcayanaya)nuM AlaMbana kahela che. jevI rIte tenuM kathana kareluM che, tevI rIte te vacana vyavahAramAM virAjamAna rahe che. AvA nizcayanayanA vacana sAMbhaLI jene pravAsIne je AnaMda thaI AvyuM. te avarNanIya ane anirvacanIya hate. tenA Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #22
--------------------------------------------------------------------------
________________ zarIramAM remerama AnaMda rasa uchaLI cAle ane tethI tenuM zarIra romAMcita thaI gayuM. pachI nizcayanaye kahyuM, "bhadra, have ame jaIe chIe tAre adhikAra pUrNa thayela joi amane atizaya saMteSa thAya che. tuM AgaLa jA, tane A bhUmimAM vizeSa AnaMda maLato jAze." ATaluM kahI nizcayanaya ane vyavahAranaya bane tyAMthI cAlatA thayA. " temane vaMdanA karato ane temanA samAgamanA AnaMdane anubhavata jena musAphara tatvabhUminA pavitra pradezane jota joto AgaLa cAlyA. thoDe dUra jatAM eka madhura svare tenA kAna upara A kaMThanA mAdhuryathI te AkarSa ane "te svara kyAMthI Ave che tenI zedhamAM AsapAsa jevA lAge. kSaNavAre eka pavitra ane zAMta mUrti purUSa tenA jevAmAM AvyuM, te purUSanA pravAsIe premathI darzana karyuM. te pravAsIne je te zAMtamUrni purUSa nIcenI kavitA :- kavitabaMda. sadguru kahe javya jIva niso , to hu turat mohakI jela / samakita rUpa gayo apano guNa, kara huM zuddha anubhavako khena // pudgaLa piMma jAva rAgAdika, inaso nahI tumAro mela / e jama pragaTa gupta tuma cetana, jaise jinna toya arU tena. // 1 // A kavitA sAMbhaLI pravAsI vairAgya rasamAraMgita thai gaye Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #23
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( ra ) teNe AvI vinayathI te zAMta purUSane puchayuM, mahAnubhAva, Apa koNa che ? ApanA mukhanI vANue mArA hRdayamAM amRta rasa kare che, e rasika kavitAne bhAvArtha mArA samajavAmAM AvyuM che, tathApi tenI vyAkhyA sAMbhaLavAnI mArI prabaLa icchA thaI che. te prabhAvika purUSe hAsya karatAM jaNAvyuM, bhadra, tane joI mane saMtoSa thAya che, tathApi tArA pavitra hadayanI parIkSA karavAne mArI icchA che, tethI huM keNu chuM ? te tuM pite ja jANI le. tArA pavitra ane tatvajJAnI hRdayamAM mArA zuddha svarUpanuM bhAna thaI Avaze. te purUSanA AvAM vacana sAMbhaLI jena musAphara hradayamAM vicA2 karavA lAge. kSaNavAra vicAra karI teNe pragaTapaNe jaNAvyuM, mahAnubhAva, ApanuM svarUpa mArA jANavAmAM AvI gayuM che. ApanA mukhamAMthI je kavitA pragaTa thaI hatI, te sAbhaLatAMja mane A panA savarUpanI arti thaI AvI hatI. Apa pita hitopadeza cho, ane A jAtanI jaina prajAnA moTA upakArI che, hamezAM Apane nivAsa mahApurUSanA mukhamAM hoya che. pUrva tIrthakaree, gaNadharee, ane sUrIzvaree ApanA adazya svarUpane vAraMvAra pragaTa kareluM che. te adazya rUpane Aje pratyakSa joI mane atizaya AnaMda upaje che. pUrvanA puNyarAzi vinA ApanA pratyakSa darzana thatAM nathI. keTI game dravya ApavAthI cakravartI ane rAjAonI samRddhinuM dAna karavAthI je upakAra thatuM nathI. te upakAra ApanuM dAna karavAthI thAya che. upadeza dAna che, e mahA tIrdhakonA sAMvatsarika dAnanA karatAM paNa upadeza dAnanI bhAre prazaMsA thAya che. he mahAnubhAva, ApanA mukhanI vANunA pravAhe mArA sarva aMgane amRtamaya karI dIdhuM che. have Apa kapA karI e rasika kavitAnuM vyAkhyAna ApI mArA AnaMdamAM beTI vRddhi kare. pravAsInAM A vacane sAMbhaLI hitopadeza prasanna thaI ga, ane te pravAsIne dhanyavAda ApI be -bhadra, sAvadhAna thaIne sAMbhaLa Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #24
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 2 ). sadagurU bhavya jIvane hipadeza Ape che-he bhavya cha ! jAgrata thAo, tame tamArA mohabaMdhane toDI nAkhe, ane tamAre pitAne je samakti guNa che, tenuM grahaNa karo, ane te guNa laIne tamAre zuddha anubhavane khela khele. je A tamAruM adazya zarIra che, te mAtra pudgalane piMDa che, ane tenI sAthe rahela karma paNa eka pagalika piMDa che. e pudagala piMDane je rAgadveSAdi bhAva te tene svabhAva che, paNa e vastunI sAthe tamAre meLApa nathI; kAraNake, te vastu jaDa che, ne pragaTa che, tethI te dekhavAmAM Ave che, ane tame te cetana ane adazya che, tethI pudagala piDanI ane tamArI bhinnatA jaLa ane telanA jevI che. hitopadezanA mukhathI A vyAkhyAna sAMbhaLI te pravAsI AnaMdasAgaramAM magna thaI gayo. tene joi hitopadeza bebha, tuM have rAtA purUSa thaye, have tAre ke vilAsa che? te tuM nIcenI kavitAthI samajI le savaiyA. "kona buddhivaMta nara, niravai zarIra ghara, jeda jJAna draSTisA vicAre vastu vAsato / atIta anAgata vartamAna moharasa, jiyo cidAnaMda bakhai, baMdhameM vinAsato // zreSo vivAra, ma ma mujA mArI, Atamako dhyAna karI, dekho para gAsato / karama kalaMka paMka, rahita pragaTa rUpa, acala abAdhita, vilokai deva sAsato // 1 // A kavitAnA zravaNe pravAsIne akhaMDAnaMdamAM rukAvI dIdhe. te vakhate te pavitra purUSa netra mIMcI dayAnastha thaI gaye, kSaNavAre Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #25
--------------------------------------------------------------------------
________________ jAgrata thaI vinIta bhAvathI -he vidhahitakArI, hitepadeza, tamArI A vANue mane eka divyarasamAM magna karI dIdho che. have kRpA karI tenuM vyAkhyAna karI saMbhaLAve. hitopadeza harSita thaIne be nkeI buddhivaMta samyaggadaSTi purUSe pitAnA zarIrane eka ghararUpe jovuM ane pachI tenI aMdara vicAra karI jaDa cetanane bhinna bhinna svabhAva jANuM le. te sAthe vastu svabhAvane vicAra kare, atIta, anAgata ane vartamAna kALe maharasamAM bhinna thaI karmabaMdhamAM vilAsa karatAM pitAnA cidAnaMda paramAtmAne oLakhave, te pachI te anukrame baMdhane vidAra jAya che, kArya karI mehanA svabhAvane mUkto jAya che, potAnA A tmAnuM dhyAna karato jAya che, ane anubhavamAM prakAzamayarUpane avelekto jAya che. pachI te karmarUpa kalaMka tathA kAdavathI rahita pragaTarUpa, acaLa, abAdhita ane zAzvata e niraMjana paramAtmA piteja che, evuM te dekhI zake che. A pramANe vyAkhyAna karI hitopadeze vizeSamAM jaNAvyuM ke, bhadra, have tAre guNa ane guNInA abhedane mATe vicAra kare. je vicAra A pramANe che, "zuddha anubhava e guNa che, ane AtmA guNI che, tenA abheda svarUpane mATe jaina Agama A pramANe kahe che. zuddha AtmasvarUpI AtmAne je anubhava che, teja vizeSarUpa jJAna saMpati che. temAM AtmA guNI che, ane anubhava jJAna guNa che. have e be vastu zuM che? e je vicAra karIe te eka AtmapadArtha ja bhAse che, ekaja padArthamAM " A guNa ane A guNI' evA be nAma che, tenuM nAma ja bheda kahevAya che. AvI rIte sarva prakAre pitAne guNa guNI rUpa lekhI je kaI AtmadhyAna kare to tene azuddha vibhAvanI dazA maTIne siddha svarUpanI prApti thAya che. A pramANe kahI mahAnubhAva hitopadeze AgaLa cAlavA mAMDayuM eTale jaina musAphare vinaMti karI jaNAvyuM, mahAnubhAva, Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #26
--------------------------------------------------------------------------
________________ kRpA karI kSaNavAra ubhA rahe, ane mAre kAMi vizeSa upakAra kare, tame A jagatanA udhAraka ane mahApakArI chA pravAsInAM A vacane sAMbhaLI hitepadeze kahyuM, he zAtA purUSa, tuM nirbhaya thaI A tatva bhUmimAM pravAsa kara. ahIMthI De jatAM tene eka bIjo jJAtA purUSa maLaze, ane te tArA hRdayane ghaNAja sateja Apaze, musAphare ciMtAgrasta thaIne kahyuM, mahAnubhAva, Ape je sUcanA ApI tene mATe huM Apane upakAra mAnuM chuM, tathApi ApanA darzana mATe mAruM hRdaya vizeSa Atura rahe che, to ApanuM darzana ane puna: thaze ke nahIM? tevI mArI prabaLa jijJAsA che, te Apa pUrNa kare, hitopadeze kahyuM, bhadra, nizciMta rahe A tasvamimAM dareka pradezanI aMdara huM vAraMvAra bhamyA karuM chuM. haju paNa tane huM ghaNe sthAne maLyA karIza, ane tArA nirmaLa AtmAne anupama AnaMda AyA karIza, A pramANe kahI hitopadeza tyAMthI AgaLa prasAra thaye, tenI sthULa dravyamUrti adRzya thaI hatI, paNa tenI sUkSma bhAva mUrti te pravAsInA hRdayamAM dazyamAna thaI rahI hatI. tenI dravya ane bhAva banne mUrtine namana karI jene pravAsI AgaLa cAle, tyAM bIje divya purUSa nIcanI kavitA bela tenI sAme AvyA apanehI guna para jAyaso pravAharUpa, parinayo (tahUMkAla apane AdhArasoM / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #27
--------------------------------------------------------------------------
________________ aMtara bAhira parakAzavAna ekarasa, khinnatA na gahai jinna rahai jau vikAra soM // cetanA ke rasa saravaMga narI rahyo jIva, jaise lona kAkara garyo hai rasa garaseM // pUrana sarUpa ati ujvaLa vijJAnadhana, mokoM hohu pragaTa nizeSa nirabArasoM // 1 // A kavitA sAMbhaLI musAphara tene bhAvArtha samajI gaye. tethI te AnaMdita thaI bo - mahAnubhAva, Apa keNa cho? ApanI kavitA e mArA hadayane rakSA karI dIdhuM che. te kavitAnA bhAva "uparathI meM Apane oLakhI lIdhA che, Apa paNa eka zAtA purUSa cho. ApanA ciMtavananuM svarUpa mArA samajavAmAM AvI gayuM che." musApharanAM A vacana sAMbhaLI te jJAtA purUSe kahyuM, "bhadra, te mane oLakhI lIdhe, e vAtanI mane pratIti Ave che. tathApi tArI jJAnAtmaka ane anubhavika vANuM sAMbhaLavAnI mArI icchA che, tethI A mArI kavitAnuM vyAkhyAna tuM poteja karI batAva ApanI AjJA mAre zirevaMgha che ema kahI musAphare nIce pramANe te kavitAnuM vyAkhyAna karavA mAMDayuM-"jJAtA purUSa pitAnA cittamAM kevuM ciMtave che? te A pramANe che. je AtmA che, te vijJAna dhana che. eTale vizeSa jJAnamaya eka piMDa che. te atita, anAgata ane vartamAna-e traNe kALe pravAharUpe avicchinna dhArAe pitAnAja guNaparyAye karI pitAnAja jJAnAdika guNanI avasthAnA bhedane lIdhe pitAnA AdhArathI paranA Azraya vinA pariNa rahe che. vaLI e vijJAnadhana AtmAne e mahimA che ke jethI bahera ane aMdara eka citta cetanA rasa vaDe prakAzavAna thaI Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #28
--------------------------------------------------------------------------
________________ aMtara tathA bAheranI vastune jANI te bAhera prakAza evAM kAryamAM akhinna thaI ane A saMsAranA vikArathI judA rahI sarva pradezane vize te cetanA rasavaDe bharapUra thaI rahyo che. A pramANe musApharanA mukhanuM vyAkhyAna sAMbhaLI te jJAtA hRdayamAM saMtoSa pAmI gayo ane tenA manamAM A pravAsInI pagyatAne mATe ucA vicAra baMdhAI gaye, tathApi te puna: pravAsInI parIkSA karavAne be -bhadra, tamAruM vyAkhyAna sAMbhaLI mane saMtoSa thaye che. tathApi tamArA mukhanI madhura vANuM sAMbhaLavAnI IcchAthI huM tamane eka prazna karuM chuM, tene pratyuttara Ape. A pravAsIe vinayathI jaNAvyuM, mahAnubhAva, huM tamArI pAse keNu mAtra che. tamArA gahana praznane pratyuttara mArAthI zI rIta ApI zakAya ? tathApi je ApanI IcchA hoya to khuzIthI prazna kare. paNa je huM yathAmati kahuM, te aMgIkAra karI leje. jJAtA purUSa be -bhadra, tame je AtmAnA svarUpanuM varNana karyuM, te yathArtha che. paNa te viSe eka suMdara dRSTAMta ApI te svarUpanA lakSaNane puSTa kare. pravAsIoe kSaNavAra vicArIne kahyuM, mahAnubhAva, bIjuM ke uttama dRSTAMta mArA hRdayamAM slarI AvatuM nathI. paNa eka vyavahArika dRSTAMta mane khurI AvyuM che, te Apa sAMbhaLe- bajema luNanA kAMkarA khAra rasathI bharelA che; tevI rIte jIva-AtmAcatanA rasathI bharapUra thaI rahyo che..... A dRSTAMta sAMbhaLatAM jJAta purUSa prasanna thaI gayo. teNe harSapUrvaka jaNAvyuM, " mitra pravAsI, tAre anubhava ghaNe prazaMsanIya che. tuM AgaLa jatAM siddhAvasthAne adhikArI thaI zakIzapravAsIe prema darzAvI kahyuM, he upakArI, je ApanI icchA hoya te, mArA hRdayamAM keTalAeka prazna udbhavyA che, te huM Apane nivedana karyuM, jethI mAruM mana nizaka thaI jAya, jJAtA purUSe prasannatAthI jaNAvyuM, "bhadra, khuzIthI pucha Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #29
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 20 ) huM tArI sAthe paricaya rAkhavAne khuzI chuM, tArI sAthe vArtAlApa karavAthI mane anupama AnaMda Ave che." pravAsIe vinayathI puchyu ? dravya paryAyanA abheda kevI rIte thAya ? jJAtA--vijJAnadhana e dravya che ane tene jJAtA te paryAya che. tethI vijJAna ane jJAtA ekaja che, jyAM sarva kA kSaya thAya evA je dhruva dhama eTale nizcaLa svabhAva, te siddhapaNuM kahevAya che ane te padasAdhya che, je tIrthaMkara sAdhu zuddha upayoga lai mana, vacana ane kAyayogamAM maDita thaI paryAya lai rahyA che, teo sAdhu kahevAya che. e sAdhupaNuM te pratyakSa svarUpa che, ane sAdhyapaNu' te parokSa svarUpa che. e ante avasthAne laIne eka vijJAna dhana che. mokSane icchanAra sAdhu sAdhya mannene eka jJAnanA sacacathI seve, te anne padamAM vijJAna dhana eka che. ane banne padanI sevAmAM sthira thai rahe che. A uparI siddha thAya che ke, sadA dravya paryAyanA abheda rahelA che. pravAsI--mahAzaya, te abhedra vyavasthA kayA nayanA baLathI jANavI ? jJAtA dravya guNa paryAyanA bhedanI avasthA vyavahAranayathI che. te kevI rIte che ! te sAMbhaLe~~ jJAna, darzana ane cAritra e traNe AtmAnA guNa che. tene svarUpathI vyavahAra kahIe te te samaLarUpa che ane nizcaya dRSTithI joie te e jJAna, darzana ane cAritra eka cetanA samaya dekhAya che. te cetanAe karIne te abheda, avicaLa, avikAra ane nirmALa rUpa che. nizcayanaya ane vyavahAranaya--e banne samyak dazAmAM pramANa che, kAraNake, naya e eka jAtanA abhi prAya che. pravAsI--te vAta . vyavahAranayathI samajAvA, Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #30
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 8 ) zAtA-nAna, darzana ane cArItra e traNa vyavahAranayathI che. kAraNake Atma dravya eka rUpa che ane jJAna, darzana ane caritra e traNa bhedabhAvanA pariNAma che. e uparathI ekamAM traNa bheda thayA; tethI e vyavahArathI samalarUpa thaI gayuM. pravAsI e vAta te samajavAmAM AvI, have temAM nizcaya naya utArI samajAve sAtA-bhadra, AtmAne vize aneka zakti tathA aneka paryAya dekhAya che, paNa te kharI rIte nathI. te te vyavahAranayanI apekSAe dekhAya che. ane je vyavahAranayanI apekSAe dekhAya te samaLa kahevAya che, tene jyAre nizcayanayanI apekSAe vicArIe, tyAre te zuddha, niraMjana ane ekaja jANavAmAM Ave che. pravAsI-mAhAnubhAva, ghaNe sAre khulAse karyo, have kRpA karI zuddha anubhava viSe kahI vivecana kare te mArA manane ati AnaMda thAya, ane A tatvabhUmine pravAsa saphaLa thAya, jJAtA-bhadra, tArI tAtvika prIti joI mane atizaya AnaMda thAya che. zuddha svarUpane mATe eka nIcene bhASA dehe prakhyAta che, tene tuM hamezAM manana karI buddhimAM sthApita karI rAkhaje - " eka dekhiye Aniye, ramirahiye eka gaira; samaLa vimaLa na vicAriye, yahe siddhi nahi aura. " ? bhadra, tenI vyAkhyA nIce pramANe che " je eka zuddha cetanAmaya rUpaja dekhavuM, te darzana, tevI rIte jANavuM, te jJAna ane temAM je ramI rahevuM, te cAritra, te nayanI apekSAe samaLa ke vimaLa rU5 vicAravuM nahIM. eja siddha kahevAya che, te sivAya bIjA svarUpamAM siddha nathI Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #31
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 9 ) bhadra, A kAvya kahastha karI le eTale tArI pavitra maneAvRtti zubha bhAvanA jAgrata thai Avaze. je bhAvanAmAM tArUM ciMtavana nIce pramANe thaze: sva " jete viSe anaMta jJAnarUpa sulakSaNa zobhe che, ane paranuM jANavu', e rUpa jyoti jenAmAM jAjvalyamAna thai rahI che. jenA AdyAtmA, atarAtmA ane paramAtmA--e traNa rUpe vyavahAranayathI rahelA che, paNa nizcayanayathI tA jenu ekaja rUpa che evA padArtha te jIva evA nAmathI eLakhAya che. vaLI jene mATe yuktithI dhyAna karavA mAA manamAM umaMga rahyA kare che, ane jenA dhyAnathI pAtAnI jJAna, darzana, cAritra rUpa ruddhi avicaLa thAya che, eja rIte je siddha che, ane bIje koI prakAre siddha nathI. " he bhadra, Avu ciMtavana thavAthI, tu tArA tAtvika jIvanane sArI sthitimAM mukI zakIza ane tArA nirmaLa hRdayamAM anubhavanA mahAnaMda pragaTa tharo, pachI e AnaMOM sAgaramAM taratA evA tu pUrNa jJAtA thaIza. jJAtAonI sthitine mATe AgamamAM judA judA vicAra darzAvyA che, eka jJAnI purUSa jJAtAne mATe nIce pramANe kahe che:~ " koI adhikArI purUSa potAnu pada je peAtAnuM nirAlaba svarUpa, tene potAnI meLe sabhArI ane pote pAtAnA graMthi bheda karI potAne oLakhe che, koI gurUnA mukhanI vANI sAMbhaLI peAtAne oLakhe che, ane keTalAeka tA potAnA ghaTamAM jaDacetananA bhedanu vijJAna jAgavAthI pAtAnA cetanapaNAnu* aizvarya ghaTamAM pragaTa kare che, tethI temAM prItibiMSita thayelA anaMta bhAva padArthanA jJAtA thAya che, eTale te jIvatAM chatAM mukta svarUpa ane che. tethI pratibiMbita thayelA anata bhAvane te kaNanI jema nirvikArI, sthira ane sukhadAyaka prApta kareche." he bhadra, jJAtAnA A anubhava vaneAnuM manana karI tuM tArA pravAsane AgaLa vadhAraje. tArI pavitra manevRtti tArA Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #32
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 30 ) pravAsa mArgane kalyANa rUpa manAvaze. bhadra, ahIMthI tuM thoDe dUra jaIza, tyAM tane eka suMdara bALA maLaze, tene tu zuddhatAthI - LakhI leje. A praNANe kahI te jJAtA purUSa AgaLa cAlatA thayA, ane jaina musAphara tyAMthI AgaLa cAlyo, thoDe dUra jatAM eka suMdara mALA nIcenu padya khelatI khelatI tene sAmI maLI-- sA 'zubhajJAnI kahai bhaiyA javya, suno merI zIkha, kehU jAMti kaise huke eso kAja kIjie / ekahu muhUrata midhyAta ko vidhvaMsa ho, jJAnako jagAr3a aMsa haMsa khoji lIjiye // vAhIko vicAra vAko dhyAna yaha kautUhala, yahI jari janama parama rasa pIjie / tajI javavAsa kI vilAsa savikAsarUpa, aMtari mohako anaMta kALa jI jie. // 1 // 66 A adhyAtma vANI sAMbhaLI pravAsI premamaya banI gayA. teNe vinayathI e suMdara khALAne namana karyuM. ane namratAthI puchyu ke, mahAzaye, Apa koNa che ? ALAe mRduhAsya karatAM uttara ApyA. bhadra, huM kANu chu ? e tamAreja jANavAnu che, kAraNake, A bhUminA susAra je ahiM sudhI pravAsa kare, teNe mArA svarUpane oLakhavuja joie. (6 jainapravAsI kSaNavAra dhyAna dharI melyA pavitra thI, hu Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #33
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 3 ). ApanA svarUpane oLakhI zako chuM. Apa paramArtha zikSA che. kahe. te sAcuM che ke che? bALa hasIne belI-bhadra, tame sAcA che. huM AhatadharmanI paramArtha zikSA chuM. mArA pitAnuM nAma hitopadeza che. jeo tamane AgaLa maLyA haze. pravAsI-hA e kharI vAta che. tamArA pavitra pitA mane hamaNAja maLyA hatA. temaNe A pravAsIne bhAre upakAra karyo che, mAre upakAra kare emAM zuM Azcarya? e mahAnubhAva to A vidhanA upakArI che. mahAdevI, tame hamaNuM je bedhaka kavitA gAI hatI, te mane spaSTa rIte samajAve paramArtha zikSA-mArI icchA evI che ke, enuM vyAkhyAna tame pitaja kare. pravAsI-mArA karatAM Apane mukhe sArUM vyAkhyAna thaze. paramArtha zikSA-nahIM, mane khAtrI che ke, tame tenuM vyAkhyAna sArI rIte karI zakaze. pravAsI-jevI ApanI IcchA. A pramANe kahI jaina musAphare te paramArtha zikSAnI kavitAnuM vyAkhyAna nIce pramANe karavA mAMDayuM:-"zuddha chavadravyamAM je teja raheluM che, te paramArtha kahevAya che, he bhavya che, tamAre kei dravya, kSetra, kALa ane bhAva pAmIne evuM kAma karavuM ke, jethI eka muharta mAtrAmAM tamAre mithyAtva mohane nAza thAya ane tamArAmAM jJAnane aMza jAgrata thAya te pachI tamAre "soTuM phaMso evA banIne karato haMsa je AtmA tene zodhI levo. pachI tenuM lakSaNa vicArI tene oLakhI tenuM dhyAna karavuM. evI tenI kaLAnuM zodhana karatAM karatAM kutUhalanA khela karavA. jethI tamAre janmaparyata tenA rasanuM pAna karavuM. e rIte vikAra rUpathI phelAI rahelA vivAsanA vilAsane tyAga Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #34
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 32 ) karI tathA mAhano aMta lAvI anaMtakALa sudhI jIvavu, prakArathI siddha thai zakAya che. eTalA pravAsInA mukhathI A pramANe vyAkhyAna sAMbhaLI paramA zikSA prasanna thaI gai. teNI sAnaMdA thai khelI--bhadra, tamArI tAttvika buddhinA vilAsa joI mane ghaNAja satASa thayA che. have je tamArI IcchA hAya te kAMi mAgI lyo. huM tamane ApavAne taiyAra chu. pravAsIe namratAthI kahyuM, mahAnubhAvA, mAre A lAkanA koi padArthanI icchA nathI, jo Apa prasanna thayAM hai| / mane A tattvabhUminA pravAsamAM sahAyabhUta thA paramArtha zikSA prasannavadane belI-bhadra, jAe, ahIMthI thAae dUra jatAM tame koi eka kIllAvALu zAkhAnagara ( pa ) jozA, te tamane jaDacetananA bhinna bhAvamAM dRSTAMtarUpa thai paDaze. A pramANe kahI te paramArtha zikSA tyAMthI adRzya thaI cAlI gai jyAre te maneAharAnu sudararUpa jovAmAM AvyuM nahIM, eTale jainapravAsI tyAMthI AgaLa cAlyA-- musAphare AgaLa cAlI joyuM, tyAM eka suMdara kIllAvALu nagara AkAza tarapha jovAmAM AvyuM, te nagaranA kIllA mamata ane uMcA hatA. kIllAnI upara kArIvALA kAMgarAo AvelA hatAM. tenI cAre tarapha khagIcAnI suMdara zobhA AvI rahI hatI. tenI bAhera cAre tarapha UMDI khAi rahelI hatI. tene nava daravAjA hatA, ane dareka dAje judA judA cAkIdAze beThelA hatA. AkAza tarapha rahelA A nagarane joi jaina musAra vicAramAM paDaahA ! A zu haze ? A tattvamimAM AvA dekhAva zenA haze? pavitra buddhivALI paramArtha zikSAe je sUcanA ApI hatI, te pramANe A nagaranI racanA che, paNa te AkAza tarapha dekhAya che ane temAM praveza karyAnuM kAMI paNa sAdhana jovAmAM AvatuM nathI. A nagaramAM pesavAno mArga kyAM haze ? te paNa jaNAtuM nathI. zu A satya nagara haze ke gadha nagara haraze? te mArA manamAM nizcaya tA nathI." Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #35
--------------------------------------------------------------------------
________________ AvuM vicArI te pravAsI ubhuM rahe tyAM AkAzamAMthI adazya vANuM utpanna thaI-"he pravAsI, A nagara satya nathI, mAtra bedhane mATe tene darzAvavAmAM AvyuM che, A nagarane upanaya tuM tArA zarIra upara utAraje. A nagara te eka zarIra samajaje, tene je nava daravAjA che, te tenI nava ikiyenA dvAra jANaje, dareka daravAje je cekIdAra beThA che, te te IdrinA viSa che. te nagara sarvathI bhinna dekhAya che, te uparathI samajI leje ke, A zarIra cidAnaMda para mAtmAthI bhinna raheluM che. A pramANe bedhanAM vacane UccArI te adazya vANuM virAma pAmI gaI tenA subedhaka vacane sAMbhaLI pravAsIne vizeSa prasannatA prApta thaI. cidAnaMda AtmA ane zarIranI bhinnatA jANuM tenI tasvadaSTImAM vizeSa prakAza paDI gaye. te adazya vANuM kenI haro? tene mATe tenA manamAM zaMkA thaI paNa chevaTe A tatva bhUmine keI camatkAra haze evuM mAnI ane hRdayamAM saMtoSa pAmI teNe pitAne pravAsa AgaLa calAvyA, tava bhUminI suMdara racanA jete je te pravAsI AgaLa cAle, tyAM eka citanya svarUpa tenA jevAmAM AvyuM, tene jotaja pravAsInA hRdayamAM paramAnaMda pragaTa thaI AvyA, tenA AnaMda sAgaranA Umio UchaLavA lAgyA ane jANe nirmaLa draSTi upara amRtanuM siMcana thatuM hoya te Uttama anubhava tene prApta thavA lAgyo. te zItaLa ane zAMta svarUpanuM darzana karI pravAsIe premapUrvaka prazna karyo zAMta mUrti zuddha svarUpa Apa keNa che.? panI ddha kArAmaya prAtinuM avalena mane atuLa Anada utpanA kare che. ApanA svarUpanI AsapAsa raheluM A maMDaLa mArA aMtaranI pratimA Upara sAre prakAra pADe che. Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #36
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 34 ) mahAnubhAva, kRpA karI tamArA suMdara ane zAMta svarUpanuM mane jJAna Ape. te caitanya svarUpamAMthI nIce pramANe dhvani utpanna thaye he tavapremI pravAsI, tuM mArA svarUpane samaje che, tathApi tArI AgaLa mArA svarUpanuM spaSTIkaraNa karavAnI AvazyaktA che, tethI huM kahuM, te sAMbhaLa, huM pote vastu svarUpa chuM. mAre svarUpane khare anubhavI jANuM zake che. te sivAya jevA tevA purUSathI mArUM svarUpa jANavAmAM AvatuM nathI. mAruM svarUpa jANavAne mATe hRdayamAM ghaNuM zaMkAo thayA kare che. paNa jyAre hRdaya tatva jJAnathI bharapUra thAya, tyAreja mAruM svarUpa jANavAmAM Ave che. A pravAsIe prema darzAvI kahyuM, mahAnubhAva, kRpA karI tamArA e svarUpanuM mane bhAna karAve, mArA aMtaranI eja icchA che. ane e IcchAne AdhIna thaIne ja huM A tatva bhUmine pravAsI thaye che. mA upakArI pUrva mitre tene mATe ja A prayAsa karyo che. he dayAnidhi, mArA upara kRpA kare ane mane ApanuM yathArtha svarUpajaNAve, - vastusvarUpe hAsya karatAM kahyuM, bhadra, mAruM svarUpa jANavAnI IcchAvALAe prathama jIvanI sthiti jANavI joIe. kAraNake, karmanA phaLa sukhadu:khane bhegavanAre jIva e karmanAM jALamAMthI kyAre mukta thaI zake? e vAta tenI sthiti jANavAthI lakSyamAM Ave che. anupama mahimAne dhAraNa karanAre jIva A zarIramAM kevI rIte pamAya che? te jANavAne mATe eka uttama daSTAMta apAya che. je keImeTa dravyane nidhi jamInamAM daTAI rahyA che, te keIna jANavAmAM Avato nathI. paNa jyAre kaI te dhananA nidhine bedI jamInamAMthI bAhara kADhe tyAre netravALA mANasanA dekhavAmAM Ave che, eTale tene pratyakSa anubhava thAya che, tevI rIte A jIva anAdikALathI jaDa evA pudgaLa dravyarUpa jamInamAM daTAI rahyA Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #37
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 35 ) che. tene naya sahita Agama-siddhAMta vaDe jyAre gurU sAdhana vaDe siddha karI pragaTa kare che, eTale catura purUSa tene sArI rIte jANI zake che. AvI rIte je svarUpanuM yathArtha jJAna thAya te ja huM pote vastu svarUpa chuM, A vacana sAMbhaLI jene musAphara ghaNeja prasanna thaI gayA. tene nirmaLa hRdayamAM vastusvarUpanI yathArtha skutti thaI AvI, tattvadarzananA uttama prakAzathI tenuM ajJAna aMdhakAra vilIna thaI gayuM, jANe te kAryotsarga dayAne rahe heya tema kSaNavAra dhyAnastha thaI Ubhe raho ane te svarUpanuM ghaNuMvAra manana karI pitAnA hRdayanI sAthe tene daDha karI dIdhuM, pravAsIe prasanna mukhe jaNuvyuM-mahAnubhAva, Ape ApelAM dRSTAMtathI mane anupama lAbha thayo che. have jaDa-puddALa ane jIvanA bhedanuM jJAna thavA mATe ke tevuM asarakAraka dRSTAMta Ape ke jethI huM mArA AtmAne kRtArtha samajI parama AnaMdane anubhava prApta karuM. vastusvarUpe kSaNavAra vicAra karIne kahyuM, pravAsI, jaDa-pu daLa ane jIvana bhedanuM jJAna thavA mATe eka dRSTAMta kahuM, te sAMbhaLa. koI mANasa bebIne ghera gaye hato. teNe kaI bIjAnuM vazva pitAnuM dhArIne paherI lIdhuM. tevAmAM te vastrane khare mAlika AvI caDe, teNe te vansa joIne oLakhI lIdhuM ane pilA gRhasthane kahyuM ke, "tame je A vastra paheryuM che, te mAruM che. te sAMbhaLI pelA paheranAranA jANavAmAM AvyuM ke, "A vanna mAruM nathI, pachI teNe te vastrane tyAga karI dIdho, ane tenA mAlekane te vastra soMpI dIdhuM. te pramANe jIvane anAdi kALathI ajANatAM pugaLane paga thaI AvyuM che. zarIra tathA Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #38
--------------------------------------------------------------------------
________________ karmane saMgI jIva anAdi kALane che. te saMganA mamatvathI ulaTA bhAvamAM vahI rahyuM hatuM. jyAre tene siddhAMtanA rogathI jacetananI bhinnatAnuM jJAna thayuM, tyAre te potAnA svarUpane tathA paranA pugInA svarUpane samaje. ane te paranA rUpathI jude thayo ane teNe pitAnA svarUpanuM grahaNa karyuM, jIvane jaDa-pugaLane paga te pArakA vajana jeve che. je siddhAMtathI e jJAna thayuM, te siddhAMta pilA vastranA mAlekanA je samaje. jema pelAne te vastra pArakuM che evuM jJAna thayuM eTale te vastrane teNe choDI dIdhuM, tevI rIte jIvane jyAre pitAnA svarUpanuM ane paranA svarUpanuM jJAna thayuM, tyAre pite te pararUpathI judo thaye eTale tene pararUpane tyAga karyo ane pitAnA svarUpanuM teNe grahaNa karyuM hatuM, he priya pravAsI, have tene mATe huM tane eka nIcenI kavitA kahuM te tuM dhyAna daIne sAMbhaLaje. e kavitA tane nizcanayanA svarUpanuM bhAna karAvaze - aDilla chaMda. " kahai vicacchana puruSa sadA hoM eka hoM; apane rasasoM jo ApanI Teka hoN| moha karma mama nAhi nAMhi bhrama kRpa hai, zupha cetanA siMdhu hamAro rUpa hai. // 1 // pravAsI te sAMbhaLI prasanna thai be mahAnubhAva, meM A kavitAne bhAvArtha mArI buddhi pramANe grAhya karyo che, Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #39
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 37 ) tathApi ApanA tatvamaya mukhe tenI vyAkhyA sAMbhaLavAnI mArI IcchA che, te Apa kRpA karI mane saMbhaLAvaze. vastusvarUpe vizeSa AnaMdita thaIne kahyuM, he tava premI pravAsI, sAvadhAna thaIne e tAtvika kavitAne bhAvArtha sAMbhaLa - vicakSaNa cetana purUSa (jIva) kahe che ke huM sarvadA ekapaNe rahuM chuM, huM hamezAM cetanA rasa vaDe bharapUra chuM. mAre kaI bIjAne AdhAra nathI, huM mArA pitAnAja AdhArathI rahuM chuM, je A vividha jAtanA mehane prapaca che, te mAruM svarUpa nathI, A bhramarUpa kUpaka che, te mAruM svarUpa nathI, je zuddha cetanAne samudra chete mArUM rUpa che . jyAre jIvane pitAnA svarUpanuM jJAna thAya che, tyAre te upara pramANe vicAra kare che ane te vakhate tenI mane vRtti ghaNIja UMcA prakAranI thAya che. gAtA jIvane pitAnuM svarUpa jANyA pachI kevI avasthA thAya che tenuM AgamamAM sAruM varNana kareluM che. jene sAra A pramANe che. jyAre jIvane tatvanI pratIti thAya che tyAre te pitAnA jJAnAdika guNamAM ane bIjAne dravya guNa ke jemAM gati, sthiti, avagAha, vartana ane varNAdika--e sarvanI pratIti rahelI che, te sAthe jJAna, darzana ane cAritra-e traNa guNane viSe te pariNamI rahe che. nirmaLa tatvane viveka AvyAthI te vizrAMta thaI sthiratA pAme che. ane te sthiratAne laine te potAnA sahaja svabhAvane zodhI le che. te vakhate AtmasvarUpa artharUpa purUSArthanuM grahaNa karatA te jIva sahaja svabhAvamAM Ave che ane tethI rAgadveSa meharUpI vibhAva ke je tenAmAM anAdi. Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #40
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 3 ) kALanA rahelA che, te tatkALa dUra thaI jAya che. IMTAnI bhaThThImAM gALelA suvarNanI jema zuddha cetana rUpe prakAzarUpa thai jAya che, eTale pAte nimaLa sva priyamusAphara, te Upara eka naTInuM dRSTAMta samajavA jevu che, jema koI nAcanArI strI vastrAbharaNathI suroAbhita thai ADA paTTA rAkhI raMgabhUmi Upara AvI UbhI rahe, paNa jyAMsudhI te aMtarapaTa dUra karyuM na hoya, tyAMsudhI te leAkeAnA jovAmAM AvatI nathI. paNa jyAre te aMtarapaTa dUra kare eTale te lokonA jovAmAM Ave che ane tenA zarIranuM tathA vastrabharaNanuM sAda joi lokonA mana rajana thAya che, tevI rIte A jJAnanA sAgara AtmA ADA mithyAtya rUpa paDadAmAM chupI rIte rahelA che, te mithyAtva rUpa graMthinA paDadA jyAre dUra thai jAya che, tyAre te AtmAnuM zuddha svarUpa pragaTa thAya che je svarUpa jJAnarUpe sAgarathI bharapUra che. tenAthI te A traNa lokane bharI rahyA che ane te traNe loka tene viSe bhAsI rahyA che. vastusvarUpanA mukhathI A vyAkhyAna sAMbhaLI pravAsI atyaMta prasanna thaI gayA. tenA hRdayamAM ane romeroma tAttvika harSa vyApI rahyo. A anAdi vizva ane temAM rahelA jaDa cetana padArtho tenI divya tathA tAttvika dRSTi AgaLa khullI rIte dekhAvA lAgyA. pachI te pravAsIe vastusvarUpanA carNamAM vaMdanA karI ane ajaLa joDI tenI stuti karI. te pravAsI tAttvika premamAM magna thai aLi joDI bhe rahyA ane te vakhate drivya tejane dhAraNa karanAra vastusvarUpa mukhathI Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #41
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 3 ). jya vani karatuM tyAMthI AgaLa cAlatuM thayuM. jyAM sudhI te dRSTigocara thayuM, tyAM sudhI jaina pravAsI animeSa dRSTie tenuM avakana karate ubhe rahyA vastu svarUpa adazya thayA pachI jina musAphara AgaLa cAlyA tyAM eka suMdara daravAje jovAmAM AvyuM. tenI pAse najIka AvatAM nIce pramANe eka rasutimaya kAvya sAMbhaLavAmAM AvyuM: savaiyA. " jAkI deha dUti soM daso disA pavitra japa, jAke teja, Age saba tejavaMta ruke haiN| jAko rUpa nIrakhI cakita mahA rUpavaMta, jAkI vapuvAsasoM suvAsa aura luke haiM // jAkI divya dhunI sunI zravanako sukha hota, . jAke tana lacchana aneka Ai DhUMke hai / tei jinarAja jAke kahe vivahAra guna, nihace nirakhI zucha cetanasoM cuke hai // 1 // " A stuti kAvya sAMbhaLI pravAsIne AtmA bhaktibhAvanAthI bharapUra thaI gayA. kSaNavAra pachI teja dizAmAMthI nIce pramANe tenI vyAkhyA sAMbhaLavAmAM AvI, Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #42
--------------------------------------------------------------------------
________________ "jenA dehanI kAMti evI prasarI rahI che ke jethI daze dizA pavitra thai jAya che; bhAyamAna thaI jAya che, jenA teja AgaLa bIjA sarva teja maMda thaI jAya che. jenAM suMdara rUpane I mahA rUpavaMta paMca anuttaravAsI devatA paNa cakti thaI jAya che jenA zarIranI suvAsathI bIjI sugadhI vastuo lukI jAya che, jene divya dhvani sAMbhaLI zravaNane sukha thAya che ane jenA zarIramAM aneka zubha lakSaNe AvI rahelAM che, evA zrI jinarAja deva che. e prabhunA guNe azuddha vyavahAranayane Azraya laIne kahelA che, paNa nizcayanayathI e kahelA sarva guNa sarva zuddha cetananI bhinnatA darzAve che. A pramANe vyAkhyAna thaI rahyA pachI te vani zAMta thaI ga, musAphara te vaninI zodha karavA lAge, paNa tenI zodha thai zakI nahIM. te sAnaMdAzcarya thai vicAra karatA hatA, tyAM nIce pramANe bIjuM stutikAvya tenA sAMbhaLavAmAM Avyu: savaiyA. " jAmeM bAnano tarunapano vRchapano nAhi, Ayu parajata mahArUpa mahAvA hai; binA hi janata jAke tanameM aneka guna, atisai virAjamAna kAyA niramala hai / jaise vinu pacana samudra avicalarUpa, tese jAko mana aru Asana acala hai| aisoM jinarAja jayavaMta hAna jagatameM, jAkI zujagati mahAsukRtiko phana hai. // 1 // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #43
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 4 ) A pramANe kAvyadhvani thaI rahyA pachI tarataja nIce pramANe tenu bhASAmaya vyAkhyAna zarU thayuM: " jemAM janmathI mAMDIne macchu paryaMta mahArUpa ane mahAbaLa samAna rahe che, jenI Alya, tArUNya ane vRddhatvanI traNa ava sthAmAM rUpa tathA baLanA bheda thatA nathI. jenA zarIramAM yatna vinA sahaja svabhAve aneka guNa AvI rahe che, jenAmAM cAtrIza atizayanA guNa virAjamAna thai rahe che, jenI kAyA sveda rahita tathA nirmaLa rahe che, jema pavananI vhera vinA samudra acaLarUpa thaI rahe che, tema jenu mana sadA acaLa rahe che ane jenu Asana paNa gatinI apekSA vinA sthira rahe che, evA zrI jinarAja deva jagamAM jayavaMta thAo. je devanI bhakti karavAthI muktiphaLanI prApti thAya che. 1 A pramANe vyavahAranaya vaDe prabhunI stuti sAMbhaLI pravAsInA hRdayamAM atizaya AnaMda vyApI rahyA. teNe trikaraNa zuddhithI te dizA tarapha rahI prabhune vaMdanA karI ane hRdayamAM bhaktinI bhAvanA bhAvavA mAMDI, tevAmAM pAche. IvAra stuti kAvyanA dhvani tenA sAMbhaLavAmAM Avyeza: jomeM lokAlokake sujAna prati jAse saba, jagI jJAna sagati bimaLa jaisI ArasI ; darzana udota liyo aMtarAya aMta kiyo, gayo mahAmoha nayo parama mahArasI / saMnyAsI sahaja jogI jogasoM udAsI jAme, prakRti paMcAzI lagi rahi jari chArasI ; } Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #44
--------------------------------------------------------------------------
________________ so hai ghaTamaMdirameM cetana pragaTa rUpa aiso jinarAja tAhiM baMdata banArasI // 1 // te vani sAtheja nIce pramANe tenI vyAkhyAne uccAra - A stuti kAvyamAM tIrthaMkara padane laine rahelI vastunA svarU5nuM varNana che--jemAM kAlakano svabhAva eTale padravyane bhAva bhAsI rahyo che, evI rIte jenA jJAnamAM sarva bhAva bhAse che, arthAta jJAnAvaraNIya tathA darzanAvaraNIya karmane nAza thavAthI kevaLa jJAnane uta thaI rahyo che. temaja aMtarAyane nAza thavAthI anaMtavIrya vairyavaMta thatAM mahAmahanIya karmane nAza thai game che, tethI je parama-utkRSTa kRSi thayela che. teNe karI je yathAkhyAta cAritrane sanyAsane dhAraNa karanAra che tathA jJAna, darzana ane cAritra Adi je sahaja yoga che, tethI je sarvadA yukta che, tathA mana, vacana, kAyAne vegathI udAsa thaI adhAtika cAra karmanI pacyAzI prakRtionI sattA jemAM rahelI che, te paNa baLIne jyAM bhasma thaI gayela che ane jenA gharamaMdiramAM cetanadeva pragaTapaNe sAkSI thaIne rahela che, tevA zrI jinarAja devane kavi vaMdana kare che. 1 A vyAkhyAna sAMbhaLI pravAsInI rAnamaya daSTi udhaDI gaI teNe tAtvikabhAva sapAdana karyo. te vakhate tenA jANa vAmAM AvyuM ke, "A stutikAvya ane tenI vyAkhyA karanAra ke mAre parama upakArI che ane teNe mArA Amika uddhArane mATe A badhI kalpita jinA karelI hoya tema jaNAya che." A pramANe pravAsI hRdayamAM citavata hatuM, tyAM adazya Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #45
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 3 ) vANIe UMce svare kahyuM, bhadra, te vicAra karIza nahIM. e vicAra tArA manane anyamAge kheMcI jaze. ane tethI tArI zArIrika ane Atmika sthiti judAM rUpamAM ArUDha thaI jaze. have te tAre tAtvika vicAra karavAnA che. te dareka tArika vastune vyavahAra ane nizcayanayathI avalokaje. ane A stutinI vyAkhyAmAM e bane naya utAraje. priya pravAsI. tArA hRdayamAM eka vAta sadA yAda rAkhaje ke, "zarIra ane AtmA-e bane vyavahArane sarakhA che ane nizcayanayathI ane judA judA che. mATe zarIranI stuti karatAM jIvanI stuti karavI e vyavahAranayathI satya lAge che, paNa nizcayanayanI dRSTithI jotAM te stuti mithyA che. je jinapada karma che, te jIvavipAkI che, puLavipAkI nathI; tethI jina te jIva che ane jIva te jina che, paNa zarIra ane jIvane eka karI mAnIza nahIM. kArazake. tethI zarIranI stuti e jinavaranI stuti thatI nathI, he pravAsI, A tAvika siddhAMta tArA hRdayamAM sthApita karaje. eTale tane tAro sanmArga pratyakSa thaI jaze ke, je mArge pravattAM tuM tArA Atmika jIvane zivapurI sudhI laI jaI zakIza. he mAnavaMtA musAphara, A sthaLe A tatvabhUminI prathama bhUmikA pUrI thAya che. have tAre pravAsabIjI bhUmikAmAM thavAno che. A bhUmikAnuM nAma jIvabhamikA che. have bIjI abhivabhUmikA Avaze. te bhUmikA paNa ghaNI vizALa ane subedhaka che. tAro prathama bhUmikAne anubhava e bhUmikAmAM upayogI thaze. bIjI bhUmikAne A prathama daravAjo che. te daravAjA UparathI ja te jinezvaranI stutinA rasika ane bedhaka kA vyAkhyAna sAthe sAMbhaLyAM che. havethI bIjI bhUmikAnA pravAsana adhikArI tha chuM. pahelI jIvatattvanI Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #46
--------------------------------------------------------------------------
________________ bhUmikAmAM tane je je pAtra maLyAM hatAM, ane temanA taraphathI je je svarUpanA bedha te sAbhaLyAM hatAM ane anubhavyAM hatAM te badhAM A bIjI bhUmikAmAM skaraNAyamAna thaze ane tethI tene tArA AtmAmAM anupama AnaMda pragaTa thaze, "priya pravAsI, tAruM kalyANa thAo." A pramANe kahI te adazya vANI virAma pAmI ane te sAMbhaLI manamAM magna thatA jena musAphara AgaLa cAle tyAM daravAje svata: UghaDI gayuM ane temAM teNe sAnaMda thaIne praveza karyo. prathama jIvatatvabhUmikA. samApta, *, * * * , - r " ke che = ra ka kAka - na : jA na che Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #47
--------------------------------------------------------------------------
________________ "; ", dvitIya bhUmikA. -- 00 ---- (ajIva tatvabhUmikA.) jIva tatvanAM zuddha svarUpane jANI hadayamAM AnaMda pAmatA jaina => musAphara te daravAjAmAM paDe. tyAM tene sarva vastu dazyamAna thavA lAgI. tavabhUmine vilakSaNa vilAsa tenI divya daSTi AgaLa ulAsa pAmavA lAge, uttama vicAranA pUrNa sAgaranuM avalokana karatA ane tenA judA judA bhAga pADI dareka aMzanuM manana karato te AgaLa cAlatuM hatuM. tevAmAM eka divya teja tenA jevAmAM AvyuM che temAM koI vilakSaNa vyakata virUpa dekhAtuM hatuM. tene jotAMja pravAsI atizaya prasanna thaI gayuM. teNe te divayatine vinayathI namana karyuM ane tenI AgaLa te nagna thaIne UbhuM rahe te divya tejamAMthI nIce pramANe madhura dhvani pragaTa thaze - yA. parama pratIti upajAi ganaghara kIsI, aMtara anAdikI vinAvatA bidArI hai| jedajhAna dRSTisoM vivekakI zakti sAdhI, cetana acetanakI dazA niravArI hai| Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #48
--------------------------------------------------------------------------
________________ karamako nAza karI anunI ajyAsa dharI, hiyeme harakha nija zuddhatA saMcArI hai| aMtarAya nAza gayo zuddha parakAza jayo, jhAnako vilAsa tAko baMdanA hamArI hai. // 1 // A kAvya davanI sAMbhaLI pravAsI premapUrvaka beha-he divyajyoti, tamArA A kAvyadhvanie mane tamane sArI rIte oLakhAvyA che. tame pote jJAna che. tamArI mahattA A jagatamAM moTI che. tamArA prabhAvathI bhavya prANu sArAsAra jANuM zake che. tamArI sattAne pravAha zivamArganA sImADA sudhI pahoMce che. tIrthakarapaNuM, gaNadharapaNuM, AcAryapaNuM, upAdhyAyapaNuM ane munipaNuM--e tamAre prabhAvathI prakAze che. he mahAnubhAva, ApanA darzanathI hu kRtArtha thayo che. have mArI para kRpA karI tamArA zuddha svarUpane bedha Apo, jati svarUpa jJAne gaMbhIra svare kahyuM, he jJAnapremI pravAsI, tAre pUrNa adhikAra joI mane atizaya satiSa upaje che. tuM mArA svarUpane gAtA thaI gayo chuM, tathApi tArI jJAnamaya vANI sAMbhaLavAnI mArI IcchA che, tethI tuM mArA jJAnamaya kAvyanuM vyAkhyAna bhASArUpe kahI batAvya, jethI mArA saMtaSamAM atizaya vadhAre thAya. tirUpa jJAnanAM A vacana sAMbhaLI pravAsIe te bedhaka kAvyanuM vyAkhyAna nIce pramANe karavA mAMDayuM: jenAthI prathama bhavya lokanA AtmAmAM gaNadharanI jema tatva Upara pratIti Utpanna thAya che, jenAthI samakALe aMtarAtmAne Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #49
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 4 ) viSe rahela ataranI anAdi mUDhatA vidyArNa thai jAyache, jenAthI jaDacetananuM bhedajJAna pragaTa thAya, ane jenI dRSTie vivekanI razakti sadhAtAM judA judA guNuparyAya jANavAmAM Ave che, ane te jANI caMtana tathA jaDanI dazA sArI rIte avalokI pachI guNa zreNIne dhAraNa karI kSaNe kSaNe karmanI nirjarA thAya che. te pachI jenAthI anubhavanA abhyAsa thatAM satyanI pratItimAM praveza thAya che, eTale hRdayamAM harSa Utpanna thAya che, pachI UtkRSTa zakti karavAthI aMtarAya karma bhAMgI jAya che ane kevaLa jJAna prakAzI nIkaLe che, evA koi jJAnanA vilAsa utpanna thAya che, te jJAnane vaMdanA che." 1 pravAsInA vaDhanathI AUttama vANI sAMbhaLI jJAnajyoti prasanna thayuM ane te prasannatAthI tenAmAM vizeSa prabhAnA prakAza paDI rahyA. jJAne vilAsa vANIthI kahyuM, priya pravAsI, tArUM vyAkhyAna sAMbhaLI mArUM aMtaraMga AnaMdamaya banyu che, have je jANavAnI icchA haiAya te kahe, pravAsI prasanna citta mAlyA--mahAnubhAva, tamAro vilAsa divya che, ane vizvane AnaMda ApanAra che, paNa te ghaNA durlabha hAvAthI pratyeka jIva tenA Anada meLavI zakatA nathI teA taiyA koI UpAya che? ke jethI e vilAsanA Ana sulabha thAya? jJAne utsAhathI uttara ApyA--pravAsI, tArUM kahevuM satya che, mAro AnaMda durlabha che, paNa je AtaryaMnA zuddha UpAsaka ane jJAnanI bhavyabhaktinA bhAjana che, tene e mArA AnaMda durlabha nathI. pravAsI--jJAnanI bhavyabhaktinA bhAjana zI rIte thavAya ? * Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #50
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( ) jJAna-jJAnanI ArAdhanAthI pravAsI-jJAnanuM ArAdhana kevI rIte karavuM? jJAna-jJAna paMcamIe athavA bIjA pavitra kalyANakAraka divasamAM pravAsI-bIjuM zuM na karavuM? jJAna-mArI AzAtanA na karavI. jJAnane A Uttara sAMbhaLI pravAsIe aMjaLa joDI kahyuM, mahAnubhAva, ApanA (jJAna) guNane mahimA je samAdhizAstrane anusarIne rahe che, tenuM varNana karI mArA aMtarAtmAne prasanna kare jJAne hAsyapUrvaka kahyuM, bhadra, te jJAna guNane mahimA je samAdhi zAstramAM darzAvyuM che, te sAvadhAna thaIne sAMbhaLa jJAna guNanA upAsaka purUSe prathama AtmAnA vikArane tyAga kara, ajJAna dazAmAM Arta tathA ridra dhyAnathI ghaNAM saMkalpa vikalpa thayA kare che, ane tethI AtmAne viSe vikAra utpanna thAya che, te AtmAnA vikArane tyAga karI ekAMta sthaLe rithara Asana karIne besavuM. tyAM sArA pariNAmathI manane sthira karI A zarIrarUpI sarevarane dhArI dhArIne evuM te zarIrarUpa sarevaramAM UjavaLa kamaLarUpa huM pite che, ema dhArI te kamaLamAM tAre potAne ja bhramararUpe thavuM. ema karavAthI hAra pAMkhaDIvALA kamaLamAM tuM vilAsa karIza. AnuM nAma piMDastha dhyAna kahevAya che. e dhyAnamAM pitAnA svarUpanI avazya prApti thAya che ane tethI tArA hRdayamAM jJAna guNane vilAsa pragaTa thaze, he pravAsimitra, e jJAna guNane AvIrbhAva thavAthI tene be vastunAM judAM judAM svarUpa dekhAI Avaze, Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #51
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 4 ) pravAsIe namratAthI kahyuM, e vastu kaI te samajAvo. jJAne UtsAhathI kahyuM, te e vastu AtmA-jIva ane pud gaLa ajIva samajavI. je cetanAvata ana'taguNasahita padArtha te AtmA ane je acetana-jaDa te pudgaLanA pariNAma te banne vastumAM tAre tArA zuddha anubhavanI yojanA karI, eTale tuM tArA cetanane joi zakIza. te cetanamAM svabhAvasukha, nirmaLatA, avinAziSNu, jagamAM ziromaNipaNuM", sahuja svarUpa vagere Uttama guNA rahelA che, te tArA anubhavamAM AvI jaze. je ni:sadeha yathArtha jJAna te anubhava kahevAya che ane te caitanane zuddha karI batAve che. eTaluja nahI paNa tenAthI potAnA svabhAvamAM ramatA thAya che, tethI sakatA tyAga thAya che. ane chevaTe muktimAnI siddhi thAya che. huM musAphara mitra, te vakhate tAre vicAra karo ke, A zarIramAM je varNa, gaMdha, rasa, sparza, rAga ane dveSa vagere padArthAnA mAhu che, te mArA AtmAnu rUpa nathI. AvA vicArI tArA anubhavamAM siddha thaze ke, eka kSetramAM avagAhana karI rahelA jIva tathA ajIva judAM che ane te mArA anubhavamAM Ave che. musAph sAnadAzcarya thaI kahyuM, mahAnubhAva, te koi draSTAMta ApI mane samajAvA tA vizeSa UpakAra thaze. jJAnajyotie vANIno prakAza karIne kahyuM, jema sAnerI myAnamAM rAkhelI taravArane lAkA sAnerI taravAra kaheche, paNa vastutAe te sAnerI taravAra nathI paNa myAna sonerI che. jyAre taravArane sAmethI myAnamAMthI khAhera kADhIe tyAre te taravAra 19 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #52
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 10 ) leDhAnI jaNAya che, senerI jaNAtI nathI. tevI rIte A aMtarAtmA pudagaLanI aMdara rahele che. jyAre pudagaLa ane tenuM svarUpa jANavAmAM Ave tyAre te nirmaLa rUpe jaNAya che. ekaja AtmA vyavahAranaya vaDe bAhyAbhA ane aMtarAtmA kahevAya che, paNa nizcayanayathI te paramAtmA che. ' he priya pravAsI-jIva ane ajIva-putrALane saMbaMdha kevI rIte che? te sAMbhaLa-varNa, gaMdha, rasa ane sparza rUpa-e pudagaLane savabhAva che, tene jIva navI navI rIte dhAraNa kare che, tethI jIva bahurUpa dhArI kahevAya che. je pudagaLa che te karma che paNa te vastune vicAra karavAthI e karma ajIva che, ane je cipa cidAnaMda che, te sarvatra eka svarUpa che ne ajIvathI bhinna che. - pravAsIe jANI joIne puchayuM, "mahAzaya, mArI buddhi pramANe huM samajuM chuM, tathApi vizeSa jJAna prApta kasvAne huM Apane puchuM chuM ke, jaDa-pudagaLanA saMgathI jIvane jaDapaNuM kema prApta na thAya? - jJAne uttara Ape-bhaka, te upara eka dRSTAMta che, te sAMbhaLa-jema ghaDe mATIne che, paNa temAM jo ghI rahyuM hoya te te ghIne ghaDe paNa kahevAya che; paNa vastutAye ghaDAnuM rUpa mATInuM che, ghInuM nathI. tevI rIte varNa, gaMdha, rasa ane sparza vagere nAma kama (pudagala) achavarUpa-jaDa che, tene saMgathI jIvane jaDapaNuM prApta thatuM nathI. vastutAe jIva-ajIva judA che. jJAnanA mukhamAMthI A daSTAMta sAMbhaLI pravAsI atyaMta khuzI khuzI thaI gayo. tevAmAM nIce pramANe eka kAvyane adazya vani tenA sAMbhaLavAmAM AvyuM. be vAra Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #53
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 11 ) tA. nirAvAdha cetana alakha, jAne sahana kIn / acala anAdi anaMta nita, pragaTa jagata jI te zabda sAMbhaLI ne aMgamAM UmaMga lAvIne kahyuM bhadra, tArI IcchA pUrNa karavAne sAkSAt cetana svarUpa Ave che. A kAvyane dhvani tenA mukhamAMthI ja pragaTa thaye che. mitra, AgaLa cAla, tAruM hRdaya niHzaMka thaze ane tArA aMtarAtmAmAM AnaMdane pUrNa anubhava thaI jaze. have huM jAu chuM, vaLI kaI prasaMge tane A pravAsamAMja pAchI maLIza. ATaluM kahI tirUpa jJAna tyAMthI AgaLa prasAra thai gayuM ane jene pravAsI je dizAmAMthI kAvya dhvani saMbhaLAta hato te dizA tarapha joI rahyA. kSaNavAra pAcho teja dhvani AvyuM. te vani sAMbhaLI pravAsIo AkAza tarapha joine kahyuM, "he cidAnaMda svarUpa, pragaTa thAo ane mArA hRdayamAM tAtvika prakAza pragaTa kare. pravAsInI A prArthanA sAMbhaLatAMja eka divya ti tenI sAme AvI prakAzamAna thayuM. te jAtimAM eka citanyamaya divya svarUpe pragaTa thayuM, temAMthI gaMbhIre dhvani nIka. "he mAnyavara musApharaka tuM mArA svarUpane jevAne ane jANavAne adhikArI tha chuM, tethI mane mArA prathamanA kAvyanuM vyAkhyAna kahI saMbhaLAva, pravAsIo aMjaLi joDI kahyuM, he AnaMdaghana svarUpa. tamArA yathArtha svarUpane kahevAne hu samartha nathI; tethI te vyAkhyAna Apa pote ja kahI batAve, Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #54
--------------------------------------------------------------------------
________________ (52) cetana svarUpe mela dhvanIthI jaNAvyu, dra, jo tArI evI IcchA hAya tA sAMbhaLa u pAte cetana svarUpa chu N anubhavi mahuAtmA mane niAmAtra, alakha, sahaja svabhAva, acaLa, anAdi, anata ane nitya kahe che. koI paNa rIte mAro khAdha (khaMDana) thatA nathI, tethI huM nirAmAMdha chuM. indriyonA jJAnathI huM lakSya thatA nathI, tethI huM alakSya-alekha bruM, huM pAteja mArA svarUpanA jJAtA chuM, bIjA koI mane jANatA nathI, tethI huM sahaja svabhAva chu. mArUM svarUpa kiM paNa caLa asthira nathI, tethI huM acaLa huM mArAthI koI Adi nathI ane mAro aMta paNa nathI tethI huM anAdi ane anaMta chuM ane nitya paNa chuM. * cetana svarUpanAM A vacana sAMbhaLI pravAsI Anada sAgaramAM taravA lAgyA. pachI teNe vinayathI jaNAvyu, 'mahAzaya, mane tamArUM svarUpa spaSTatAthI samajAvo. cetana svarUpe sAnaDha thai jaNAvyuM--bhadra, mArUM lakSaNa cetana che. ane ajIvanuM lakSaNa acetana che. te Ubhaya padArtha jIddA judA che. jenA gharamAM samakti dRSTinuM ajavALuM paDayuM che, te vicakSaNa purUSa te banne jIvaajIvane bhinna bhinna jANuMche. A jagatamAM je anAdikALanA mUrkha ane mohAMdhakAramAM magna thai rahelA che, te loka jacetanane eka mAne che ane jIvane mUrtimAna mAne che, paNa te mithyAtvI Akhare potAnI yuktimAMja parAjita thaI jAya che. he bhadra, tu dI vicAra karanArA adhikArI jJAtA chuM, mATe tArI maneAvRttimAM A mArUM yathArtha kathana ni:zaMkapaNe sthApita thayuM haze. tathApi jo tArA hRdayamAM jarA paNa zaMkA rahetI hoya te, tenuM spaSTIkaraNa karavA mane prazna pharI darzAvaje, Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #55
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 5 ) pravAsIe vinIta thaIne puchayuM, mahAnubhAva, have mArA hRdayamAM kaI puchavAnuM rahetuM nathI. mAtra ApanA mukhanI vANI sAMbhaLavAnI apekSA rahe che, to je kAMI khAsa kahevAnuM hoya, te mane kahI saMbhaLAve. cetana svarUpe mRdahAsya karI jaNAvyuM, bhadra, have kAMI bIjuM kahevAnuM nathI. mAtra saMkSepamAM eTaluM ja kahevAnuM che ke, A ghaTamAM anAdikALathI bhramarUpa avivekane meTa akhADe maMDAI rahyA che. te akhADAmAM kaI bIjo zuddha svarUpa cetana dekhAte nathI. vaLI tenI pAse pudagaLa dravya meTA ADaMbarathI nRtya karI rahyuM che. temAM pudagala dravyarUpe te avivekanI AjJA pravartI rahI che. tene ekedriya vigerenA veSamAM varNAdikanI sAmagrI levA rAvI aneka jAtanAM ketuke dekhADe che. te akheDAnA nATakane jenAre cetanarUpI rAjA che. je pudagaLa-jaDa padArthathI judo che. he bhavya, te viSe eka subedhaka dRSTAMta che, te sAvadhAna thaIne sAMbhaLa. jema eka lAkaDAne karavatathI be bhAga karI juduM kare che, ane jema rAjahaMsa dUdha ane jaLane judAM kare che, tema jenA hRdayamAM bhavitavyane paripAka thaye heAya e vivekI jana pitAnI jJAnamaya bhedaka zakti vaDe cidAnaMda ane pugaLa ke je ekameka thayelA che, tene judA judA karI nAMkhe che. te Utpanna thayeluM bheda jJAna pitAne pazama mAphaka pitAnI avadhine bhAve eTale pitAnI avadhijJAna rUpa paryAyane pAme. pachI teja jJAnathI zuddha thayeluM mana: paryAya avasthAne pAme ane tethI te zuddha thaIne paramAvadhi sudhI pahoMce che, ema vadhatAM vadhatAM bheda jJAnathI pitAnuM pUrNa svarUpa Utane dhAraNa kare che eTale kevaLa jJAnanI Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #56
--------------------------------------------------------------------------
________________ avasthA dhAraNa kare che ane sarva padArthane pitAnAmAM pratibiMbita A pramANe cetana svarUpanA subedhaka vacane sAMbhaLI pravAsInA hRdayamAM cidAnaMdane AnaMda pragaTa thaI gayuM ane tene AnaMdAnubhava adhipaNe vadhavA lAgyo. pachI cetana svarUpe AnaMdapUrvaka jaNAvyuM ke, he pravAsI, have huM jAuM chuM. tane A pravAsamAM ghaNIvAra mAruM darzana thayA karaze. A bhUmikAne pravAsa tArA tAtvika jIvanane sudhAravAmAM mukhya sAdhana thaI paDaze. ane te tArA hRdayanA saMdehanA paDadAne satvara dUra karI zakaze. A pramANe kahI cetana svarUpa adazya thaI gayuM ane tatva premI jene pravAsIe pitAne pravAsa AgaLa vadhAryo pravAsI javAmAM thoDe dUra gaye. tyAM AkAzamArge trimUrtinuM svarUpa tenA jevAmAM AvyuM. A traNe mUrtio zenI haze? ema pravAsI pitAnA hRdayamAM vicAra karatA hatA, tyAM AkAzamAMthI nIce pramANe adRzya vANI pragaTa thaI : he priya tatva bhUminA pravAsI, je A trimUrti tArA jovAmAM Ave che, te trimUrti karsa, karma ane kriyAnI che. te traNe mUrtine saMbaMdha jIvanI sAthe che. te saMbaMdha kevI rIte che? te tAre jANavAnuM che. tema vaLI e saMbaMdha ajavane viSe kevI rIte rahe che? ene paNa tatvabuddhie vicAra karavAne che. - A adazya dhvani sAMbhaLI pravAsIe te dizA tarapha jaine uce svare kahyuM, "mahAnubhAva, Apa je kRpA karI pratyakSa darzana Ape to mane ghaNuM lAbha thAya, vaLI A trimUrtimAMthI je ke Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #57
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( papa ) mUrti pitAne mukhe pitAnuM svarUpa jaNAve te mArA hRdayane vizeSa AnaMda thAya." adazya vANImAMthI pratyuttara pragaTa thA-"bhadra, A sthaLe tArI IcchA pUrI thAya tema nathI. ahIMthI AgaLa jaIza eTale tArA manane vizeSa satiSa thaze. kAraNake, ahIM tAro A bIjI mikAne pravAsa pUro thAya che. have trIjI bhUmikA Avaze, ane e bhUmikAmAM e tripuTI pragaTa thaI tArA manane niHzaMka karaze, ahIM to mAtra tane sUcanA ApavAne A trimUrtinA darzana karAvyAM che. bhadra, nizcita raheje. A trIjI bhamikAne tAro pravAsa sarva rIte saphaLa thaze. he priya mitra, huM paNa tane ahIM pratyakSa darzana ApIza nahIM. kAraNake, temAM keTalAeka hetu rahelA che, jene khulAse tane AgaLa thaze. tyAre pratyakSa darzananA karatAM tane mArA pakSa darzanamAM vizeSa lAbha che. dvitIya bhUmikA, samApta. * * - * * ha - - - " ka " "AkAza kAkA + ka = Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #58
--------------------------------------------------------------------------
________________ tRtIya bhUmikA. (katta karma kriyA bhUmikA.) tatvajJAnanA premI jainapravAsI AgaLa cAlyo, tyAM eka OM suMdara dAjo jovAmAM AvyA. tenA vizALa dvAra upara vividha jAtanI racanA gAvelI hatI. cAre tara raMgaberaMgI AvatA AvelA hatA, ane judAM judAM vastusvarUpane darzAvanAruM camatkArI citrA ALekhelAM hatAM. pravAsI e bhUmikAnuM mahAdvAra joi sAnaMdAzcarya thai gayA, " binAya namaH" e vAkyanA uccAra karI temAM teNe praveza karyo, tyAM nIce pramANe eka manAraMjaka kavitA tenA sAMbhaLavAmAM AvI: sA. prathama AjJAnI jIva kahe meM sadaiva eka, dUsaro na aura meM hI karatA karamako; aMtara bibeka Ayo ApAparaneda pAyo, jayo bodha gayo miTTI bhArata jaramako / nA cho darabake guNapara jAya saba, nAsai duHkha lakhyo mukha pUrana paramako; Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #59
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 7 ). mo varatAra mAnyo pula piMka, Apu karatAra yo Atama dharamako // 1 // . ' A kavitA sAMbhaLI pravAsI vicAra karavA lA -"ahA! A kavitAne bhAvArtha pilI jovAmAM AvelI trimUrtinA svarUpane darzAvanAra che. jIva kartA kevI rIte bane che? tenAmAM kamI kevI rIte lAgu paDe che? e badhe artha A bedhaka kAvyanA bhAvArthamAMthI sUcita thAya che. A bhUmikAmAM A nava viSaya pragaTa thaye che, te viSayane mane paNa prathama anubhava che; tethI jevuM joie tevuM yathArtha spaSTI karaNa thatuM nathI. je A rasika kavitAnuM vyAkhyAna tenA vaktAnAja mukhathI spaSTa thAya te mane mArA pUrva bedhamAM vizeSa puSTi maLe AvuM vicArI pravAsIo ucca svare gheSaNa karI-he adazya mUrti, mahAnubhAva, Ape jevI rIte A rasika kAvya kahI batAvyuM tevI rIte tenuM sarasa vyAkhyAna paNa kahevAnI kRpA karaze. mane AzA che ke, Apa papakArI mahApurUSa mArI A prArthanAne bhaMga nahIM kare. A pramANe pravAsIne kahevAthI teja dizAthI pAcho bIje vani pragaTa thA-he bhadra, sAvadhAna thA ane te rasika kavitAnI vyAkhyA eka citta zravaNa kara, "ajJAnI chava pitAnA rUpanI bhalathI ema kahe che ke, niraMtare karmane ka piteja chuM, bIjo kaI nathI. e rIta jIvanI apekSA laine te karmane kartA bane che. pachI jyAre tene ghaTamAM viveka prApta thAya che. tyAre te potAnA rUpane bheda samaje che, e rUpane bheda samajavAthI tarataja tene baMdha thAya T 8 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #60
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 18 ) che, eTale tenA kartApaNA rUpa mithyAtvane bhrama TaLI jAya che, jyAre bhramane nAza thaze te pachI tene cha dravyanA guNa paryAya AtmAne viSe bhAse che. kSaNe kSaNe avasthAnA bheda te paryAya kahevAya che. pachI te je pUrNa purUSa AtmA che tene te joI zake che, eTale karmane ka pugaLa piMDa che evuM tenA mAnavAmAM Ave che, ane pote akartA che enuM samaje che. te pachI "jJAyaktA (jANanArapaNuM) daktA (davApaNuM, ane cetanatA (citanapaNuM) ityAdi je Atmika dharma che, te svabhAvane huM pita karUM chuM, ema te mAne che. eTale "huM karma akarta ane pitAnA svabhAvane kartA chuM" ema te kahevA lAge che. A pramANe vyAkhyAna sAMbhaLI pravAsInuM hRdaya prabuddha thaI gayuM. tenA vidagdha hRdayamAM "jIvamAM kartA dharma kevI rIte lAgu paDe che? e vAta jANavAmAM AvI. te pachI pravAsIe prasanna vadane jaNAvyuM, "he adazya mahAtmA, tame mAre mATe upakAra karyo che. tamArA A vyAkhyAne mArA hRdayamAM vizeSa prakAza pADe che. pUrve mithyAtvIonA prasaMgathI kartAne mATe mArA virUddhavicAra thayA hatA ane pachI samakattvanA lAbhathI mArA vicAra zithila te thayelA paNa tenI aMdara aneka jAtanI zaMkAoe rasthAna karyuM hatuM. te badhI zaMkAo Aje nirmULa thaI gaI che. ane mArA hRdayamAM AhaMta dharmanA zuddha siddhAMta praveza karyo che ane zuddha taravane uttama vilAsa mArI manavRtti upara sArI rIte prasarI rahe che. he kRpAdhara deva, mArI upara kRpA karI keI daSTAMta ApI mane haju te viSe vizeSa bedha Ape." pravAsInI A bIjI prArthanAne svIkAra thayo ane gaganamAMthI adazya gira pAchI nIce pramANe pragaTa thaI dharma kevI raka ne jaNAvyuM jANavAmAM AvI. Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #61
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 5 ) vaiyA. " jAhi samai jIva deha buddhiko vikAratajai, veda sarUpa nija nedata naramako ; mahA paracaM mati maMgana akhaM rasa, anuyAsa parakAsata paramako / tAhI samai ghaTameM na rahe viparIta jAva, jaise tamanAzai jAnu pragaTa dharamako aisI dazA Ave jaba sAdhaka kahAvai tava, karatA hai kaise kare pudgala karamako. " / / 1 / / A pramANe kavitAnA dhvani pUrNa thayA pachI kSaNavAre pA tenA vyAkhyAnanA bIjo dhvani pragaTa thayA. " jyAre jIva zreNInuM ArahaNa kare, pramAdanA abhAva prApta kare, dehabuddhinA vikAra cheADI de, bAhyAtmAne pAtArUpe jANe, vikArano tyAga karI de, pAtAnA svarUpane bhinna jIve, bhramanA bheda kare, ane tIkSNa buddhine suroAbhita karanAra, akhaMDa rasathI pUrNa evA zuddhAtmAnA anubhavane abhyAsa karI aMte pAbhAnA prakAza kare tyAre te jIvane tenA ghaTa-piMDamAM viparIta bhAva rahetA nathI ane ahubuddhi ( hu chu" evI buddhi) vaDe je akaryAM che, tene karmanA kattA karI mAnavAnA je viparIta bhAva samajAyA hatA, te bhAva tarata nAza pAmI jAya che. te upara eka sUryanu dRSTAMta che--jema sUryanA tIkSNa tejanA prakA Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #62
--------------------------------------------------------------------------
________________ zathI aMdhakArane nAza thaI jAya che, tema karmane kartA mAnavAne viparIta bhAva nAza pAmI jAya che. evI rIte jyAre jIvane apramatta dazA prApta thAya, tyAre te Atma svabhAvane sAdhaka thAya che. te vakhate karmane ka kema thAya? ane te pudagaLarUpI karmane kevI rIte kare? e jANavAne Upayoga raheto nathI. ? A pramANe kahI te dhvani zAMta thaI gayo. kSaNavAra pravAsI bIjA dhvaninI AzA rAkhI ubhuM rahe, tyAM A pramANe aMdarathI zabdane AvIbhava thA-"priya musAphara, tAro pravAsa AgaLa calAva, tane ATalI sUcanA ApI huM have AgaLa jAuM chuM, De jatAM tene eka vyakti sAmI maLaze, tenAthI tane ghaNe lAbha thaze." A zabdo sAMbhaLI jainapravAsI AgaLa cAlyA. tavabhUminI AnaMdakAraka racanAne avakatA ane tethI hRdayamAM AtmAnaMdane anubhavate te vividha vicAra karate cAlatuM hatuM, tyAM eka manahara tejasvI mUrti tenA jovAmAM AvI. pravAsIe tene namana karI puchayuM, "mAnya mahAzaya, Apa keNa cho? ApanI abhuta bAhya AkRti joI mArA hRdayamAM atizaya AnaMda upaje che. jyAre ApanI bAhya AkRtimAM AvuM anupama saMdarya che te pachI ApanI aMtaraMga AkRtimAM kevuM saMdarya haze? te avarNanIya che. mahAnubhAva, A jijJAsunI IcchA pUrNa karo ane ApanA svarUpanuM yathArtha bhAna karo." te tejasvI mUrtinA mukhamAMthI vANI vilAsa pragaTa thaye- bhadra, huM pote jJAna sAmartha chuM. AhaMta dharmanA agraNI purU mArI bhAre prazaMsA kare che. mane AtmazlAghA karatAM lajA Ave che, tathApi mArA svarUpanuM rahasya pragaTa karavAne mAre te kAma karavuM joie. he pravAsI ratna, jyAM sudhI mAre (jJAnasAmarthanA) Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #63
--------------------------------------------------------------------------
________________ svarUpane anubhava na thAya, tyAM sudhI A bhUmikAmAM pratipAdana karavAnI karti, karma ane kriyA-e trimUrtinuM yathArtha jJAna thai zake nahIM, tethI tAre prathama mArA svarUpane jANavuM joize. pravAsIe aMjaLi joDI kahyuM, "mahAnubhAva, hajusudhI tamArA aMtaraMga svarUpathI huM tadana ajJAta chuM, tathApi tamArA nAma uparathI tamArA bAhA svarUpanuM bhAna mane thaI Ave che. te svarUpane vicAra karatAM mArA hRdayamAM atizaya AnaMda uddabhave che. A bhAratavarSa upara Ahata dharmane ughAta, tAtvika vicArene vikAza, vastu svarUpanuM yathArtha bhAna ane siddhipada sudhI pahoMcavAnI agAdha zakti- e badhuM jJAnanA sAmarthyane AdhIna che. jJAnanA sAmartha vinA dhArmika, sAMsArika, tAtvika ke vyavahArika unnati prApta karI zakAtI nathI. tethI he mahAnubhAva, Apa A jagatanA mahAna upakArI che. Apane divya prabhAva A jagatane mahAna uddhAra karavAne zaktimAna che. have Apa kRpA karI mane mArA pravAsamAM upagI thAo." jJAna sAmarthya utsAhathI kahyuM, bhadra, nIcenI kavitA tArA hRdayamAM hamezAM yAda karI rAkhaje: savaiyA. " jagameM anAdiko ajJAnI kahai mero karma, karatAmeM yAko kiriyAko pratipAkhI hai| aMtara sumati nAsI jogasoM jayo udAsI, mamatA miTAya parajAya budhi nAkhI hai| Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #64
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( ) ri tunA sIno gunai sanIno, ' kIno vyavahAra dRSTi nihameM rAkhI hai; jaramakI dorI torI dharamako nayo dhorI, paramaso prItijorI karamako sAkhI hai // 1 // A kavitA uccAryA pachI jJAnasAmarthe potAnI meLeja tenuM vyAkhyAna karavA mAMDyuM- A saMsAramAM jIva anAdikALathI ajJAnIja che, te ajJAnane laine te kahe che ke, "zubha azubha karmane ka huM piteja huM ane karmanI riyAne pakSapAtI paNa huM ja chuM.' jyAre tenA aMtaramAM sArI matine bhAsa thAya che, tyAre te mana, vacana tathA kAyAnA pagathI udAsa thAya che, eTale te pagane te pararUpa samaje che. jyAre e paganI mamatA maTI jAya che, tyAre mana vacana ane kAyAnA paganI buddhine te tyAga kare che, ane dravyabuddhi rAkhIne AtmAne je nirbhaya svabhAva che, tenuM grahaNa kare che ane te pachI te svabhAvanA anubhava rasamAM magna thaI rahe che. jo ke te chava sarva vyavahAramAM te pravRtti karI rahe che ane dRSTimAM zraddhA te nizcayamAM rAkhI rahe che, tathApi te jyAre samajate thaye, tyAre te jamanI derI teDI nAMkhe che, eTale chadrasthapaNAne tyAga karI de che. ane Atmika dharma je pitAne mULasvabhAva che, tene dhAraNa kare che, ane pachI parama padanI sAthe prema bAMdhI eTale siddhipada upara prIti rAkhI karmane sAkSI thaIne rahe che arthAta je pudagaLa karmane kare che, tene sAkSI thaI rahe che." Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #65
--------------------------------------------------------------------------
________________ A pramANe vistArathI vyAkhyAna sAMbhaLI pravAsInuM hRdaya prema magna thaI gayuM, paraMtu tenA hRdayamAM eka zaMkA udita thaI, eTale te vicAramAM paDaze. tene vicAramagna thayela joi zAna sAme kahyuM, "bhadra, ze vicAra kare che? tArI mukhamudrA uparathI jaNAya che ke, tAre hRdayamAM zaMkA utpanna thai che. to je zaMkA utpanna thaI haiya, te mane nivedana karyuM. huM tArI zaMkAne dUra karIza pitAnA hRdayane bhAva jANavAthI atizaya prasanna thayelA pravAsIe kahyuM, mahAnubhAva, Ape mArA hRdayane bhAva barAbara jAya che. Ape ApeluM vyAkhyAna sAMbhaLI mArA manamAM eka zaMkA utpanna thaI che, te kRpA karI sAMbhaLaze. - jJAnasAmarthe kahyuM, bhaka, je zaMkA hoya te khuzIthI kahe musAphara- -mahAnubhAva, cetana ane acetana ekaja kSetramAM rahe che, ane karma kare che. te te cetana kamane karti nathI, e vAta kema saMbhave ? jJAna sAmathya-uca svare kahyuM, jJAnanI zaktithI te karmane karNa kahevAtA nathI. te viSe bhedajJAnanI AvazyaktA che. je jevuM dravya heya, tevA guNa paryAya heya che, te teja dravya nI sAthe maLe che; bIjA dravyanI sAthe maLatA nathI, jema ghI vigere dravya pitAnA snigdha guNa vaDe bIjA kei snigdha dravyanA paryAya sAthe maLe che, paNa rUkSa guNavALa paryAya sAthe maLatuM nathI. tema chava e vastu cetanajAti che, ane karma e jaDajAti che, tethI cetanajAti chava jaDajAti karmanI sAthe maLatuM nathI; mATe jIva ane jaDajAti karmane meLApa thato nathI. jemake kaTI bhAga Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #66
--------------------------------------------------------------------------
________________ nI nIce pazcima pradeza nitaMba che, te uparanA pradezamAM rahelA kAnanI sAthe kevI rIte maLe? AvI rIta jenA hRdayamAM guNa paryAyane viveka pragaTa thayo che, evA purUSanA hRdayamAM pUrvanI zakAne brama nAza pAmI jAya che. je jIvane evA guNa paryAyane viveka thape che, te jIva kamane ka dekhAya paNa tenI zuddhatA eTale pita pitAnA dravyanI je guNapariNati tenA pramANathI jIvane karmane akaja kahe che. jJAna sAmarthanI ATalI vANuM sAMbhaLI pravAsI prasanna thaine bola-mahAnubhAva, ApanI buddhine dhanya che. ApanI A tAvika vANI sAMbhaLI mArA hRdayanI zaMkA nAza pAmI gaI che. have kRpA karI teja viSayane vizeSa paddhavita karI samajAve jJAna sAma sAnaMdavadane kahyuM, bhadra, sAMbhaLa -A upagI viSaya upara jeTaluM kahIe teTaluM thoDuM che. prathama jIva ane pudugaLanA lakSaNane bheda jANavo joie. jIva jJAnaguNe sahita che. jemAM te pitAnA guNane grAhaka che, tema te pArakA gugane paNa grAhaka che. eja guNanA bhede karIne te pitAne tathA parane juve che. e jIvanA jevI kaLAzakti kadi paNaSadugaLamAM AvI zakatI nathI. jIvanuM svarUpa cetanArUpa che ane pudagaLa te sahajabhAve acetana rUpa che, eTale jaDa che. vaLI jIva amUrti che ane pudagaLa mUrti che-evI rIte te bannenI vacce moTuM aMtara che. jyAM sudhI zuddha cetanane anubhava pragaTa na thAya, tyAMsudhI " jaDa svarUpI karmane kartA chava che' evI bhramabuddhi rahe che. te bramabuddhi anAdi kALanI che, te subuddhine vikAza thavAthI nAza pAme che." he priya pravAsI, A mAre upadeza vacane tuM tArA hada Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #67
--------------------------------------------------------------------------
________________ yamAM sarva sthApita karaje. have huM jAuM chuM, tuM tArA pravAsane AgaLa calAva, eTale kartA, karma ane kriyAnI trimUrti tane sAmI maLaze. ATaluM kahI te jJAna sAthe tyAMthI pasAra thaI adazya thaI gayuM. pravAsI e dizA tarapha jaI vaMdana karato kSaNa vAra UbhA rahyA pachI teNe pitAne pravAsa AgaLa calAvyuM. jenI AsapAsa kAMtinuM teja prakAzamAna thaI rahyuM che ane jenI zAMta mukhamudrA hRdayanA zAMta svarUpane darzAvI rahI che- evI te trimUrti tenI daSTi AgaLa dazyamAna thaI ubhI rahI pravAsIo sAnaMdAzra sahita tene vaMdanA karI. ane kSaNavAra pachI vinaya vANIne UccAra karyo-he mahAza, Apa trimUrtinA mane prathama darzana thayAM hatAM, paNa te vakhate ApanA mukhamAMthI girAne AvirbhAva mArAthI samajAya te tha na hatuM. ane tethI mane ApanA svarUpane lAbha pUrNa rIte ma na hatuM te A vakhate mane te apUrva lAbha Ape, pravAsInI A vinayavANI sAMbhaLI te trimUrtie ekIsAthe kahyuM, bhadra, ame trimUrtikartA, karma ane kriyArUpa chIe. amArA svarUpanuM jJAna meLavavuM hoya te nIcenI eka hRdayavedhaka kavitA smaraNamAM rAkhaje - tA . "karatA parinAmI darava, karamarUpa parinAma / ki.rayA parajaikI phiranI, vastu eka jaya nAma // 1 // A kavitA sAMbhaLI pravAsIe prema lAvIne kahyuM, mahAzaya trimUrti, tame kahelI kavitAthI tamAruM saMkSipta svarUpa te mArA T, 9 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #68
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 6 ) samajavAmAM AvyuM che; paNa tenuM vistIrNa svarUpa jANavAnI mArI IcchA che, tA Apa kRpA karI mane samajAvaro. trimUrtie UtsAhathI Uttara Apyo--bhadra, je phLa pirNAmI eTale rUpAMtarane bhajanArUM che, te mArUM eka rUpa kartA kahevAya che. ane je piraNAma--rUpAMtara thayuM che, te mArUM bIjI rUpa ka kahevAya che. je krame krame paryAyanuM pharavu thAya che, te mArU trijI rUpa kriyA kahevAya che, e rIte kartA, karyAM ane kriyA e mArA traNa rUpanAM traNa nAma che, paNa vastutAe te te ekaja che te trimUrti kevI rIte ekaja che? tene mATe nIcenuM kAvya manana karavA jevu che: E roTTA, " to ame yA aa, triyA varSa varatAra nAi naT caMdu vidhi jAyo, vastu nirdhAra" zA priya prAvAsI, A sa`kSipta kavitAnA bhAvA tArA maneAma diramAM sthApita karI zakhaje " jyAre kriyA kare tyAre te kartA kahevAya che, jyAre karma kare tyAre kriyA kahevAya che." evI rIte temanA bhinna bhinna nAma paDyAM che, paNa karavAthI kartA, karavAthI karmo ane karavAthI kriyAe traNa ekaja vastu che. vaLI eka karmInI kriyA te ekaja heAya che, ane tenA kartA paNa ekaja hAya che kadi paNa eka kriyAnA eka kartA hetA nathI. ahIM cetana dravya sattA ane pugaLa dravya sattA, te prakAre judI judI che, tene mATe eka bhAva ane eka kama kema bane? eka pariNAmanA be dravya kartA na hAya, ane je ekadravya che, te e pariNAma dhAraNa kare nahIM, eTale e dravya maLIne Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #69
--------------------------------------------------------------------------
________________ | ( 67 ) eka yiA kyAre paNa kare nahIM, temaja eka dravya be kiyA paNa kare nahIM, tethI jIva ane pudagaLa ekameka thaI rahyA che--ane eka kSamAvagAhI thayA che, paNa te pitA potAnA svabhAvathI judA paDatA nathI. te uparathI samajavuM ke, je pugaLa che te ja che, tethI te ja pariNAmaneja kanna thAya che ane je cidAnaMda cetana che, te pitAnA cetana svabhAvane Acare che, mATe te cetana pariNAmane katta thAya che. he pravAsI, tuM A vAtanuM tArA hRdayamAM sarvadA manana karaje, eTale tane kai jAtanI zaMkA raheze nahIM. vaLI te viSayamAM eka bIjI vAta paNa jANavAnI che. je mithyAtva meha karma che, te aMdhakRpanA jevuM che. te jIvane anAdikALathI lAgeluM che; tethI jIvanI ahaM. buddhi para dravya tarapha lAgelI che, ane tene lIdhe jIvanAnA prakArane lAge che, paNa jyAre ke samaye eTale yathA pravRtti karaNane vakhate je te jIva bhavya heya ane tene mithyAtva meha dUra thai jAyamithyAtvarUpa grathi bhedai jAya te sarva kAryane viSe rahelI tenI ahabuddhigata mamatA chedAI jAya che, eTale te zuddha cidAnaMda bhAvamAM ja pariNAmI rahe che. te samaye te bhavya jIva jaDa cetanane viveka dhAraNa karI avirati, kaSAya, paga tathA pramAda ke je baMdhanA hetu che, tene tyAga karI pitAnA vIrya baLavaDe A jagatane chatI le che, eTale te A jagatathI nirALe thAya che, he pravAsI, vaLI te sivAya te viSaya upara bIjI paNa vAta jANavAnI che. jema kamane kartA AtmA nathI tema e karma AtmAnA karelAM nathI ane kartA ane kama ekaja rUpa che. A viSe tatvajJAnI jaina vidvAno vicAra jANavA jevA che. A cetanAne viSe je zuddha bhAva tathA azuddha bhAva jANavAmAM Ave che, te to pariNAmarUpa kama che, tethI te bannene kartA jIvaja che. bIjo kaI kartA mAnave nahIM. ane jJAnAvaraNa Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #70
--------------------------------------------------------------------------
________________ tathA darzanAvaraNa vagere karma piMDane vilAsa che. ane varNa, gaMdha, rasa ane sparza ityAdi je kArya tathA karma che-e baMnene kartA pudagaLa dravyane ja pramANa bhUta rAkhe. tethI karIne varNAdi je guNa che. te, ane jJAnAvaraNa tathA darzanAvaraNa pramukha je karma che, te badhA nAnA prakAranA pugaLa rUpa jANavA, tethI kharI rIte prazaMsanIya kartA te kamaja thaI zake che. pravAsIo vacce prazna karyo-mahAnubhAva, Ape yathArtha rIte spaSTa karI ApanA svarUpamata je kartA, karma ane kriyA che temanuM svarUpa mane kahI batAvyuM che ane mArI mavRttimAM e vAta paNa dIbhUta thaI che, tathApi mane Azcarya thAya che ke, keTalAka mithyAdaSTi leke te vAtane mAnya karatAM nathI. tenuM zuM kAraNa haze? teNe uttara Apa-priya pravAsI, te upara eka hAthInuM daSTAMta yathArtha che, jema hAthIne anAja sAthe ghAsa meLavIne trAsa ApavAmAM Ave che; te hAthI banene sarakhI rIte khAI jAya che. te hAthIne e svabhAva che ke te ghAsane tathA anAjane judo jude svAda leto nathI; tema vaLI kai mANasa madira pIne matta baje haya, tene dahIM tathA khAMDathI banela zIkhaMDa jamavAne ApIe ane pachI tene puchIe ke, zIkhaMDane svAda ke che? tyAre te matta purUSa kahe che ke, gAyanA dudhanA jevuM che, kAraNake, tene dArUnA nazAmAM judA judA svAdanI khabara paDatI nathI. tevI rIte jIva che ke anAdikALane jJAnarUpI che-jJAnamaya che tathApi te pApa karma ane puNya karmamAM lIna thai rahyA che, tethI te sahaja bhAve zUnyahRdaya thaI gayuM che, mATe te cetana tathA acetana pu. dUgaLathI mizra thayelA piMDane joi te tene ekameka mAne che; eTale pugaLanA seLabheLathI cetanane paNa pudagaLa kamane kattA mAne che, Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #71
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 2 ) te kadi paNa vivekanI dRSTie jotA nathI. kAraNake, tene bhrama thAya che ane te bhramathI jIvane karmanA kartA mAne che, pravAsIe prazna karyAM--mahAnubhAva, e bhramanu svarUpa kevuM haze ? te mane kRpA pharI samajAvA. teNe utsAhathI uttara Apyo--he mAnanIya musAra, te bhramanuM' svarUpa jANavA mATe tane eka dRSTAMta ApuM, te sAMbhaLa jema grISmaRRtunA tApamAM tRSAtura thayelA mRga AMjhavAnAM jaLane bhareluM taLAva dhArI te tarapha doDe che ane te mithyA jaLane pIvA Atura thAya che, jema adhAre paDelI dArIne joI koI manuSya tene sarpa jANe che ane jema samudro svabhAva sthira rahevAnA che, te chatAM te pavananA saMyogathI uchaLatA dekhAya che, tevI rIte jIva nizcayanayathI jotAM jaDa vastuthI vyApaka nathI, paNa anAdi kALanA sahuja bhramathI te jIvane kattA kahe che. A dRSTAMta sAMbhaLI pravAsI pretsAhita thai bolyA--mahAnu bhAva, Ape ApelAM dRSTAMtathI bhramanu' yathArtha svarUpa mArA samajavAmAM AvyuM che, tathApi mArA hRdayamAM eka bIjo prazna utpanna thayA che, teA jo ApanI icchA hoya tema te pragaTa karU teNe utsAhathI jaNAvyuM, - khuzIthI pragaTa karo.' * pravAsIe--kahyuM, mahAzaya, je Ape bhramanu svarUpakahyuM, te upa thI mAre eTalu'ja puchyAnu` che ke, tevA bhrama jo sabhyaSTi jIvane thayo hAya tA te kevI rIte dUra thai ke ? huM pravAsI, sAMbhaLa, te upara paNa eka manana karavA jevu dRSTAMta che--jema rAjahuMsa dUdha ane jaLa mizra hoya, temAMthI jaLa ane dUdha judAM judAM karI zake che, tema samyag dRSTivarDa kama ane zarIra judAM judAM Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #72
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 7 ) jANI zakAya che. eTale bAhAtmA, aMtarAtmA ane paramAtmAe traNe judA jaNAya che. jyAre zuddha cetana anubhavane abhyAsa kare tyAre te pote ja dekhAI Ave che. karma vigerene bIjA keinI sAthe meLApa nathI. je pUrva saMcita karma che te pitAnI sthiti pUrNa thatAM athavA te karma udaya AvyAthI dekhAya che, paNa jIva kAMI mane ka nathI paNa te karmanA udayane tamAse jenAre che. ahIM kadi keI zaMkA kare ke, "jyAre jIva tathA pudagaLa ekameka thaI rahelA che, tyAre teone vize temane judA judA svabhAva kevI rIte jANI zakAya? tenA uttaramAM jaLa ane zAkanuM dRSTAMta che-jema unuM pANI hoya, tene svabhAva zItaLa che, paNa tene sparza karavAthI te garama lAge che, paNa te garamI pANInI nathI paNa agninI che, tevIja rIte zAkamAM jAtajAtane svAda rahe che, paNa temAM luNane svAda jude jaNAya che, te cha hAthI jaNAya che. tevI rIte A ghaTa piDamAM vicAravuM, eTale karmanI sAthe cetananuM maLavuM tenA jevuM jANI levuM. karma, jaDa-ajJAnarUpa che ane jIva zuddha jJAnarUpI che, tethI, ene te zuddhaja jANa. e vAta bhedajJAnathI vadhAre samajAya che, mATe cidAnaMda-paramAtmAne karmane ka mAna, e kevaLa zramaja che. pravAsIe kahyuM, mahAnubhAva, mAre bhrama dUra thaI gayuM che. have mane ke AnaMdakAraka vRttAMta saMbhaLAve trimUrti cetane sAnaMda thaine kahyuM, pravAsI, ahIMthI AgaLa jA. tyAM tane eka divya purUSa maLaze te amArI trimUrtinI eTale kartA, karma ane kriyAnI vArtA sArI rIte samajAvaze. ane te te pitAnuM svarUpa paNa oLakhAvaze. ATaluM kahI tenuM svarUpa ane dRzya thaI gayuM. Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #73
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 1 ) jene pravAsI hadayathI tene upakAra mAnI AgaLa cAlyA tyAM eka divya purUSa tene jovAmAM Ave te purUSa sAMnidhyamAM AvI nIce pramANe kavitA be "jaina kareM nayapada vivAda para na viSAda asIka na jAkhe, je udavaMgata jai ghaTa aMtara zItala nAva niraMtara rAkhaiH jaina gunI gunaneda vicArata AkulatA manakI saba nAkha, te jagameM dhari AtamadhyAna akhamita jJAna sudhArasa cAkhai. // 1 // A rasika ane asarakAraka kavitA sAMbhaLI pravAsI premamagna banI gayo. teNe te divya purUSanAM darzana karyA ane be aMjaLi jeDI vinaMtI karI mahAnubhAva, ApanAM darzanathI ane ApanI vANI sAMbhaLavAthI mane adabhuta AnaMda utpanna thaye che, je A naMdanuM varNana mArAthI thaI zake tema nathI. | divya purUSe--UtsAhathI puchayuM, pravAsI, tuM mane e LakhI zake che ke nahIM? pravAsI-kRpAni na, barAbara oLakhI zaka nathI, paNa A panuM alpa svarUpa mArA jANavAmAM AvI gayuM che. divya purUSa-te alpa svarUpa kevuM che? te kahevuM joIe. pravAsI - ApanI kavitA uparathI mane eTaluM te jaNAya che ke Apa game te rIte ApanuM svarUpa jANatA he, paNa Apa pote ja anubhava cho, Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #74
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 7 ) divyapurUSa-pravAsI, tAruM vacana satya che. huM anubhava chuM, paNa kevo anubhava chuM te kahe, pravAsI mahAnubhAva, jo Apa UparanI kavitAnuM vyAkhyAna kahI saMbhaLAve te huM vakhate Apane yathArtha rIte oLakhI zakuM divya purUSa-tyAre te vyAkhyAna sAMbhaLa jema mithyAtva leka pitApitAnA nayane pakSa karI pitatAmAM vAda kare che. tema vAda na karatAM je pitAnA sahuja AnaMdamAM rahe che, ane da. dayamAM jarA paNa kheda dhAraNa karatA nathI, asatya belatA nathI ane durthAna dharatA nathI. vaLI jeo udvegane tyAga kare che ane haMmezA pitAnA hRdayamAM zItaLabhAva rAkhe che tevA purUSa AtmAnA zuddha anubhavamAM maLe che, eTale temane "AtmA guNa che ane jJAna guNa che evA bhedane vicAra raheto nathI. tethI teo mananI AkuLatAne dUra karI nAkhe che-tyAre teo kharekhara zuddha anubhavI bane che. te zuddha anubhavI AtmadhyAna dhAraNa karI A jagatamAM saMpUrNa kevaLa jJAnarUpa amRtarasane cAkhI zake che." ATaluM kahI te divya purUSa pitAnA bhASaNathI virAma pAme. pachI teNe vizeSamAM jaNAvyuM ke, he pravAsI purUSa, kahe, huM ke anubhavI chuM? pravAsIe AnaMdapUrvaka jaNAvyuM, mahAnubhAva, meM Apane sArI rIte oLakhyA che. Apa kharekhara zudAnubhava che. divya purUSe hasIne kahyuM, pravAsI mitra, tane sAbAzI ghaTe che. tavabhUminA pravAsane tuM sarva rIte lAyaka che. tAre Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #75
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 73 ) nirmaLa AtmA muktinA pavitra mArganA saMpUrNa adhikArI che. tArA adhikAra joi mArUM hRdaya atizaya saMtuSTa thAya che, tethI huM tArI pAse kartA, karma ane kriyAnI trimUrtti viSe sArUM vivecana karavA icchuM chuM. vaLI he bhadra, te viSe tAre kAMI zaMkA hAya tA khuzIthI puchyuM. pravAsIe sasmita vadane jaNAvyuM, mahAnubhAva, ApanA pUrNa upakAra mAnuM chuM, pachI te divya purUSe peAtAnuM vivecana zarU karyuM. bhadra, A caturgatirUpa sa'sAmAM bhramaNa karavAnA AtmAnA vyavahAra che, tethI jo vyavahAranayavarDa joie. te AtmA kartA dekhAya ane baMdhamAM paNa jaNAya. paNa jo tene nizcayanayathI avalAkIe te| te jJAnanAja kartA dekhAze, ane tene jJAnasvarUpI joie tA e AtmA badha rahita jaNAze nahIM. tethI ema siddha thAya che ke, re lA vyavahArapakSe AtmA madhamAM lAgaze ane nizcayapakSe adharahita lAgaze. vyavahAra ane nizrcaya e ane pakSa anAdi kALathI grahaNa karelA che. te uparathI kAi vyavahAranayanA pakSI jIvane samaLa kahe che ane kAI nizcayanayanA pakSI jIvane vimaLa kahe che. paNa jeNe potAnu cidAnaMda svarUpane anubhaLyuM hAya, tevAja satya cidAnaMda che. koi sabhyaSTi jIva hAya te AtmAne badhAelA paNa mAne, ane nahIM badhAelA paNa mAne, paNa e mAnavAmAM je anne nayanA bheda jANe che, teja jJAnI kahe vAya che ane jIvanA zuddha svarUpane oLakhanAra paNa teja che. tene mATe nIcenu' kAvyapadya manana karavA yogya che: pAkhyo mArai cukayo mAna, urduno rava gAna, soi jJAnavaMta jIva tattva pAyo tinahI." T.~~10 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #76
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 74 ) ' he mitra pravAsI, A prasaMge tane samarasa bhAvanuM svarUpa kahuM, te sAMbhaLa-te banne nayane samAna bhAve rAkhI samakita sahita samarasa bhAvamAM rahenAra purUSa sarva rIte prazaMsApAtra che. te pu. rUSa bane nayanuM yathArtha svarUpa jANuM teonA pakSapAta tajI samarasabhAvamAM rahe che, ane sarva nayanA vistAramAM je cetanAnI ekatA che tene AbAda rAkhI mahAhanA bhramane nAza karI zuddha cidanaMdanA anubhavane abhyAsa karI te kSapaNupara ArohaNa kare che. pachI tyAM rahela paramAtmAnA baLane prakAza karI sukhanA rAzirUpa evA mokSapadane viSe maLI jAya che. - vaLI he pravAsI, samarasa bhAvane pAmele purUSa ke vicAra kare che? te tAre avazya jANavA che--te kahe che ke, jema ke bAjIgara cATAmAM Dhola vagADI bhAtabhAtanA rUpa dhAraNa karI pitAnI cAturInI vidyA prasAre che. ane tene leke sAcI mAne che, tevI rIta anAdi kALathI mithyAtvanI heremAM magna banI rahe che, ane jAtajAtanI pinimAM AvI tene je meM pitAnI mAnI lIdhI hatI, te hAla mane jJAnanI kaLA prApta thavAthI mArI bhramadaSTi dUra thaI gaI che. tethI pitAnI ane pArakI sAmagrI mAra eLakhavAmAM AvI gaI che. vaLI je jJAnakaLAne udaya thavAthI vastunuM parimANa thAya che, tethI pitAnI paraMparAnI zuddhi mArAmAM AvI evA nizcayathI mArI joti je mAruM svarUpa tene meM sArI rIta oLakhI lIdhuM che. A suvicAra karI pachI tene je A naMdane anubhava thAya che, te AnaMda avarNanIya che. te AnaMda sAmAnya janane thatA nathI, paNa te samyaka svarUpane zuddha anubhavamAM vicAranAra pavi jJAtA purUSane ja thAya che-tenuM Abehuba varNana nIcanI kavitAmAM ApeluM che - Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #77
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 75 ) baMne madA ratanathI kyotima kSI sake, jalakI taraMga jaise lIna hoi jalameM taise zuddha prAtama dara para jAya karI, upaje binase thira rahe nija pakSa meM aise vikalapI jalapI AnaMdarUpI, anAdi anaMta gahi lIje eka pala meM; tAjo anuttava strIne parama zIdhruva nIne, baMdhako vilAsa bhArI dIje pudagulameM. " // 1 // priya pravAsI, A kavitAnI vyAkhyA tA tAre mukhethIja sAMbhaLavI che, pravAsI--mahAnubhAva, e kavitAnI vyAkhyA mArAthI yathArtha rIte thai zakaze nahIM. jo Apa pAte te kahI batAvAtA mane vizeSa AnaMda thAya. zuddhAnubhave sAnada thai kahyuM, huM prayAsIna, sAvadhAna thaine te sAMbhaLa. " jema hINa tathA ratnanI aMdara jyotimAM laharI uThe che, te jyotimAMja samAI jAya che. jema pANInA mAjA pANImAMja samAi jAya che, tema zuddha Atma dravyanA je jJAna pramukha guNanA paryAya che te samaye samaye upaje che ane vize che. ane ma potAnA dravya sthAnamAMja rahe che, je upajavuM ane viNasavuM e vikalpa paryAyane Azraye thAya che; mamAM tA sthitAja rahI che. Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #78
--------------------------------------------------------------------------
________________ vyamAM vikalpa nathI, mATe je avikalpa ane sthira che, te sarvathA vacana gocara nathI, te AnaMdarUpI che. tethI sahaja samAdhirUpa je Atmadravya che, tenuM anAdi anaMta kALa sudhI eka rUpamAM ja grahaNa karavuM ane teja dravyane anubhava kare, arthAta tene viSe ja upaga rAkhe. e zudvAnubhavamAM amRtarasa utpanna thAya che, tenuM AnaMda magna thaI pAna karavuM. ane je AtmAmAM AvI baMdhane vilAsa che, tene pudagaLanI sAmagrImAM nAkhI de. eTale anubhavamAM Avaze ke, pudagaLarUpa AtmAthI juduMja che" zuddhAnubhavanA mukhathI A vyAkhyA sAMbhaLI prasanna thayela pravAsI nIce pramANe rasika kavitA : "daravakI naya para jAya naya dona naya, zruta jhAnarUpa zrutajJAna to paroSa hai; anujau pramAna jagavAna puruSa purAna; jhAna meM vijJAnaghana mahAsukha poSa hai, parama pavitra yoMhI anujau anaMta nAma ; anunI vinA na kahoM aura gera moSa hai."||1|| A kavitA uccArI teNe nIce pramANe vyAkhyA karI - padArthane oLakhavAne beja naya pravati che, eka dravyArthika navaDe dravyane ane paryAyArthika nayava paryAyane vikAza thAya che. e baMne naya zrutajJAna rUpa che ane je zrutajJAna che te pakSajJAna che. je zuddha paramAtmAne anubhava che te pratyakSa pramANamAM Ave che, tethI anubhava baLathI baLavAna thai te virAjamAna thaI rahe che. tethI anubhave zuddha che, te Apa pine ja zuddhAnubhava Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #79
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 7 ). cho, anubhava, pramANa, bhagavAna, purANa purUSa, jJAna, vijJAnadhana parama sukhanuM poSaNa ane parama pavitra-e badhA ApanAja nAma che. Apa anaMta nAmadhArI che. Apa (zudvAnubhava)nA zivAya prANIne ke sthAne mekSa nathI." he parama pavitra purUSa, ApanI jeTalI prazaMsA karIe teTalI thaDI che. ApanuM svarUpa jANyA vinA saMsAranuM bhramaNa che, ane ApanI prAptithI mokSanI prApti che. he mahAnubhAva, huM eka ajJAnI ane pAmara prANuM chuM, tathApi ApanA pratyakSa darzana thavAthI mArAmAM ApanuM svarUpa varNavAnI myurti AvI che. vaLI ApanA darzanathI mane bIjI vAta paNa pharI Ave che, jemAM pANI eka rUpa che, tathA vividha prakAranI mRttikAnA pagathI tenA vividha rUpa thAya che, te kRtikA dekhavAmAM Ave che, paNa jaLa oLakhavAmAM AvatuM nathI. paNa jyAre ke oSadhIthI te vRttikAne saMga dUra karavAmAM Ave, tyAre te jaLa pitAnuM sahaja svAbhAvika svarUpa grahaNa kare che, tevI rIte cetana padArtha pitAnI bhulathI corAzI lAkha nine viSe kare che. paNa jyAre tenAmAM sabhya bhAva prApta thAya che, tyAre te pitAnA anubhava mArgamAM beDI baMdhananA vilAsane teDI karmathI mukta thAya che, he mahAnubhAva, A mArA kathanamAM je kAMi paNa deSa A heya te kSamA karI sudhAraje, kAraNa ke, huM alpajJa hevAthI doSane pAtra chuM, zuddhAnubhave garjanA karI kahyuM, bhadra, tArAM vacane yathArtha che have mane khAtrI thAya che, ke tArA anubhavamAM mAruM svarUpa AvyuM che. eTale tane have zuddhAnubhava thaye che, Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #80
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 78 ) '' pravAsIe premathI jaNAvyu, mahAzaya, mane khAtrI thai che ke, mithyAdRSTi jIva anubhava zivAya jIvane karmanA kartA mAne che, te rAtri ane divasa " amuka kAma meM karyuM, amuka vastu meM lIdhI, A mArUM che" ema mithyAbhAva dhAraNa karI rahyA che, tethI te azuddha cetanAne vibhAvita karmanA kartA kahyA kare che, tethI te sanmArganA anuyAcI kahevAtA nathI. paNa ahIM eTaluM samaja vAnuM che ke, jJAnI ane ajJAnI ane karma kare che ane te eka sarakhA dekhAya che, tazipa mUDha jIva karmanA kartA kahevAya che, ane jJAnI karmano akartA kahevAya che. zuddhAnubhave prazna karyA-mitra pravAsI, tenuM zuM kAraNa che? te jaNAva. pravAsI aMgamAM umaMga lAvIne nIcenI kavitA eklyA;-- ropAi. huM je ma mora tArA, jo jAne so jAnana hArA ; jo karttA nahi jAne soI, jAnai so karatA nahi hoI. " // 1 // zuddhAnubhAve sAnaMdAzcarya thane kahyuM, bhadra, tArI tAtvika buddhine dhanya che. A kivatA sugama che, tathApi tenu sakSisa vyAmyAna kahI batAva. tArI madhura vANI sAMbhaLI mane AnaMda upaje che. pravAsI olyo je karma kare te kartA kahevAya che ane je jANe te gAtA kahevAya che temAM je jJAtA che, tekartA nathI. kAraNake, Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #81
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 8 ) rAnabhAva ane mithAvabhAva eka kahevAya nahIM. je rAga dveSa mAha vagere bhAva che te jJAnamAM letA nathI, tethI jJAna karmathI juduM che. tethI siddha thayuM ke, je rAtA hoya te kartA heI zake nahIM vaLI mArA hRdayamAM hure che ke, pudagaLavyarUpa karma ane rAga dveSAdika bhAva e bane maLIne eka rUpa thAya nahIM. e bane bhAva bhinna svarUpamAM che, paNa te jIvamAM kAMi rahetA nathI, kAraNake, je kapiMDa che te pudagaLarUpI che ane rAgadveSAdibhAva te to mUDha jIvane bhrama che. alakSma jIva tenI ekatA lete rahe che, ane pudagaLa anaMtatAne letA rahyA che, te karmanA kartApaNAne e banne samaprakRti kema dhAraNa karaze? A jagatamAM sarva ke patipitAnA svAbhAvika vilAsamAM magna thaI rahyA che. je pitAne sahaja svabhAva che te ja te pariNamI rahe chee nyAyanI vAta che, tethI bajArUpI karma kartA jIva che evuM belanA jIva tadana mehathI vikaLa che. pravAsInAM A vacana sAMbhaLI zuddAnubhava prasanna thaIne -he jJAnI musAphara, tArAmAM mArA svarUpanuM jJAna joI huM prasanna thaI gayo chuM. tArA ane mArA samAgamanI kRtArthatA thaI gaI che. have huM jAuM chuM. mane prasanna thaIne rajA Apa. pravAsI gadagada svare be -mahAnubhAva, ApanA vinA mArAthI zI rIte rahevAze? ApanA pavitra samAgamane apUrva AnaMda anubhavI mAruM hRdaya AnaMdamaya thaI rahyuM che. zuddhAnubhave premapUrvaka kahyuM, bhadra, tuM ciMtA rAkhIza nahIM, hu mAtra sthaLa svarUpathIja tArAthI jude paDuM chuM paNa mAruM sUkSma svarUpa tArAmAM hamezAM vAsa karIne raheze, tuM sadA zudvAnubhavI thaI mArA apUrva AnaMdane bhaktA rahyA karIza Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #82
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 20 ) pravAsI utsAhathI malyA--mahAnubhAva, ApanA pUrNa AbhAra mAnuM chuM. Ape mArA hRdayamAM vAsa karavAnuM vacana ApyuM, tethI mane anahuda AnaMda upaje che. have mane nizcaya thAya che ke, mAruM A tatvabhUminA pravAsa sArthaka thaI gayA, ane A saMsAra sAgaramAM paDelA mArA AtmAnA uddhAra thaI gayA. tathApi vanI eka prArthanA che ke, sadA Apanu smaraNa rahe tene mATe mane kAMika rasika kavitAnI prasAdI AyA zuddhAnubhave kahyuM--bhadra, sAMbhaLa chappaya chaMda. "jIva mithyAta na kareM, jAva nahi dherai narama mala, jJAna jJAnarasa ramai ho karamAdika pudgala ; asaMkhyAta paradeza, sakati jagameM pragaTe prati, cida vilAsa gaMjIra, dhIra thira raheM vimalamati; jaba lagi pravodha ghaTama hi udita, taba laga anayana pekhiye, nima dhamarAna varatAMtapura, na tadna nIti bheniye." bhadraM, A kavitA sarvadA kaMThastha rAkhaje ane tArA hRdayamAM rahelA mArA svarUpa-zuddhAnubhavanuM akhaMDa smaraNa karaje, pravAsIe prArthanA karI kahyuM, mahAzaya, A tamArI prasAdIrUpa kavitAnA bhAvArtha mArA samajavAmAM te AvyA che, tathApi te sadA ramaNIya padya che, mATe Apa kRpA karI tenuM vyAkhyAna kahI batAve. zuddhAnubhave prasanna vadane kahyuM, bhadra, sAvadhAna thaIne sAMbhaLaje, e kavitAmAM samyakatvanA prabhAvanuM kathana che. Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #83
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 1 ) huM jIva bhramarUpa maLanA bhArane dhAraNa karatA nathI. te jJAnanAja rasamAM ramanAro eTale jJAtApaNAmAM rahenAro che, je jJAnAvaraNAdika karmo tathA rAgadveSAdrika che. te pugaLanI sAmagrI che. e jIvanA asakhyAta pradezane viSe evI zakti pragaTapaNe rahelI che, ke je zakti avarNanIya che. te zaktinA prabhAvathI jIva jJAnivalAsamAM gaMbhIra, dhIra ane nirmaLa matimAna thai sthiratA sAthe rahelA che. AvuM praoodha yukta sabhyajJAna yAMsudhI baTa piMDamAM prakAzamAna thai rahyuM che, tyAMsudhI te anyAyanA svarUpane jotA nathI. te nagaramAM dharAjanI jema jyAM tyAM nItineja jove che." priya pravAsI, A vAta tArA pi'DamAM sthApana karI rAkhaje. have huM tArAthI judA paDuM chu"--ATaluM kahI te divyamUtti zuddhAnubhava tyAMthI prasAra thai cAlyA gayA. jainapravAsI gema dRSTithI tenu avalAkana karI rahyA. kSaNavAra pachI jainamusAphare potAnA pravAsa AgaLa calAvyA. tyAM tattvabhUminI trIjI bhUmikAnA cheDA AvyA. pravAsIe pAtAnI dRSTi AgaLa prasArI tyAM eka suMdara gApuradvAra jovAmAM AvyuM, tenI ramaNIyatA divya hatI. cAre tarapha divya zAbhAnA prakAza paDI rahyA hatA. je jotAMja jainapravAsInA hRdayamAM harSanI laherIA uchaLavA lAgI. T+11 tRtIya bhUmikA. samAsa. Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #84
--------------------------------------------------------------------------
________________ caturtha bhUmikA. (pApa puNyanI bhUmikA.) uchaLatA Anada sAgaramAM magna thayelA ane potAnA navanavA pravAsanI adbhuta AzAne dhAraNa karatA jainapravAsI te manohara phArane joi ubhA rahyA, teNe pAtAnI dRSTi AkAza tarapha nAMkhavA mAMDI, tevAmAM gApuranA zikhara uparathI nIce pramANe eka gAthA sAMbhaLavAmAM AvI: K vitta. "nAne aMte dAta ghaTa aMtara, vinaze moha mahAtama roka; zuna aru azubha karamakI suvidhA, miThe sahaja dise ika thoka ; jAkI kakSA hota saMpUrana, prati jase saba loka azoka ; sA bodha zazi nirakhi banArasa, sIsa namAra detu paga dhoka. Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #85
--------------------------------------------------------------------------
________________ A kavitta sAMbhaLatAM ja tenA hRdayamAM atizaya AnaMda ubharI cA. teja vakhate daravAjAnA zikhara upara pUrNa caMdrane udaya thato jovAmAM AvyuM. te joI pravAsI Azcarya magna thaI gaye. A vakhate rAtri nathI, te chatAM A caMdrane udaya kema tha haze? A kavitAmAM paNa caMdranuM nAma sAMbhaLavAmAM Ave che. teNe kSaNa vAra vicAra karyo, tyAM tene hRdayamAM skurti thaI AvI. teNe hadayamAM vicAryuM, "ahA! have mArA jANavAmAM AvyuM. A AkAzacaMdra nathI paNa jJAnacaMdra che. mArA uddhArane mATe te A sthaLe udita thayela che. A pramANe te vicAratA hatA tevAmAM pAchA bIjo vani tene sAMbhaLavAmAM AvyA "je jJAnarUpa caMdranA udayathI aMtaranuM meharUpa aMdhakAra nAza pAmI jAya che, te mehadhakArane nAza thavAthI, zubha ane azubha karmanA je be prakAra che, te dUra thaI jAya che ane sahaja bhAve karma baMdharUpa che evuM dekhAya che. evA te jJAnarUpa caMdranI pUrNa kaLA pragaTa thavAthI lokAlokane pratibhAsa thAya che. te jJAnacaMdranI kaLAne kavi mastaka namAvI praNAma kare che. 1 A vani sAMbhaLI pravAsIne manamAM nizcaya thaI gayo. jarUra mArA hRdayanI kurti satya che. A kharekhara jJAnacaMdaneja udaya thayela che. A cothI bhUmikAne pravAsa mArA hRdayane vizeSa AnaMda Apaze. ahIM mArA jijJAsu hRdayanI sarva kAmanA paripUrNa thaze. jeNe mane A tasvabhamine mArga batAvyo che, te mahAyegInuM kalyANa thajo. evA paropakArI sajanone sahastravAra dhanyavAda ghaTe che. A pramANe pravAsI hRdayamAM ciMtavate hato. tyAM te jJAnacaMdra divya svarUpe musApharanI pAse Avyo. tenI sAthe be purUSo Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #86
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 4 ) hatA temAM eka purUSa tenI jamaNI tarapha ubhe hato. te ghaNe divya svarUpI hate. tenA lalATa upara dhArmika teja caLakatuM hatuM, hAthamAM eka navaraMgita senerI vajA hatI. te dhvajA upara puNya evA suMdara akSare lakhelA hatA. tenI DAbI tarapha eka bIje purUSa ume hatA. tenI AkRti kALI hatI. tenI AMkhe, mukha ane nAka kayA hatA. AkRtine dekhAva bhayaMkara lAgato hato, tenA hAthamAM bhAluM hatuM ane te bhAlA upara kALA raMganI dhvajA hatI. tenI aMdara pApa evA zyAma akSare lakhelA hatA, A dekhAva joIpravAsI Azcarya pAmI gaye. tenA manamAM thayuM ke, "A zAnacaMdanI sAthe A be purUSe zA mATe AvyA haze? temanI dhvajAonA cinha uparathI teo pApa ane puNya heya tema lAge che. AvuM vicArI pravAsIe zAnacaMdane praNAma karyo jJAnacakra medhanA jevI dhvanithI be -bhadra, tuM Azcarya pAmIza nahIM. mAruM ane A banne purUnuM sAmAnya svarUpa tArA jANavAmAM AvyuM che. have vizeSa svarUpa jANavAnI IcchA heya te te tArI IcchA huM saMpUrNa karIzakAraNa ke, tuM sarva rIta adhikArI thaze chuM. pravAsI sAnaMdAzcarya thaI be mahAnubhAva, ApanuM tathA Abane purUnuM svarUpa mArA jANavAmAM AvyuM che. tathApi mArA hRdayamAM je joIe te prakAza paDato nathI. Apa jevA nirmaLa purUSa A pApa puNyane sAthe kema rAkhe che? kadi puNyane rAkhatA he to te Apane ghaTe che, paNa A pApane zA mATe rAkhe che? jJAnacake hasatAM hasatAM kahyuM, bha, tuM mAruM svarUpa jANe che, Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #87
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 5 ) " te chatAM zAmATe puche che? jyAre jJAnanI prApti thai hoya tyAre pApa puNya jANavAmAM Ave che, A haiya eTale tyAga karavA yogya che ane A upAdeya eTale grahaNa karavA yogya che" e spaSTatA mArA ( jJAnacanA ) prakAzathI thaI zake che, jyAM jJAna hoya tyAM pApa puNyanA bheda mAlama paDe che, tethI te anne me sAthe rAkhyAM che. temAM puNya tA mArI sAtheja hoya che, paNa A apavitra pApane je rAkhavAmAM AvyuM che, te tArA medhane mATeja jJAnacanA A vacana sAMbhaLI pravAsI prasanna thai gayA ane tenA hRdayanI zakA naSTa thaI gaI. pachI teNe AnaMdapUrvaka jaNAvyuM, huM mahAnubhAva lokopakArI, mahAtmA, ApanI pAse rahelA A pApa puNya viSe mane samajUti Ape e ane tattvonuM svarUpa mArA jANavAmAM joie tevuM AvyuM nathI. koI paNa padArthanuM svarUpa jANavuM, e jJAnathI ane che. to Apa pAteja jJAnarUpa che. tenA mukhathI jo e svarUpa mArA jANavAmAM Ave tA mane ghaNAja lAbha thAya. mATe kRpA karI A pApa puNyanuM svarUpa dRSTAMta sAthe samajAve. pravA sInAM A vacana sAMbhaLI jJAnacaMdra harSathI vizeSa prakAzita thai gayo, ane teNe prasanna mukhe kahyuM, bhadra, dhyAna ApI sAMbhaLa~~ savayA. " jaise kAhu caMgALI jugalaputra jane tinhe, eka diyo bAmanakuM eka ghara rAkhyo hai: vAmana kahAyo tinha madyamAMsa tyAgakIno, caMkALa kahAyo tina madyamAMsa cAkhyo hai; taise eka bedanI karama ke jugalaputra, eka pApa eka puNya nAMca jina nAravyo hai; Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #88
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 86 ) ho mAhiM doradhUpa dAna karamabaMdha rUpa, yA jJAnavaMtane na ko abhilAravyo hai. // 1 // huM pravAsI, A kavitAnA bhAvArtha sugama che. tathApi vizeSa spaSTa karavAne mATe huM tenuM bhASArUpe vyAkhyAna kahuM, te sAMbhaLa jema kAi caMDALanI srIe e putrane janma ApyA. temAM eka putra brAhmaNane ghera rAkhyA, ane eka putra peAtAne ghera rAkhyo. temAM je putra brAhmaNanA dharamAM rahyA teNe maghamAMsanA tyAga karI dIdhA ane je DALanA dharamAM rahyo teNe maghamAMsa sevavA mAMDyAM. tevI rIte vedanIya karmanA be putro che, eka pApa ane bIjo puNya. te bannenAM nAma judAM paNa svabhAva eka che; kAraNake te bannemAM veDhavAnI sattA che. eTale khedarUpa che. temaja te pApa puNya ane karmanAM badharUpa che, ethI jJAnIjana e mannemAM koInA paNa abhilASa karatAM nathI. pravAsIe zaMkA karI puchyu, mahAnubhAva, Ape je pApa puNyano svabhAva sarakhA kahyA, temAM mane zaMkA rahe che ; kAraNake, te anne sarakhAM dekhAtAM nathI. temanAM kAraNa, rasa, svabhAva tathA phaLa judAM judAM che. vaLI temAMthI eka priya lAge che ane bIjo apriya lAge che. he mahAnubhAva, je piraNAma tIvrakaSAyamaya eTale jene suleza piraNAma kahe che, tenAthI pApane madha thAya che ane kaSAyanuM je maMdapazuM te vizuddha pariNAma che, tenAthI puNyanA aMdha thAya che. evA temanA judA judA kAraNA che. vaLI pApanA udayathI azAtA thAya che, tenA svAda kaDavA che Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #89
--------------------------------------------------------------------------
________________ ane puNyanA udayathI zAtA thAya che, tene svAda miSTa che. eTale pApa ane puNya e bannemAM rasabheda paNa rahelo che. pApakarma kalezarUpa tathA tIvraSAyarUpa che ane puNya karma zuddharUpa ane maMdavAyarUpa che-ethI te bannene svabhAva paNa judA jude thaye. pApakarmathI naraka ane tiryaMcanI gati thAya che ane puNyakarmathI manuSyagati ane devagati prApta thAya che. e rIte pApa tathA puNyanA phaLamAM paNa bheda che. A pramANe kAraNa, rasa, svabhAva ane phaLamAM bheTavALA-e pApa puNyanI samAnatA zI rIte ghaTe? jJAnacaMdra-mitra pravAsI, sAMbhaLa pApa ane puNya-ane baMdha thAya che. te jyAM baMdha hoya tyAM mukti hoya ja nahIM. eTale te bane samAna thayA. pApa kaTu rasamAM che ane puNya madhura rasamAM che-e banne rasa kAMI pApa puNyanAM nathI paNa pugaLanA che, eTale te banne sarakhA thayA. vaLI aMkaleza pariNAmane lIdhe pApa che ane vizuddha svabhAvathI puNya che, eTale te banenI samAnatA thaI pApanuM phaLa naThArI gati ane puNyanuM phaLa sArI gati-e bhedane laIne ja A jagatanA jALanI vizeSatA che, ethI paNa temanI samAnatA che. he bhadra, je pApa puSyanA kAraNa, rasa, svabhAva ane phaLamAM bheda lAge che, te mithyAmatimAM lAge che. jyAre tene jJAnadaSTithI joIe tyAre te dvitabhAva-bheda dekhAze nahIM. kAraNake, e bannene viSe AtmAnuM avalekina nathI, tethI te banne adharRpa jevA che. vaLI te banne karma havAthI baMdharUpa che. mokSamArgamAM temane vinAza che ane jyAre temane abhAva jovAmAM Ave tyAre te bannenI upara samAna bhAva lAgaze. tene mATe eka vidvAna jJAnI kavi nIcenI kavitA kare che. Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #90
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 8 ) savaiyA. "zIla tapa saMgama virati dAna pUjAdika, athavA asaMjama kaSAya viSa joga hai| kona zuna rUpa koDa agula sarUpa mUla, vastu ke vicArata duvidha karma roghai| aisI baMdhapatI bakhAnI vItarAgadeva Atama dharamameM karama tyAga joga hai| laujala taraiyA rAga doSako haraiyA, mahA moSako karaiyA eka zudha upayoga hai." // 1 // pravAsI sAMbhaLatAM ja khuzI khuzI thai che. teNe AnaMdapUrvaka jaNAvyuM, mahAnubhAva, kavitA ghaNIja rasika ane bedhaka che. tenI vyAkhyA ApanA mukhamAMthI ja prakAzavI joie. jJAnacaka-sAMbhaLa. "brahAcarya, tapa, pAMcabadriyane niha, saMvara, dAna ane pUjA vagere kriyA e puNyabaMdhanAM kAraNa che, ane asaMyama, kaSAya, ane viSaya bhega e pApabaMdhanAM kAraNa che. e bannemAM keI zubha karma kArya che ane keI azubha kama kAya che; paNa vastunuM mULa vicAratAM te banne kare che. e baMdhananI paddhatI zrI vItarAga kahelI che, paNa jyAre AtmAne svabhAva joIe tyAre te banne kamanI phiyA tyAgavA pAgya che; ema lAge che. evAM pApa puNyanA tyAga karanAra, bhavajalane taranAra, rAgadveSane haranAra ane mekSane karanAra eka zuddha Upaga che, sien. Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #91
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 9 ) A sAMbhaLI pravAsI harSita thayA, paNa tenA hRdayamAM zakA thai hAya, tevu' tenI mukhamudrA upara dekhAvA lAgyuM, eTale jJAnacaMdre kahyuM, bhadra pravAsI, tame prasanna thayA dekhAo che, tathApi tamArI mukhamudrA upara zakA hoya ema lAge che, tA tamane je zakA heAya te khuzIthI pu. pravAsI mukha upara harSanAM cinha darzAvI AlyA--mahAnu bhAva, tame mokSamArgamAM zubha ane azubha puNyApa annanA niSedha karyA, tethI mArA manamAM sadehu paDe che, kAraNake, je mAkSamArganA sAdhaka jJAtA che te dezivarita nAme pAMcamA guNa sthAnake vartanArA ane chaThThA tathA sAtamA guNasthAne vartanArA sarvavirati thayA che, temanI te Dhazivati tathA sarvavirati avasthA pAtapAtAnI zuddha kriyAnA AlaMbanane laine kahevAya che. tA te puNya pApanI karaNInA niSedha zI rIte thAya ? jJAnacaMdra dAMtanA ujavaLa kirAthI dizAone prakAza karatA bAlyA--bhadra, tArI zaMkA kharAkhara che, paNa te mAtra thoDA tAtvika vicAra karavAthI dUra thai jAya tema che, sAMbhaLa--jema zrutajJAnanu AlaMbana akSaranA nyAsa che, tema zubha karmanA nyAsa levAmAM Ave che, paNa te anubhavanAja abhyAsa che. te anubhavanA abhyAsarUSa Alekhana jJAtAnuM che ane te jJAtAnI pAseja che, temAM rAga, dveSa, kaSAyAdi vinA AtmAnI je samAdhi che, eTale pararUpane viSe nirUpayogIpaNe rahevu che, teja mAkSarUpa che. ane je kheda--satAparUpa che, te pugaLanI chAyA che. mitra pravAsI, A vAta tArA samajavAmAM AvI ke nahIM ? pravAsI---mahAnubhAva huM samanpA chu, paNa mane eka bIjI zakA utpanna thai che ? ', 12, Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #92
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 20 ) jJAnathI zako che! kahe, pravAsI--mahAnubhAva, tamArA kahevA uparathI eTaluM samajAyuM ke, eja zubhakriyAne viSe khadha che ane eja zubhakriyAne viSe meAkSa che--paNa te kevI rIte thAya? te mane samajAve. jJAnaca'dra--sAMbhaLa, je ciTThAna'da che, te sadA mAkSa svarUpa che. ane je kriyA che, te sadA khadhamaya che, jeTalA kALa cetana jyAM vase che, teTalA kALa te teja rasamAM rahe che; eTale jyAMsudhI AtmAne anubhava rahe, tyAMsudhI zukriyA karatAM chatAM meAkSarUpamAM rahe che. tenuM nAma apramattatA kahevAya che. jyAre te potAnu svarUpa bhulI adha thAya tyAre jyAM karNInA rasa harAve tyAM adhanAja kacha phelAve che. pravAsI--mahArAya, have mArA samajavAmAM AvI gayuM. jJAnacaMdra---tathApi nIcenI eka sUkSma kavitA yAda rAkhaje, temAM mekSanu" kAraNa darzAveluM che. soTo. aMtaradRSTi khAna, aru sarUpako AcaraNa | e paramAtama jAu, ziva kArana eI sadA // 1 // " bAlavaSTi" cheDI aMtardraSTi rAkhI svarUpano japa karavA ane tenA svarUpanuM AcaraNa karavuM eTale jJAna, darzana tathA cAritra AcaravAM, tethI pAtmabhAva siddha thAya che. sadAkALane viSe eka mAnuM kAraNa che. " g Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #93
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 9 ) priya pravAsI, A uparathI tAre eTaluM samajavuM ke, zubha te puSya, ane azubhakarma te pApa-e ane karma che, pugaLanA piMDa che ane je rAgadveSAdi maLarUpa vibhAva che e bannemAM daSTi rAkhavAthI mukti na thAya ane kevaLa jJAnanuM pada paNa prApta na thAya, vaLI tAre evI zaMkA na karavI ke, je hiMsAdika azubha kriyA che, te azuddha che ane je dayAdAnAdika zubha kriyA che, te zuddha che, to azuddha kriyAne tyAga karI zuddha kriyA karavAmAM ekSapadamAM zI hAni thAya? A zaMkA TakI zake tema nathI. kAraNake, jyAM sudhI kaI jAtanI kriyA karavAnA pariNAma rahe tyAM sudhI upagavALe AtmA caMcaLa rahe che. eTale jyAM sudhI kriyAmAM upayoga rahe tyAM sudhI AtmAnI sthiratA thatI nathI, temaja te AtmAne zuddha anubhava kahevAtA nathI. e uparathI siddha thAya che ke, puNya pApanI bane kriyA mekSamArgamAM baMdha karanArI che. bannemAMthI eke kriyA sArI nathI. jyAM muktimArgane bAdhaka vicAravAmAM Ave tyAM baMne kyiA niSiddha kahelI che. A pramANe jJAnacaMdanAM vacana sAMbhaLI pravAsI atyaMta prasanna thaI gayuM. teNe ullAsathI jaNAvyuM, he mahApakArI, have mane nizcaya thayo che. Apa piteja ekSane mAge che. kAraNake, Apa jJAna svarUpa che. te viSe eka rasika kavitA mArA hRdayamAM khurI AvI che. ApanI AjJA heya te kahI saMbhaLAvuM. jJAnacaMdra prasanna thaI belyA-bhadra, khuzIthI kahI saMbhaLAva. tArA aMtardayamAM mArA svarUpanuM pratibiMba dekhAya che. pachI pravAsIo nIce pramANe te kavitA kahevA mAMDI. Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #94
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 2 ) saMvaiyA. " mukatike sAdhakako vAdhaka karama saba, tamAnAdiko karamamAMhi lukyo hai; ete pari kahai jo ki pApa buro puNya nalo, soi mahAmUDha moha mAragasoM cukyo hai; samyaka samAna liye hiyameM pragaTayo jJAna, ra umaMgI calyo kAhUpe na rukyo hai; ArasIso ujvala banArasI kahata Apu kArana sarUpa ke kArajakoM dukyo hai. // 1 // pravAsInA mukhathI A kavitA sAMbhaLI jJAna, puchyu, bhadra, A kavitA teM kayAM sAMbhaLI hatI? pravAsI bolyo, mahAnubhAva, te meM pUrva kAMi paNa sAMbhaLI na hatI. A vakhateja ApanA pratyakSa darzana thavAthI mArA nirmaLa hRdayamAM te rarI AvI che. lyA. bhadre pravAsI, have tArU' tArI jema tAro AtmA paNa sanmAhave e kavitAnI vyAkhyA kahI jJAnacaMdra sAnaDhAzraya thai jIvana sArthaka thaI cukayu che. gatA pravAsI thayA che. saMbhaLAya. pravAsI prasannatAthI yA "je AtmA muktino sAdhaka che, tene sarvakarma khAdhaka che; ethIja anAdi kALano AtmA karmamAM dekhAi rahyA che; ema chatAM jo koi kahe ke, " pApakarma nArUM che ane puNyakarma sArUM che." to tene Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #95
--------------------------------------------------------------------------
________________ mahAmUTa jA . eTaluM ja nahIM paNa te kSamArgathI cuke che; ema jANavuM. evAmAM je kene bhavapaNanA paripAkathI samya svabhAvanI prApti thaI jAya, to samajavuM ke, tenA hRdayamAM jJAna pragaTa thayuM ane te umaMgathI urva dizA tarapha cAlyuM. pachI kaI karmathI te rekAI zakAvAne nathI. te mahAna AtmA darpaNanI piMDa ujavaLa thaI pitAnA sAnepagapaNathI kAraNarUpI thai pitAnA muktirUpa kAryanI samIpa pote ja huke che." pravAsInI A vyAkhyA sAMbhaLI jJAnacake pitAnI jJAnakaLA vizeSa prakAza karI te pravAsIne AliMgana ApyuM. tenA AnaMdamaya AliMganathI pravAsIne e paramAnaMda pragaTa thayuM ke je avanIya hato. teja vakhate tenA hRdayamAM jJAna ane karmanA varNananI eka bIjI kavitA skarI AvI. te vakhate jJAnacake mRduhAsya karI kahyuM, bhadra, tArA hadayamAM je kuraNa thaI che, tene vANI rUpe pragaTa kara, tarata pravAsI nIce pramANe kavitA - tevaiyA. lAM jhaNa mane vinArA rASTri sajA, tooM aMtarAtamA dhArA doi baranI; eka jJAna dhArA eka rAjAzana kama dhArA, dudakI prakRti nyArI nyArI nyArI dharanI; jhAna dhArA mokSarUpa mokSakI karanahAra, doSakI haranahAra nau samudra taranI; Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #96
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 9 ) itano vizeSa ju karamadhArA baMdharUpa, parAdhIna sakati vividha baMdhakaranI." // 1 // kavitA sAMbhaLI jJAna ke premathI kahyuM, enI sAthe vyAkhyA kahI batAva. ke jethI rasabhaMga na thAya. pravAsI nIce pramANe be jyAM sudhI ATha karmane sarvathA nAza thayo nathI, tyAM sudhI mukti hotI nathI. tyAM sudhI aMtarAtmAnA svarUpamAMthI be dhArA vahe che. eka rananI ghArA, ane bIjI zubhAzubha karmanI dhAra banenI prakRti judI judI che. temaja bannenA kSetra paNa judA judA che. temAM eTaluM vizeSa che ke, je karmadhAre che, te baMdharUpa che ane jApaNAne lIdhe tenI zakti parAdhIna che. eTaluM janahIM paNa te prakRti baMdha, sthitibaMdha ane rasabaMdha evA vividha jAtanA baMdhanekaranArI che, ane je jJAnadhArA che, te mekSarUpehevAthI mekSanI karanArI che, daSamAtranI haranArI che ane A bhavasamudrane tAranArI nAvikA samAna che. A vyAkhyAna sAMbhaLI jJAnacaMdra ati AnaMdamAM AvI gayA. teNe potAne jamaNe hAtha pravAsInA mastaka para mu. te vakhate tenI DAbI tarapha rahele pApa purUSa pI cA -eTale jJAnacake garjanA karI kahyuM, are malina purUSa, tuM have cAla jA. tAruM darzana amane apavitra kare che. havethI tu kadi paNa amArI pAse AvIza nahIM, temaja A priya pravAsInI pAse paNa jaIza nahIM. ATaluM kahetAMja te malina purUpa adazya thaI ga. A prasaMge eka bIjuM divya teja AkAza taraphathI AvatuM jovAmAM AvyuM, tene jotAM ja jJAnacaMda ane pravAsI zakti Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #97
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 5 ) thaI gayA. te vakhate te divya tejamAMthI nIcenuM kAvya saMbhaLAyuM: tA . " samujhe na jJAna kahe, karama kiyatoM mokSa, aise jIva vikata mithyAtakI gahalameM; jhAna pacha gahai kahai AtamA abaMdha sadA, varate muchaMda tena bUmehai cahalameM; jayA joga karamakare maiM mamatA na dharai, : rahai sAvadhAna jJAna dhyAnakI Tahala meM; teI navasAgarake napara vhe tarai jIva, jinhako nivAsa syAghAdake mahalameM // 1 // A kavitA sAMbhaLI jJAnaca kahyuM, bhadra, tArA bhAgyane udaya thaze. A divya tejanuM darzana tArA hRdayanI zaMkAne dUra karI tene sabhArganuM darzana karAvaze. pravAsIo tejArIthI puchayuM, mahAnubhAva, A divya tejamAM zuM che? jJAna -sAnaMdavadane kahyuM, te timAM parama pavitra svAdAdanI pratimA che. syAdvAra pate pitAne parama prabhAva darzAvavAne ahIM pratyakSa tha che. jJAnacaMdranAM A vacana sAMbhaLatAM ja musApharanI pavitra dRSTi upara ullAsane vikAza thaI gaye. teNe sAnaMdAzcarya thaIne kahyuM, mahAnubhAva, huM to kRtArtha thaI gaye. mAruM bhAgya udayanA zikhara upara AvI gayuM, prabhu svAdAdanA svarUpanI chAyA mArA zakti Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #98
--------------------------------------------------------------------------
________________ hadayane zItaLatA Apaze. A badho pratApa Apaneja che. je Apa jJAna svarUpa mahAnubhAvanA mane darzana thayAM nahatuM te huM AvI uttama sthitimAM kyAMthI Avate. jJAnanA zuddha svarUpa vinA syAdvAdanuM svarUpa kayAMthI prApta thAya? he mahepArI mahAzaya, je A divya dhvani sAMbhaLavAmAM Avyo. te vanine spaSTartha mArA jANavAmAM AvyuM nathI. te tenuM spaSTIkaraNa kayAre thaze? jJAnacake vANune prakAza ka-mitra pravAsI. te ghanimAM eka kavitA kahevAmAM AvI che, temAM svAdvAdane eka mahelanI * upamA ApI che. svAdvAdarUpa mahelamAM rahele jIva A saMsArasAgarane sukha tarI jAya che. bha, te kavitAnI evI vyAkhyA che ke, "je kriyAvAdI che, te kahe che, ke pAnanA karatAMkiyA-karma zreSTha che; kAraNake, jJAnanI aMdara saMzaya upaje che ane saMzaya thavAthI jIvanI avyavasthA thaI jAya che. tethI "kriyA-karma karavAthI ja mokSa thAya che. A pramANe kiyAvAdI jIva mithyAtvanI gahalamAM kahe che. je jJAnavAdI (sAMkhyamatI) che te kahe che ke, baMdha ane mokSa prakRtine ja che, AtmA to sadA baMdharahita che-AthI te svacchaMdatAthI prave che. A banne kamamAM baDelA che. paNa je syAdvAdI che te keine virodhI ke pakSapAtI nathI, te guNaThANAmAphaka kriyA-karma kare che, paNa karmane udayadazAmAM rAkhe che, mamatAthI dUra rahe che ane pAnadhyAnanI sevAmAM sAvadhAna rahe che. evA syAdvAdI jIva pari thaI bhavasAgara tare che, kAraNake tene nivAsa syAdvAdarUpa mahelamAM che." A vyAkhyA sAMbhaLI pravAsInA netra harSathI vivara thaI gayA. teNe parama prItithI te jAtinA darzana karyA. tevAmAM te te jAti AgaLa AvI ubhuM rahyuM, temAMthI eka divya purUSa pragaTa thaI ubhe Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #99
--------------------------------------------------------------------------
________________ rahe teNe jJAnacaMdana vaMdanA karI. pachI jJAnacaMdra ane svAhAda banne AnaMdathI bheTI paDayAM AdekhAva joI pravAsInuM zarIra romAMcita thaI gayuM. ane tenA netramAMthI AnaMdanAM azru varSavAlAgyAM. jJAnacake pitAnA mitra syAdvAdane pravAsInuM oLakhANa karAvyuM pravAsIne pUrNa adhikArI tathA nirmaLa hRdayane je syAdvAdane satiSa thaye pravAsIe vaMdana karI kahyuM, mahAnubhAve, tame banne mahAzanAM sAthe darzana karI huM pUrNa kRtAtha chuM. he mahAnubhAva syAdvAda, tame kRpA karI mane pAgya sadadha Ape. syAdvAde sAnaMdavadane jaNAvyuM, bhadra, je dhvanirUpakavitA ane tenuM vyAkhyAna A mArA parama mitra jJAnacaMdra karI batAvyuM che, temAM mArA svarUpane keTalAeka baMdha AvI gayo che. tathApi mAruM kharekharuM zuddha svarUpa huM tane bIje prasaMge jaNAvIza. kAraNake haju tAre pravAsa lAMbe che ane temAM tAre ghaNuM ghaNuM jovAnuM ane jANavAnuM che. te joyA ane jANyA pachI tane mArA sUkSma svarUpane vizeSa dha thaI zakaze. A vakhate tene mAtra A jJAnacaMdranI sAthe mAruM darzana karavAnI mArI IcchA hatI. teme paripUrNa karI che. have huM mArA mitra jJAnacaMdrane sAthe laI ahIMthI bIjA pradezamAM javAne dhAruM chuM. bhadra, tAruM kalyANa thaze. ane A tAre tatvabhUmine pravAsa sarva rIte saphaLa thaze. bhadra, have ame jaIe chIe. tuM nIcenI kavitA tArA hRdayamAM sthApita karaje - savaiyA. jese matavAro kona kahai aura kara, . aura saise mUDha pAnI viparItatA dharatuM hai; T-13 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #100
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 98 ) azuja karama baMdha kArana bakhAnai mAna, sugatike hetu zUja rIti AcaratuM hai| aMtara sudRSTi naI mUDhatA visarI gaI, jhAnako nadhota jama timira haratu hai; karanasoM jinna rahai Atama sarUpa gahaiM, pranu ni rasa tu jatuM hai ? | A pramANe kavitA kahyA pachI tarataja tenI vyAkhyAne A rabha kayI kaI matavALe purUSa kahe kAMi ane kare kAMI, tema mUDha prANI viparIta bhAva ghAraNa kare che. eTale azubha karmane baMdhanuM kAraNa samaje che ane zubha karmane muktinuM kAraNa samaje che. jyAre jJAnIne aMta: daSTi thAya eTale tenI mUDhatA maTI jAya che, ane tenAmAM jJAnane uta thavAthI bhramarUpa aMdhakArane nAza thaI jAya che. tyAre tenA samajavAmAM Ave che ke, muktinuM kAraNa zubha karma nathI. pachI te rAnI mamatAne tyAga karI ane AtmAnuM ja svarUpa grahaNa karI AtmAnA anubhavanA AraMbha rasanuM ketuka kare che." mitrapravAsI, A padane tArA hRdayamAM sthApita karaje. eTale tArAmAM adhyAtmabaLanuM piSaNathayA karaze. e mahAbaLathI tAre AtmA kei anirvacanIya AnaMdane anubhavaze ane tane tAre pravAsa gha ja AnaMdadAyaka thaI paDaze. mitrapravAsI, have ame jaIe chIe. A amAro ane tAre samAgama smaraNamAM rAkhI pApa puNyanuM tathA AtmAnuM svarUpa vicAryA karaje. pravAsIe aMjaLI joDI kahyuM, mahAnubhAva, tame bannee Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #101
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 9 ). mAre parama upakAra karyo che. tathApi mArI eka prArthanA che, te aMgIkAra karavA kRpA karaze. - jJAnacaMdra tathA syAdAde ekIsAthe kahyuM, bhadra, zI prA. rthanA che? pravAsIe namra vacane jaNAvyuM, he mahepArI mahAza, mArI eTalI prArthanA che ke, tamAre pharIvAra mane darzana ApavuM ke jethI mArA AtmAne vizeSa avalaMbana maLe. bannee umaMgathI jaNAvyuM, bhadra, khuzI thA. A tArA taravabhUminA pravAsamAMja punaH ame tArA daSTimArgamAM AvIzuM. tema vaLI tuM kadi paNa amArAthI judo rahIza nahIM. tArA hRdayamAM amArA bannenI eTale jJAna tathA syAdvAdanI sthiti raheze. ATaluM kahI teo bane tyAMthI pasAra thaI gayA. jenapravAsI ekI najare temanI sAmuM joI rahyo caturtha bhamikA, samApta. Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #102
--------------------------------------------------------------------------
________________ paMcama bhUmikA. (AzravatattvabhUmikA.) jainapravAsI hRdayamAM tAttvika AnaMdane anubhava karatA AgaLa cAlyA, tyAM eka suMdara mahela tenA jovAmAM Avyo. te mahe lanI racanA adbhuta hatI. tenI cAre bAju vividha prakAranI yAMtrika ane manoraMjaka gAbhA prakAzI rahI hatI. tenI AgaLa eka suMdara nAnuM sarovara AvI rahela hatuM. te sarovaranI aMdara te maneAhara mahelanuM prAMtazrama paDatuM, tethI sarovaramAM paNa adbhuta citramaya racanA lAgatI hatI. te sagevaranI cAre tarapha Arasa paththarathI bAMdhelA nAnA nALAo AvI rahyA hatA, temAMthI nirmaLa jaLanI nAnI nAnI nIkA vahetI hatI. ane te nIkeAthI te sarovaranA svAbhAvika jaLamAM vadhAro thatA hatA. A dekhAva joI jenapravAsI vicAramAM paDayA. A suMdara mahela kAnA haze? tenI pAse A ramaNIya sarovara zAmATe rAkhela haze? A mahelamAM kono vAsa haze ?" A pramANe pravAsI vicAra karatA hatA, tyAM eka subhaTa hAthamAM jyotirUpa zastra dhAraNa karatA tyAMthI pasAra thayA. tene joi pravAsI Azcarya pAmI gaye--te subhAnuM svarUpa udbaTa chatAM zAMta dekhAtu' hatuM, tenI mukhAkRti mAtra tenA virodhIneja bhayaMkara lAgatI paNa bIjAne AnaMdadAyaka Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #103
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 11 ) lAgatI hatI. tene joI pravAsI sthira thaI ubhA rahyA--tyAM nIce pramANe AkAzavANI pragaTa thaI: dang savaiyA. " je je jagavAsI jIva yAvara jaMgamarUpa, te te nija vaza karI rAkhe bala torike; mahAajimAnI aiso Azrama agAdha jodho, ropi ranayaMja DhADho jayo mUtra morike; Ayo tihi yAnaka acAnaka parama dhAma, jJAna nAma sujaTa satrAyo balla phorike; zrava pAryo ranathaMja tori kAryo tAhi, nirakhI banArasI namata kara jorike. " // 1 // A kavitA sAMbhaLatAMja pravAsInA hRdayamAM vizeSa Azcarya thai AvyuM. teNe peAtAnI sUkSma buddhithI vicAra karyA, tyAM tenA jANavAmAM AvyuM ke, "A kavitA uparathI jaNAya che ke, A zAMta svarUpa subhaTa te jJAnarUpI subhaTa che. A AkAzavANI mane eLakhAvAne mATeja uddabhava pAmI che ane mArA hitanI khAtara teNe kharekharI sUcanA ApI che. huve mAre A mahAvIrane puchyuM . joie ane mArA hRdayanI utkaMThA zAMta karavI joie." AvuM vicArI pravAsI premapUrvaka yA--mahAvIra, Apa koNa che? ane je AkAzavANI thaI te zAmATe thai che? te subhaTa hAsya karatA olyA bha mArA svarUpane oLakhyuM che, te chatAM Apa kANu che.' e prazna kema kare che? ane je AkAzavANI thai hatI, teNeja Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #104
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 12 ). mAruM ane pitAnuM ravarUpa rAcavI ApyuM che. pravAsIe uttara Ape-mahAnubhAva, e satya che. meM mArI buddhi pramANe A panuM svarUpa jANI lIdhuM che, tathApi tenuM vizeSa jJAna meLavavAnI icchAthI meM Apane puna: prazna karyo che. je Apa kRpA karI mane jaNAvaze, to huM Apane meTe upakAra mAnIza. subhaTe sAnaMda thaIne jaNAvyuM. bhadra, bIjI bAbata huM vivecana karI batAvIza paNa je kavinA AkAzavANIe uccArI che, tenI vyAkhyA te tArA mukhathI ja sAMbhaLavI che. pravAsI prasanna thaIne be -mahAnubhAva, sAMbhaLo-e kavitAmAM ApanuM ja varNana kareluM che. "Apa jJAnarUpI subhaTa A jagatamAM mahAvIra gaNAo che. Ape pitAnA sAmarthyathI AzravarUpI subhaTane nAza karyo che ane A vidhanI sapATI upara mahAna vijaya meLavyuM che. A jagatamAM je sthAvara jaMgama jIva che, tenA sahaja baLIne teDI AzravarUpa paddhAe pitAne vaza karI rAkhyA che, te AzravarUpa e A jagatamAM meTA abhimAnathI rahe che. te Azrava paddha raNastaMbha ropI ane pitAnI mUcha maraDI sarvane jaNAve che ke, A jagatamAM mane jIte te kaI paNa vIra purUSa nathI. AvA samartha ddhAne parAbhava karavAne mAtra ekaja ple samartha che. je ddhAnuM nAma jJAna che. te ddhA ati tejasvI che. teNe AvI Azrava subhaTane pachADa ane tene raNastaMbha teDI nAMkhe. evA jJAna subhaTane kavi namaskAra kare che." pravAsInA mukhathI A kavitAnI vyAkhyA sAMbhaLI te jJAna subhaTa prasanna thaI ga. teNe madhura ane gaMbhIra svarathI kahyuM. bhadra, sAMbhaLa, je A suMdara mahela che. te Azrava nA manA subhaTane mahela che. A sarovaranA dekhAva uparathI AzravanuM svarUpa sUcita Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #105
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 17 ) thAya che. jema A nIkanA pravAha sarevaramAM AvI maLe che, tevI rIta Azrava eka karmanI nIka che. te dvArA karma prANImAM Ave che. eTale jema A varamAM nIkanI Avaka che, tevI ja rIta AzravathI karmanI Avaka thAya che. tethI A badhA dekhAva AzravanA svarUpane sArI rIte spaSTa kare che. bhadra, A mahelamAM rahelA Azravane parAbhava karavAne ja huM jAuM chuM. mArA divya sAmarthyathI te abhimAnI dvAne adha: pAta thaze. pravAsI sAnaMdAzcarya thaI -mahAnubhAva, have A badhA dekhAvanuM svarUpa mArA jANavAmAM AvyuM che. Apane sadA vijaya thAo. tathApi mAre eka vinaMtI karavAnI che, je ApanI icchA heya te jAhera karuM? jJAna subhaTa prasanna mukhe be -bhadra, khuzIthI jAhera karapravAsIe namratAthI jaNAvyuM. mahAzaya jJAnavIra, A mahelanA be bhAga dekhAya che, tenuM zuM kAraNa haze? ane Azrava che A mahelamAM kevI rIte rahete haze? e badhI vAta spaSTa rIte samajAve jJAna subhaTa uca svare be -bhadra, je A mahelanA be bhAga dekhAya che. tenuM kAraNa e che ke, Azrava vIranA be svarUpa che. eka dravyarUpI Azrava ane bIjo bhAvarUpI Azrava te bane nAmarUpe eka chatAM pitAnA lakSaNa svarUpathI judAM che. pudagaLa dravya jIvana sarva pradezane gaLI jAya che, te vyarUpI Azrava kahevAya che ane dravya AzravanA prasaMgathI AtmAne viSe rAga, dveSa tathA vimehane vikAza thAya, te bhAvarUpI Azrava kahevAya che. te bannenAM svarUpa judAM judAM hovAthI teo A mahelanA be judA judA bhArAmAM rahe che, Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #106
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 104 ) pravAsIe vacamAM prazna karyA--mahAnubhAva, tame te banne AzravatA parAbhava karI zakazeA ! jJAnavIra hasIne elyA--bhadra, tuM mArA svarUpane jANe che, chatAM AvA vicitra prazna kema kare che? huM pAte jJAna svarUpa chuM jo mAro zudra upayoga kayo hAya tA mArUM bIjuM nAma samyag jJAna che. mArI kevI zakti che, tene mATe eka vidvAna kavi nIcenI kavitA kahe che. " sabhyati so dvi gahiM, darzita jAti va nAzai; jJAna kaLA pragaTai tihi thAnaka, vratara vAda istrIra na nAsai ! ? ||" " e kavitAnA bhAvArtha evA che ke, jenAthI dravya Azrava ane bhAva AzravanA nAza thAya, te samyag jJAna kahevAya che, jyAre e samyag jJAnanI kaLA hRdayamAM pragaDha thAya, tyAre aMtara bhAvAzravamAM ane mAhera vyAzrayamAM bIjI kAMi bhAsatuM nathI. arthAt sarvatra samyag jJAnaja jovAmAM Ave che." A vitA ane tenA bhAvArtha sAMbhaLI pravAsI atizaya khuzI thai gayo ane teNe AnaMdamaya vANInA uccAra karyA. mahAnubhAva, have huM AzravanA svarUpane samajI gayo chuM. tathApi mArA hRdayamAM nirAzrava thavAnI utkaMThA pragaTa thAya che. te sthiti kevI haze ? ane mArA AtmA tevI sthitimAM kyAre Avaze ? huM dayALu paramAtmA ! e mArA manAtha saphaLa karo. jJAnavIra AnaMdapUrvaka bolyA--bhadra, tArA A tattvabhUminA pravAsaja tArA manAtha saphaLa karaze, je sthitinI tuM icchA rAkhe Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #107
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 11 ) che, te sthiti nizrava jJAtA purUSanI che, ane tene mATe eka jJAnavIra kavie nIcanI kavitA gAyelI che:--sAMbhaLa copAI. 64 jo darArUpa na hoI, jaha jAvAzrava nAva na koI; jAkI dazA jJAnamaya lahiye, so jJAtAra niAva Rai" / / jayei" e edhaka kavitAnI evI vyAkhyA che ke, "je dravyAzravanA svarUpamAM hoya nahIM, jenAmAM bhAvAzravanA koi jAtanA bhAva na hAya ane jenI dazA jJAnamaya hAya, te nirAzrava--Azravarahita jJAtA purUSa kahevAya che." 1 bhadra, evA nizrava purUSonu sAmarthya adbhuta che. jeTalA pariNAmo pragaTapaNe mananA viSayamAM AvI zake che, eTalA pira NAmane te manathI saMbhAre che--jANe che. peAtAnI ahaMbuddhiva je azubha pariNAma upaje che, te pariNAma uparathI tee mamatAne cheDI de che. jenuM svarUpa manathI jANI zakAya nahIM ane jene buddhino pracAra lAge nahIM evA bhaviSyanA je azubha pariNAma che, teno nAza karyAne te udyama kare che ane je paravastunA pari NAma atItakALamAM thayA che, vartamAnakALe che, ane bhaviSyakALe thavAnA che, tenu te patana kare che ane tenAthI meAkSanI kacchA rAkhI te A bhavasAgarane tarI jAya che. tevA jJAnI prANIo kharekharA nirAzrava gaNAya che, 1.-14 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #108
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 16 ). jJAnavIranA mukhathI A vacane sAMbhaLI jainapravAsInA hRdayamAM zaMkA utpanna thaI AvI. tathApi pravAsI dakSiNyatAnA guNathI kSaNavAra be nahIM eTale jJAnavIra tene hRdayabhAva jANuM tarata be -"bhadra, tArI mukhAkRti sUcave che ke, tAruM hadaya zaMkita thayuM che. je kaI jAtanI zaMkA ubhavI heya te khuzIthI pucha. tAruM prazna sAMbhaLI tenuM samAdhAna karavAne huM atyaMta khuzI chuM." - jJAnavIranAM A vacanee pravAsIne utsAhita karyA-eTale . te vinayathI be -"mahAnubhAva, ApanI dhAraNa yathArtha che. mAre hRdayamAM A viSaya upara eka zaMkA utpanna thai che te sAMbhaLavA kRpA karaze-he mahAnubhAva, A jagatamAM jJAnI ane ajJAnInI sarakhI sthiti jovAmAM Ave che. jema ajJAnI purUSa svachaMdathI varte che, tema rAnI paNa svachaMdathI varte che. teo bane vicAra vagara vadanArA, zarIramAM sneha pravartAvanArA, bheLasaMga rAkhanArA, parigraha saMgraha karanArA, ane meha vilAsa karanArA hoya che. jyAre jJAnI ane ajJAnInI sthiti evI rIte sarakhI hoya to pachI samyakveta prANI nirAza kema kahevAya? jJAnavIra prasanna thaIne bolyo-bhaka, sAMbhaLa, e zakAnuM samAdhAna to sugama che. ajJAna avasthAne viSe je karmabaMdha karelA heya, teja karma vartamAna kALamAM udaya AvIne nAnA prakAranA rasa Ape che. temAM keTalAeka zubha karma te zAtArUpa che ane keTalAeka azubha karma te azAtArUpa che. e bane jAtanA karmane vize jJAnIne rAga ane dveSa hoto nathI. teo samacitta che. vaLI teo karmane udaya mAphaka kriyA kare che, paNa phaLanI IcchA rAkhatA nathI. tethI teo jIvanmukta eTale jIvatAMja mukta thayelA che- tethI tevA jJAnIne Azravane bAdha AvatuM nathI, Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #109
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 107 ) pravAsI prasanna citte yA--mahAnubhAva, ApanA kahe: vAthI mArA manane zAMti thaI che. ane mArI zaMkA dUra thaI gaI che, huve mane AzravanA kAraNabhUta je rAga, dveSa, ane mAhu che, tenuM yathArtha svarUpa samajAve jJAnavIre AnaMdapUrvaka jaNAvyuM, bhadra, eka vidvAna kavi ekaja kivatAmAM rAga, dveSa, mehu ane jJAnanA lakSaNA Ape che, te sarvadA manana karavA ceAgya che: DhAdA. jo hitanAva surAga hai, anahita jAva virodha | grAmarunAva trimoda maiM, nimajJattAva suvedha, zA "je hitabhAva te rAga, je ahitabhAvate dveSa, je bhrAmaka bhAva-bhramaNuM te meha ane je nirmaLabhAva te dhajJAna kahevAya che." vaLI tene mATe kiva nIcenI kivatA vaDhe che:~ TodA. 46 'rAga virodha vimoha mala, eI va mUla | eI karma baDhAI, OM dharmajI jhUla" ? // "rAga, dveSa ane mAhu e AtmAnA maLa che, eja AzravanuM mULa che ane e karmane vadhArI dharmane bhulAvI Dha che." 1 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #110
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 108 ) he bhadra, A uparathI tamAre jANavAnu che ke, rAga, dveSa ane mAhu vagaranA jJAtA puo nirAzraya kahevAya che. tee! samyak pa riNAmavALA hoya che, ane saptam !mamAM rAga, dveSa ane mehunI dazA haitI nathI, bha, e nizrI purUSone keve vilAsa che? te tAre jANavAnuM che, A jagamAM je kai bhavyAzinA chatra bhavyapaNAnA paripAkane lIdhe mithyA matine bhedI peAtAnA jJAnabhAva svarUpamAM pariNamI rahe che. tenI jJAnamaya daSTimAM rAga, dveSa ke meha kAMi hAtA nathI. kAraNake peAtAnA svabhAvanI nirmaLa vilAkatAmAM teNe rAga, dveSa ane mehu--e traNene jItI lIdhA che, e nirAzravapaNAnA vilAsa che ane e vilAsathI te mahAnubhAva ve. pAMca prakAranA pramAdane cheDI, peAtAnA zarIrane sArI rIte sAdhI laI, mana, vacana ane kAyAne zailezIkaraNamAM nirodha karI zudra upayoga dazA je keLakazA temAM tee maLI jAya che, tevA jJAnI purUSa adhanA mArganA ucchedra karI ane paravastune saMga DI dai AtmAmAM magna thai AtmarUpe rahe che. bha, ahIM kaDhi tane zaMkA thaze ke, evA jJAtApurUSa nirAzrava thai kayAM sudhI raheze? zuM te tenA AyuSyaparyaMta nirAzravI raheze ? e zaMkAnA uttaramAM eTaluja kahevAnuM che ke, je jJAtApaNuM che, te upazama bhAva ane kSayApazama bhAva vaDe caMcaLa che--te viSe Arhuta zAstranA siddhAMtamAM sArUM vivecana karelu che, te zAstrakAra lakhe che ke, mithyAtvanI graMthine bhe: kIdhA pachI, mithyAtvane je aMza uDDaya Ave che, te aMza jenA khapI jAya che ane jene mithyAtva puMja upazamyo rahe che, te jIva yeApazamI kahevAya che ane jene te aMtarmuhurtta sudhI upazampe! rahe, te upazamI kahe vAya che. e mane bhAvane AzrIne rahelA paMDita jIvanI ava Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #111
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 10 ) sthA luhAranI sANasInA jevI che. jene sANasI ghaDImAM lehane grahaNa karI agnimAM hoya che ane ghImAM lokhaMDane ThaMDA karavA sArU jaLamAM hoya che tevI rIte kSopazamI ane upazamI jIva kSaNamAM mithyAtva bhAvamAM Ave che ane kSaNamAM jJAnakaLAmAM prakAze che. evI avasthAne vize jyAM sudhI jJAnakaLA rahe che, tyAM sudhI cAra mehanIcanI pacavIza prakRtio maMtra vaDe sarSanI zaktinI jema zithila thaI jAya che ane jyAre mithyAva udaya Ave che, tyAre pAchA nAnA prakAranA karmabaMdha kare che. jainapravAsI A pramANe jJAnavIranI vANI sAMbhaLI ghaNeja prasanna thaI che. teNe sa.naMdA hRdaye jaNAvyuM. mahAnubhAva. ApanI vANInA prakAzathI mArA hRdayanuM aMdhakAra dUra thaI gayuM che. mArA zaMkita hRdayane sAruM AdhAsana prApta thayuM che. have Apane eTaluM ja puchavAnuM che ke, A suMdara mehela ke je mArA rastAnI vacce Avelo che, tenuM ulaMdhana mAre zI rIte karavuM? jo tenuM ulaghana na thAya to mArAthI AgaLa pravAsa zI rIte thaI zake? jJAnavIre gaMbhIratAthI kahyuM, bha, e ciMtA karIza nahIM. huM e mahelamAM jaI AzravarUpa subhaTano nAza karIza eTale te mahela adazya thaI jaze. jyAre te mahela adazya thaze eTale tArA pravAsane mArga khule thaze. pravAsI nizcita thaI -mahAnubhAva, have mArI ciMtA dUra thaI che je Apa kRpA karI mane kAMIka vizeSa jJAna Ape to upakAra thaze. jJAnavIre kahyuM, "bhadra, tArA upakArane mATe haNa A mahelanA zikhara upara eka dekhAva pragaTa thaze. je dekhAva uparathI tene sAruM zikSaNa maLaze Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #112
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 10 ) A pramANe jJAnavIra kahetA hatA tevAmAM te mahelanA zikhara upara eka pharatuM cakra jovAmAM Avyu, cakra vegathI pharatuM hatu ane te jovAthI cittane camatkAra ApatuM hatuM. A dekhAva joi pravAsI cikata thai gayA. teNe peAtAnA jJAnI hRdayamAM vicAra karavA mAMDayo. tApi e cakra darzananA Azaya jANavAmAM Avyo nahIM. teNe ghaNuM ghaNu vicAryuM, ghaNuM ghaNuM manana karyuM ane ghaNuM ghaNuM ciMtavyuM, tathApi cakra bhramaNanA camatkArI ane dhaka Azaya tenA mastiSkamAM AvI zakyo nahIM. tevAmAM kSaNavAra pachI. nIce pramANe kavitArUpe adRzya vANI pragaDha thaI: mayA. " maLe patramAM rata gAvAnI nIya, rahyo mukha vyApata viSamatA; aMtara sumati AI vimala mAI pAI, pudgalasoM prIti iTI buTI mAyA mamatA; zuddha nivAsa kInho anujA abhyAsa lInho, manAva chAMmI dino jino citta samatA ; anAdi anaMta vikalpa acala aiso, pada avalaMbIvaloke rAma ramatA / / 1 / / " A kavitA khelAI rahyA pachI tarataja tenI vyAkhyA pragaTa thai " A rAjaleAkamAM karmanuM cakra pharI rahyuM che. temAM jagAsI jIva paNa pharI rahyA che. te cakranA bhramaNamAM AvelA jIva viSamatAthI Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #113
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 11 ) yukta thaI kayAre iSTa saMgI thAya che ane kyAre aniSTa sagI thAya che. vaLI temAM te bahAranA viSaya bheganeja grAhaka thAya che. pachI jyAre tene aMtaradaSTi thAya eTale te AtmAnuM avalokana karavA Icche che. jyAre te AtmA jANavAmAM Avyo nahIM eTale tenA aMtaramAM sumati upaje che, tenAthI tene pitAnI nirmaLatA jaNAya eTale tene AtmAnuM jJAna ane prabhutA prApta thAya che eTale paravastu je pudagaLa te upara abhAva thaI jAya che. eTale pugaLanI je mAyA mamatA heya te chuTI jAya che. pachI zuddha na vaDe AtmAnuM je svarUpa kahyuM che, te zuddhanayamAM tene nivAsa thAya che eTale te AtmasvarUpamAM upapiga rAkhI anubhavane abhyAsa kare che, te abhyAsa thatAM ja tene bhava bhrama dUra thaI jAya che. tarataja tenuM mana samAdhimAM lIna thAya che. jyAre mana samAdhi lIna thayuM eTale te anAdi anaMtakALa sudhI je svarUpamAM kAMi bIjA vikalpa prApta na thAya tevA acaLa padanuM avalaMbana karavAthI te potAnA ramatA rAmapaNane vileke che A pramANe kavitA ane tenI vyAkhyA sAMbhaLyA pachI jene pravAsI potAnA svarUpane AnaMda anubhavavA lAge ane tenI daSTimAM kSaNavAra aMtavikArI prApta thaI che. jJAnavIra prasanna thaIne be -mitra pravAsI, tArI A vakhatanI sthiti joI mane AnaMda upaje che. A camatkArI cakranuM bhramaNa ane tene hetu tArA samajavAmAMyathArtha rIte Avyo che. AthI A tAre tandrabhasine pravAsa ghaNe aMze saphaLa tha che. mitra, A cakrano dekhAva ghaNe bedhaka che. jo dareka bhavI prANa AdekhAvane tavaMdaSTithI vicAra kare athavA samAdhistha thaI tenuM manana kare to tenA hadayanuM aMdhakAra naSTa thaI jAya, e niHsaMdehu vAta che, Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #114
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 11 ) bhadra, AhaMta siddhAMtamAM Azravane mATe je dhyAna ApeluM che, tene tane pratyakSa anubhava thayo che. e tAre kalyANanI vRddhi karanAra che. Azrava e kharekharuM vicAraNIya tatva che. saMsArI prANIne karmane baMdhane mukhya hetu Azravaja che. jyAM sudhI Azrava tattvanuM svarUpa yathArtha rIra samajavAmAM Ave nahIM, tyAM sudhI prANI karmanA jALamAMthI mukta thaI zakato nathI. pavitra pravAsI, have huM ane hIthI jAuM chuM. tuM tAre pavitra pravAsa AgaLa calAvaje. tAre mArga zivakArI thAo. jJAnavIranAM A vacana sAMbhaLI janapravAsI saMtuSTa thaze. tapa A jJAnavIrano viyoga thAya che e anucita che, evuM dhArI teNe kheda sahita jaNAvyuM, mahAnubhAva, Ape mArI upara apAra upakAra karyo che. Apane samAgama mArA zreya mArgamAM sArI rIte sArthaka thaye che, tathApi Apane viyoga mane arUcikara lAge che, to Apa kRpA karI mArA aMtara pradezamAM nivAsa karo. A panA zaraNa vinA mArA kANane mArga pratibaddha thaze. jJAnavIra garjanA karI be-te pavitra pravAsI, tuM nizcita che. huM tArA hRdayamAM vAsa karIne rahIza tArA pavitra dayanI zItaLa chAyAmAM rahevAthI tene anupama AnaMda prApta thaze. jJAnavIranAM A vacana sAMbhaLI pravAsIne atyaMta AnaMda thaze. teNe jJAnavIrane bhaktithI namana karyuM ane hRdayathI tene bhAre A bhAra mA, pachI teNe namratAthI vinaMtI karI-mahAnubhAva, have ekvAra mane paramadha prApta thAya te upadeza Ape ane A bhUmikAne pravAsa sArthaka thAya tevI sucanA Ape. jJAnavIre kahyuM, bhadra, tAro A bhUmikAne pravAsa alpa rahyA che. A AzravanA mahelanuM ullaMghana thayA pachI tarataja e Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #115
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 11 ) bhUmikAne ati Avaze ane te pachI tuM chaThThI bhUmikAmAM praveza karIza, je bhUmikA tArA hRdayanA dvArane upADI deze. mitra, have nizciMta raheje. ane AgaLa jatAM eka suMdara tathA bedhakakavitA je tArA sAMbhaLavAmAM Ave tene tuM tArA hRdayamAM sthApita karI rAkhaje. e kavitAthI tene paramabedha prApta thaze. huM tArA pavitra hRdayamAM mArA jJAnasvarUpane sthApita karI jAuM chuM. tuM akhaMDa AnaMdamAM raheje. ATaluM kahI jJAnavIra tyAMthI cAle che ane teNe mahelamAM praveza karI AzravanA ane svarUpane parAbhava karI dIdhe jJAnavIra gayA pachI jainapravAsI tenuM smaraNa karatA te mahelana ulladhana karI AgaLa cAle. mahelanuM ullaMghana karyA pachI te mahela ane peluM suMdara sarovara sarva adazya thaI gayuM. pravAsI te bhUmikAnA aMta upara Ave tyAM nIcenI parama bedhaka kavitA tenA sAMbhaLavAmAM AvI: tA . jAke paragAsameM na dIse rAga doSa moha, A mirata natti vaMza tarasa, tihaMkAla jAmeM pratibiMbita anaMtarUpa, ApuhU anaMtasattA naMtateM sarasa hai. vAva jJAna pravAna no vivAgi , anujau kare jahA na bAnIko parasaha, atula akhaM avicala avinAzI dhAma, cidAnaMdanAma aiso samyak darasahai // 1 // T. 15 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #116
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 11 ) "A kavitA sAMbhaLI pravAsI sAnaMdAzcarya thai gaye. tenA nirmaLa hRdayamAM tene sArarUpa bhAvArtha khurI A, tathApivizeSa spaSTIkaraNane mATe tene tenI vyAkhyA sAMbhaLavA utkaMThA utpanna thaI. teNe kSaNavAra vyAkhyAnA dhvaninI rAha joI paNa vyAkhyAne dhvani pragaTa thaze nahIM. eTale te jarA hRdayamAM ciMtAtura thaI gayepachI ciMtAbe prerele pravAsI AkAza tarapha daSTi karI che ane dazya divya vANI, kRpA karI A kavitAnI vyAkhyA saMbhaLAve jANe tenI prArthanA svIkArI hoya tema tarataja puna: adazya vANI pragaTa thaI ane temAMthI nIce pramANe vyAkhyA sAMbhaLavAmAM AvI - "je zuddha AtmAnA prakAzamAM rAga, dveSa ane mehadekhAtA nathI, ane jemAM Azrava, baMdha ke tRSNA vidyamAna nathI, te AtmAnA prakAzamAM traNe kALa anaMtarUpa pratibiMbita thAya che. te vakhate tenA hRdayamAM skare che ke, "nija svarUpa anaMta che. sattA anaMtamAM sarasa che. sattA svarUpI anaMta padArtha che, tethI te sarasa che. jenA sarva anaMta paryAya teja dharma che, ane bhAva zravajJAnane pramANa karI vastune anubhava karAya che. AvuM skaryA pachI je vacananI aAcara che evA akSara svarUpane te anubhava kare che eTale saMgI guNa sthAnakanI dazAmAM te Ave che. tyAM atula-tulanArahita, akhaMDa, acaLa, avinAzI dhAma-tejomaya cidAnaMda svarUpa anubhavAya che, teja IzvararUpa samya darzananuM svarUpa kahevAya che, A pramANe vyAkhyA karI te adazya vANuM virAma pAmI, te sAMbhaLatAM jainapravAsI cidAnaMda svarUpane anubhava karato hoya, tema AnaMdamagna thaI gaye, ane te parama bedhaka kavitAne pitAnA hRdaya Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #117
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 11pa ) maMdiramAM sthApita karI tenuM manana karate AgaLa cAle tyAM paMcama bhUmikAne cheDa dazyamAna thaze. pachI chaThThI bhUmikAne prathama daravAje tenA jevAmAM AvyuM. pravAsI pitAnI gatine aTakAvI u rahe ane "have zuM thAya che tenI rAha joI cAre tarapha dRSTi nAkhI avakana karavA lAge, paNa keI tika padArtha tenI daSTigocara thaze nahIM. jyAM sudhI kAMI paNa naitika vA camatkArika padArtha tene pratyakSa thaze nahIM, tyAM sudhI te upara kahelI parama bedhaka kavitAnuM manana karavA lAgyuM, ane tene uttama anubhava AtmAnA svarUpanI sAthe meLavI akhaMDAnaMdamAM magna thavA lAge iti paMcama bhUmikA, samApta. * * : Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #118
--------------------------------------------------------------------------
________________ e Laavat AASEEN91 nA RPAL SaSTa bhUmikA. (saparatatvalami.) jainapravAsI chaThThI bhUmikAnA dvAra AgaLa ubhuM rahe tyAM nIce pramANe eka madhura kavitA sAMbhaLavAmAM AvIH savaiyA. " prAtamako ahita adhyAtamarahita aiso, AzravamahAtama akhaMga aMmavata hai| tAko vistAra miniveko paragaTanayo, ahamaMkako vikAsI brahamaMjhavata hai| jAmeM savarUpa jo sabameM sabarUpa sopeM, sabanisoM amita AkAzakhaMbhavata hai| sau hai jJAnanAnu zuddha saMvarako neSa dhare, tAkI rucirekhako amAre damavata hai. // 1 // " A kavitA sAMbhaLI pravAsI harSita thaI gayo. teNe pitAnA manamAM vicAryuM ke, A chaThThI bhUmikAmAM mane saMgharatanuM svarUpa Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #119
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratyakSa thaze, ane mArA hRdayanI malina zaMkAo dUra thaI jaze, tevAmAM te pAcho adRzya dhvani pragaTa thaye AtmAnuM ahita karanAra ane adhyAtmavarUpathI rahita evuM AvarUpI mahAaMdhakAra A sarva lekane akhaMDapaNe DhAMkI rahyuM che, te aMdhakAranA vistArane gaLI janAra jJAnarUpa sUrya pragaTa tha che. teNe A brahmAMDa-sarva lekolokane vikAza karyo che. te jJAnarUpI sUrya ke je A akhila brahmAMDane maMDana karanAra, sarvarUpane bhAsita karanAra, sarvarUpane prApta karAvanAra, ane sarva mUrtavastuthI AkAzanI peThe te alipta che. jJAnarUpI sUrya tathA tenA AzrayathIjeo zuddha saMvarane bheva dharI rahyA che, tenA udayane amAre daMDavata praNAma che. A dhvani sAMbhaLI pravAsIo hadayamAM vicAryuM ke, puSya ge bahu sAruM thayuM. te kavitAnI vyAkhyA paNa samajavAmAM AvI. ahA! jJAnarUpI sUryano kevo mahimA che? tenAmAM kevuM lAkika sAmarthya raheluM che? saMvaratatvanuM svarUpa paNa kevuM adbhuta che? A bhUmikAne mATe pravAsa sArI rIte sArthaka thavAnAM A zubha cinha thAya che. A pramANe pravAsInA hRdayamAM vicAramALA pragaTa thatI hatI tyAM eka divya svarUpa tenI dRSTigocara thayuM. tene jotAM ja pravAsI prasannatara thaI gaye. teNe e divya jatine premathI darzana karyA. ane pitAnI tasvaracirUpa AzIlatAne pallavita karavA abhirUci dhAraNa karI. pravAsI haLave haLave te divya jyotinI pAse A bo ane aMjaLa jeDI ubhe rahyo. kSaNavAra thaI paNa kAMI spachIkaraNa thayuM nahIM. eTale te utkaMDita musAphara madhura ane bhAvamaya bhASAthI be -mahAnubhAva, Apa keNa che? ane tame A sthaLe AvI ane darzana ApavA rUpa upakAra mATe karyo che? Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #120
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 118 ) pravAsInAM AvAM premI vacanasAMbhaLI e divya nyAtimAMthI ni * thayA ke, "bhaLa, huM kANa chu ? e tAre potAneja jAvAnu che. mArU yathArtha svarUpa jANavAnI tArAmAM zakti che te zaktinI pra tItane lIdhe huM mArU potAnuM svarUpa mAre mukhe kahevAne Iccha tA nathI." A dhvani sAMbhaLatAMja pravAsInA aMtahRdayamAM tattvavANI sphurI AvI ane tarataja nIce pramANe tenA mukhamAMthIkAvyavANI pragaTa thaI: sA. zuddha succheda ne avAdhita, bheda vijJAna sutIuna ArA aMtara jeda sujAna vijAya, kare as cetanarUpa phArA; so jinhake narameM upajyo na, ruce tinhakoM parasaMga sahArA; tamako naukarI te, ve paraNe paramAtamArA. // ? // A kavitA pragaTa thayA pachI driya vAsI, kahe, have tArA jANavAmAM AvyuM jyotiSe kahyuM, mitrapra "huM koNa chuM ?" haze pravAsIe prasannavadane kahyuM, mahAnubhAva, Apa te bheda jJAna che. ApanA svarUpanuM yathArtha jJAna mArA hRdayamAM sphurI AvyuM che. Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #121
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 119 ). bhedanAne umaMgathI hasatAM hasatAM kahyuM, bhAI pravAsI, have eja kavitAnI vyAkhyA karI batAva. pravAsI vinaMtipUrvaka jaNAvyuM, vyAkhyA te ApanAja mukhathI thavI joIe. bhe na mArA mukhathI mArI prazaMsA karavI te paca na kahevAya, mATe tuja vyAkhyAtA thA pravAsI-jevI AzA, sAMbhaLe tyAre jo kaI khalanA thAya to mane kSamA karaje, zuddhapaNe pitAnA judA judA svarUpane batAvanAra, eka svarUpa ane abAdhita evuM medajJAna te tIkSNa AzA che. tenAthI aMtarAtmAnI aMdara te svabhAva ane vibhAvane judA judA kare che tathA jarUpa ane cetanarUpane bhinna karI batAve che. evuM bhedajJAna jenA hRdayamAM utpanna thayuM hoya te jIvane paravastu pudugaLane saMgarUca nathI; temaja te pitAne svarUpane anubhava karI yathArthapaNe aMtarAtmAne viSe rahela paramAtmAnI dhArAne pArakhI A pramANe kavitAnI vyAkhyA sAMbhaLI bhedajJAnane vadhAre sateja thaze ane tethI teNe pravAsIne pUrNa sahAya karavAnenizcaya karyA. AthI teNe aMgamAM umaMga lAvIne kahyuM, mitrapravAsI, te mAruM svarUpa jANyuM che, tethI have tane vadhAre samajUtI ApavAnI jarUra rahetI nathI. tathApi AhaMtasva upara jeTaluM vivecana karIe teTaluM lAbhakAraka che, evuM dhArI huM tane kAMika upadeza A pavAnI icchA rAkhuM chuM, "bhAI pravAsI; huM je bhedajJAna chuM, teja samyakatvajJAna chuM, mArA sAmarthyathI svarUpanI prApti satvare thAya che, mAruM svarUpa Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #122
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 10 ) jANavAthI zuM lAbha thAya che? te tAre avazya jANavuM joIe jIva e je kaI padArtha che, tene jo yathA pravRtti karaNarUpa ane visara prApta thAya, to te pitAnA mithyAtvane graMthi bhedI zake che. jyAre mithyAtvane grathi bhedA eTale tenA aMtaramAM zuddha samyakatva ane svarUparUpI jaLadhArAne pravAha vahe che. te tAtvika pravAhanA prabhAvathI tenAmAM jJAnaguNane udaya thAya che, jyAre jJAna guNane udaya thaze eTale urdhva mukha thaIne muktirUpI suMdarI tenI sanmukha deDI Ave che. te ja vakhate tenI atyaMtara kavita ane bhAvita karmanA kalezane praveza taddana aTakI paDe che. je prakRti pradezarUpa karma te dravitakarma kahevAya che ane je rAgadveSAdika te bhAvitakarma kahevAya che. e banne prakAranA karmane te jIvamAM praveza thaI zakatuM nathI. chevaTe e jIva adhyAtmanA paMthanI zilImAM AvI AtmAne sAdhI pitAnA rUpamAM pUrNa thaIne parabrahma evA nAmathI oLakhAya che? bhedajJAnanAM A vacane sAMbhaLI pravAsIne temAM vizeSa prema utpanna thaye, pachI teNe puna: prazna karyo-mahAnubhAva, saMvaranuM kAraNa zuM che? temane kRpA karI samajAve. bhedanAne sasmita vadane kahyuM, priyapravAsI, saMvara e karmane AvatA baMdha karavAnuM sAdhana che. tenAthI AvatA kame rekI - kAya che. te saMvaranA dravya ane bhAva evA be bheda che. je navA kanuM rekAvavuM, te dravyasaMvara ane samiti vagerethI pariNAmane pAmeluM je zuddha upaga rUpa dravya, tenAthI bhAvakarmanA redhaka je AtmAne pariNAma thAya che te bhAvasaMvara kahevAya che. evA saMvaranuM mULa kAraNa samyam daSTi che. tene mATe Ahata siddhAMtamAM sAruM spaSTIkaraNa kareluM che. je mithyAtvane saMthI bhedIne tathA Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #123
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 11 ). upazamarUpa mahAsane vedIne bheda vijJAnanI kaLA prApta kare che. temaja je e bheda vijJAna vaDe pitAnA svarUpanI prApti karIne pitAnAM jJAna, darzana, cAritrarUpa mahimAne avadhAre che, tathA hRdathathI paravastunI sAmagrIne tyAga kare che te kharekhara buddhimAna kahevAya che. tevA buddhimAna purUSanA aMtaramAM dezavirati tathA sarva viratinI stutti thAya che ane niraMtara nirjarA tapa Acara vAthI tenAmAM tAtvika jAti pragaTe che. tevA buddhimAna purU suvarNa samAna che. tene pachI zubhAzubha karmarUpa kATa lAgI zakti nathI. tene mATe evAja bhAvArthanI eka jaina kavie nIcenI kavitA gAI che - "dara rIti ja nine ghara, hotu niraMtara jyoti savAI te matimAna suvarNa samAna, je sina na jANuja #aaN. che ? " A kavitA sAMbhaLatAMja nA pravAsI umaMgathI bolI u- mahAnubhAva, A badhe prabhAva Apaneja che. ApanA prabhAvanuM varNana mArA hRdayamAM kavitArUpe phurI AvyuM che-sAMbhaLe jovA. "neda jJAna saMvara jinhi pAyo, so cetana zivarUpa kahAyo neda jJAna jinake ghaTa nAhI, te gAjI e ji.' che ? | T-16 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #124
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 12 ) - je jIvane bheda jJAna rUpa saMvaranI prApti che, teja cetana-jIva zivarUpa kahevAya che, ane jenA hadayamAM bhedAna nathI te mUrkha ghaMTa piMDane viSe baMdhAele rahe che ? - mahAnubhAva, mane pUrNa rIte khAtrI thaI che ke, ApanA vinA prANIne kalyANane bIjo mArga nathI. Apa pote nirdoSa saMvaranuM mULa kAraNa cho, te saMvara nirjarAnuM kAraNa che, ane nirjarA mekSanuM kAraNa che. evI rIte para parAthI Apa pote ja mokSanuM kAraNa che. pravAsInAM A vacane sAMbhaLI bhedAne hasIne kahyuM, priya pravAsI, tuM kahe che, te yathArtha che, paNa tArA jANavAmAM eka bIjI vAta che ke nahIM? pravAsI-tevI zI vAta che? bhedajJAna-I e paNa prasaMga che ke jemAM pachIthI mArI jarUra rahetI nathI? pravAsI-mahAnubhAva, e vAta huM jANatA nathI. ApanA vinA kalyANane lAbha kyAMthI heya? e vAta te asaMbhavita che. medAna-mitra, jyAM sudhI e vAta tArA jANavAmAM nathI AvI tyAM sudhI tArI buddhi upara haju jarA prakAza ocho paDe che. tathApi tArA jevA adhikArIne vizeSa kahevAnI jarUra nathI. tuM dIrdhavicAra karIe, eTale e guhya vArtAnuM rahasya tArI mavRttimAM svata: skuraNayamAna thaI Avaze. bhedajJAnanAM AvAM vacane sAMbhaLI jene pravAsI vicAramAM paDaze, kSaNavAra vicAra karyo, tyAM tenI nirmaLa manovRtti upara te vArtA skarI AvI eTale te uce svare be - mahAnubhAva, Apane udeza mArA samajavAmAM Avyo che. ane te kavitA rUpe skaryo che. Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #125
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 123 ) bhedajJAne utsAhathI kahyuM, priyapravAsI, te kavitAne uddagAra pragaTa kara, | bhedajJAnanI AvI AjJA thatAM jaina pravAsI nIce pramANe kavitA : lA "jedazAna tabato jalA, jabalo mukti na hoya; paramajyAti paragaTa jahAM, tahAM vikalpa na koya // 1 // . mAhAnubhAva, e kavitAnI vyAkhyA sugama che. eTale mAre kahevAnI jarUra nathI. bhedajJAna-bhadra, kavitAtosugama che, paNa tenI vyAkhyA sAMbhaLavAnI utkaMThA che, kAraNake, tArA jevA nirmaLa ane pavitra pravAsInA mukhanI vANI sAMbhaLavAnI IcchA kene na thAya? pravAsI AnaMdamagna thaI be mahAnubhAva, tyAre Apa kRpA karI sAMbhaLe-jyAMsudhI mukti thaI na hoya tyAM sudhI bhedajJAna sAruM che, paNa jyAre parama jAti pragaTa thAya, tyAre koI jAtane vikalpa raheto nathI te pachI bhedajJAna kema rahI zake?" A pramANe vyAkhyA sAMbhaLI bhedajJAne vizeSamAM jaNAvyuM ke, priya pravAsI, have te viSe vivecana karavAnI jarUra nathI. tathApi tAre mane maMdiramAM eTalI vArtA sthApita karaje ke, mArA svarUpane mahimA aparimita che-avarNanIya che. ane mAre pUrNa saMbaMdha muktimuMdarInI sAthe che, tathApi eka jaina kavi mane sAbunI upamA Ape che--sAMbhaLa tA . "nedajJAna sAbU jayo, samarasa nirmala nIra, dhobI aMtara AtamA, dhovai nIja guna ciir."||1|| Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #126
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 14 ) bhAvArtha evA che ke, " bhedajJAna e sAmrarUpa che. samasa e dhovAnuM nirmaLa jaLa che, ane atarAtmA e dhAmI che--te pA tAnA guNarUpI vajrane dhove che." mitra pravAsI, A uparzI tane spaSTa thaze ke, aMtarAtmAnI sAthe mArA kevA sabadha che ? te zivAya mAre mATe eka vidvAna kavie manAjhura gIta gAyuM che, te gItane gItArtha purUSA sarvadA gAyAja kare che. pravAsI--mahAnubhAva, e kevuM gIta che? te mane kRpA karI saMbhaLAve. mane AzA che ke, Apa mahAnubhAva mArI A prArtha nAnA bhaMga karaze nahIM. pravAsInI A prArthanA dhyAnamAM lai dayAnidhi bhedajJAne nIce pramANe te gIta gAvA mAMDayuM:-- savaiyA. ', " jaise rasasodhA raja sodhike daraba kADhe, pAtraka kanaka kAThI dAhata upalako ; paMka garnameM jyoM mArie kataka phala, nIra kare ujvanna nitAri kAre malako ; dadhiko mayaiyA mathi kADhe jaiseM mAkhanakoM, rAjahaMsa jaise dUdha pIvai tyAgI janako; taise jJAnavaMta nedajJAnakI sakati sAdhI, vede nijasaMpati ujede paradajhako." / / 1 / / huM jema kAI bUDa dhAyA rajane zeAdhIne temAMthI seAnArUpA vagere vya kADhe che. tema chatAM na nIkaLe te agni lagADI dharA Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #127
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 115 ) dhULa khALIne paNa te dravya kADhI le che, jema kADhavavALA jaLamAM taphaLa nAkhI jaLanekAdava rarhuita kare che, jema DhatrinuM mathana karI temAMthI mAMkhaNane juduM karI nAkhe che, ane jema rAjahusa maLelA dUdha-pANImAMthI jaLa ane dUdha judAM karI nAkhe che, tevI rIte jJAnavaMta prANI bheTa vijJAnanI zakti sAdhIne potAnI jJAna sapattine veDhe che ane pugaLanA kaTakarUpa rAgadveSane kApI nAkhe che," 1 kavitA ane tenA bhAvArtha sAMbhaLI pravAsIe UMca svare kahyuM, mahAnubhAva, A kavitA yathArtha che, mArA hRdayamAM khAtrI thAya che ke, Apa (bhedajJAna) pAteja meAkSanuM mULa che. meAkSanuM mAhAmya ane mAkSano utkRSTa mahimA ApanA svarUpamAMja rahelA che, bhedanAne UMce svare kahyuM, he nirmaLa mativALA pravAsI, tAro aMtarAtmA sarva rIte tattvabhUminA pravAsanA adhikArI che. A pravAsathI tuM tArA jIvanane saphaLa karIza. have huM ahiMthI javAnI icchA rAkhuM chuM. tAro kalyANamArga nirviA thA, bhedajJAnanAM A vacano sAMbhaLI pravAsIe namratAthI jaNAvyuM. mahArAya, ApanAM darzanathI mArA hRdayamAM tAttvika jAti thai AvI che. saMvatattvanA zuddha svarUpanuM yathArtha bhAna prApta thayuM che, Apa ma hAzaye mArI upara mahAna upakAra karyA che. pravAsI A pramANe kahetA hatA, tevAmAMja bhedajJAna pAtAnA divya jyotithI AsapA sanA pradezane prakAzita karatuM AgaLa cAlyuM gayuM. ane kSaNamAM tA te adRzya paNa thai gayuM. bhedajJAna adRzya thatAMja pravAsI AsapAsa jovA lAgyA. tyAM te chaThThI bhUmikAnA IMDA AvI gayA ane pravAsI AgaLa javA vicAra karatA hatA tyAM AkAzamAMthI medhanI garjanA jevI gaMbhIra vANI nIce pramANe pragaTa thai. Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #128
--------------------------------------------------------------------------
________________ (16) aSaya che. "pragaTajeda vijJAna ApaguNa paraguNa jAne, paraparinati parityAgi zuSa anunaya biti garna #ri gurave pracAra zaka saMvara hai, grAmara kAra niroDa vana siddhi vinA; jya kari vinAva samanAva naji, niravikarUpa nijapada gahe, nirmala vizupha sAsuta suthira parama atIMdriya sukha shai."||1|| A vANI sAMbhaLatAM ja pravAsIe cAre tarapha javA mAMDyuM, paNa kaI vyakti dazyamAna thaI nahIM. teTalAmAM te te kavitAnI vyAkhyA adazya vANImAM ja pragaTa thaI bhedajJAna pitAnA ane pArakA guNane pagaTapaNe jANe che.. tenAthI paravastunA pariNAmanuM jJAna thAya che. ane zuddha anubhavane TharAva sthApita thAya che. te zivAya anubhavanA abhyAsanA baLathI sahaja saMvaranA svarUpane prakAza thAya che. te prakAza A zrava dvArane virodha karIne karmarUpa medhanA aMdhakArane nAza kare che, jyAre karmanu aMdhakAra dUrathayuM eTale te hadazAne kSaya karI samAdhine bhaje che. tethI karIne jyAM kaI jAtane vikalpa nathI evA nirvikalpa padane pAme che. je padamAM rahine vizuddha anaMtakALa sudhI ekarUpa, zAzvata ane atIndriya sukha saMpAdana kare che." A pramANe kavitA ane vyAkhyA sAMbhaLI pravAsI hadayamAM AnaMdita thaI gaye, tenA hRdayamAM saMvara dvAranuM svarUpa pratyakSa thaI AvyuM ane bhedajJAnanuM svarUpa sArI rIte samajAyuM. pachI teNe pitAnA hRdayamAM Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #129
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 17 ). vicAryuM ke, ahA! AhaMta vANune prabhAva ke adabhuta che? saMvaratatvamAM ane bhedajJAnamAM--kevuM tatvadarzana thAya che? sabhya jJAna, darzana ane cAritra e traNa ratna saMpAdana karavAnI sArthakatA bhedajJAnathI jANelA saMvaratavamAMja rahelI che. A chaThThI bhUmikAmAM mane te alabhya lAbha maLe che. mArA tAvika jIvanane uMcAmAM uM je pradeza A sthaLe dekhA che. have kevI bhUmikA Avaze ane temAM thI mane zuM lAbha maLaze? e jovAnuM che. tathApi eTalI to khAtrI thAya che ke, atyArasudhImAM je je bhUmikA mArA pravAsanA anubhavamAM AvI che, te te bhUmikAe mane uttarottara adhika AnaMda darzAvyuM che, ane mArA tAvika bedhane krame krame vRddhi pamADe che. arihaMta bhagavAna mArI dhAraNuM nirvine saphaLa kare ane temanA jevI jJAnamaya zAMta sthitinuM mane bhAna karAve AvuM vicArI te jJAnI musAphara AgaLa cAlato aTakI gaye chaThThI bhUmikAno cheDe AvI gaye ane jenA bane dvAra baMdha thayelA che. e eka meTo daravAjo tene jovAmAM AvyuM. te dvAra ghaNuM majabUta ane vajabhaya hatuM. tenI AsapAsa vajane mATe keDA Avela hate. te dvAranA dareka kamADa upara cha cha cakro hatAM ane te cakranI A sapAsa ati tejasvI kiraNe slarI rahyAM hatAM A addabhuta dekhAva joI hRdayamAM vicAra karato jaina pravAsI te sthaLe ubhuM rahyuM ane have te bhUmikAmAM kyAre praveza thaze? evI utkaMThA dhAraNa karavA lAge, Iti chaThThI bhUmikA, samApta. Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #130
--------------------------------------------------------------------------
________________ ' saptama bhUmikA. (nirjarA tattvabhumikA.) jenA hRdayamAM tatvabhUmimAM pravAsa karavAnI utkaMThA vadhatI jAya che, ane ATale sudhI karelA tAtvika pravAsathI jenuM hRdaya AnaMdane anubhava karI raheluM che, e jaina pravAsI jyAre te sAtamI bhUmi kAnA dvAra AgaLa ubhe rahI vicAra karato hato. tevAmAM nIce pramANe divya vani sAMbhaLavAmAM Avya: copAi. "jo saMvarapada pAi AnaMde, jo pUrava kRta karma nikaMde, - go a vaghurina je, to vinA janA i."AzA te dhvaninI sAtheja bIjI vyAkhyAna dhvani paNa nIce pramANe pragaTa thaye: "je pitAnuM zuddha svarUpa rAkhavuM, te saMvara kahevAya che, te saMvara padane prApta karI AnaMda thAya che. pUrva kALe je karma kIdhAM hoya, tene te jaDathI ukheDI nAkhe che. ane je pUrva karmanA kadathI chuTIne pAchuM te kaMdamAM sapaDAya nahIM te AtmAnI nijI kahevAya che. tevI nirjarAne kavi vaMdanA kare che. Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #131
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 12 ). A dhvani sAMbhaLatAM ja pravAsI prasanna thaIne tenA hAyamAM vicAranI skuraNA thaI ke, A bhUmikAmAM mane sAre lAbha maLaze. nirjarAnA zuddha svarUpanuM mane sAruM bhAna thaze. A kavitAne vani nirjarAnA svarUpane sUcave che. temaja A daravAjAnA dvAra upara kamADanI aMdara je bAra cakro AvelAM che, te nirjarAnA bAra prakArane sUcave che. te bAra prakAra te che atyaMtara ane che bAhya-evA bAra prakAranI tapasyAnuM sUcana che. A pramANe jena musAphara mAnasika vicAra karato hato, tyAM eka suMdara tirUpa mRtti tenA jevAmAM AvI. tenI zAMta mUrti upara zamarasane pravAha vahetuM hatuM. tenA mastaka upara traNa zikhAvALe dedIpyamAna mugaTa dekhAto hato. cAre tarapha zAMti, zamatA, samadaSTi ane karUNAnA bhavya bhAva vibhAsita thaI rahyA hatA, te mane hara mUrtine jaI pravAsInA hRdayamAM anahada AnaMda utpanna thaI AvyuM. tenA merema zamarasa ane zAMtirasa vyApI gaye. teNe AvI tejasvI mUrtine vaMdana karyuM ane be ajaLi jeDI te tenI sanmukha ubhuM rahyuM kSaNavAra ubhe rahyo paNa jyAre koi paNa sUcanA thaI nahIM. eTale teNe vinaMtipUrvaka jaNavyuM-mahAnubhAva, Apa keNa che? ApanI zAMta svarUpa tejasvI mRtti joI mane apAra AnaMda utpanna thAya che. tevAmAM zAMta mUrtinI pAchaLa ekadivya mUrti jovAmAM AvI. teNe pravAsInI najIka AvI nIce pramANe kavitA belI: "pattimAM sabhya jJAnazI, zrada virALa la ; kriyA karata phala nuMjate, karama baMdha nahiM hoi."|| 1 // T-17 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #132
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 130 ) . * A kavitAne uccAra thayA pachI tarataja bhASAmaya vyAkhyA pragaTa thaI-baje karma chuTyA pachI tene baMdha thaI zake nahIM e sa myaka jJAnano mahimA che. te samya jJAnanI sAthe vairAgyanA baLane piga heya te te zubhAzubha kriyA kare to paNa tenuM phaLa bhegavatAM chatAM paNa tene karmane baMdha thatuM nathI." - A vyAkhyA sAMbhaLyA pachI pravAsIne nizcaya thayo ke, A divya mUrti te samyaga jJAna pita che ane tenI sAthe je divya pratimA pratyakSa thaI che, te jJAna vigyanI zakti che. A bhUmikAmAM mane ghaNuMja mahAna lAbha prApta thaye, mArA puNyane prabhAva pUrNa rIte pragaTa thaI che. have te mahAnubhAva mUrtionA mukhathI mane upadeza maLe te mArA puNyazALI bhAgyanI kazI sImA raheze nahIM AvuM vicArI pravAsIe namratAthI te banne divya mUrtinI prArthanA karI ke, he mahAnubhAvA, mane uttama upadeza ApI kRtArtha kare. pravAsInI AvI prArthanA sAMbhaLatAM ja pelI divya zaktie pitAnI vAgavI pragaTa karI:* thA. "jaise nUpa kautuka sarUpa karai nIca karma, kautukI kahAve tAsoM kauna kahai raMka hai| jaise. vinacArinI vicArai vinicAra vAko, jArahisoM premanara tAsoM citta vaMka hai| jaise dhAi bAnaka cuMghAi karai lAlipAkhi, jAne tAMhi aurako jadapi vAke aMka hai| taise jJAnavaMta nAnA nAMti karatUti garna, kiriyAko jinna mAnai yAte nikalaMka hai." // 1 // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #133
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 131 ) priya pravAsI, A kavitAnA bhAvArtha tAga samajavAmAM AbhyA haze. tathApi tenI vyAkhyA eka citte sAMbhaLa. "jema koi rAjA kotuthI game tevuM nIca-halaku kAma kare, topaNa te kriyA karavAne lIdhe te ketukI kahevAya, paNa tene koi raMka kaheze nahIM. jema koI vyabhicAriNI zrI jo ke potAnA patinI sAthe rahetI hoya, paNa te patimAM lubdha heAtI nathI. teNInA cittamAM tA vyabhicAranAja vicAra thAya che ane tethI te peAtAnA cAne maLavA Atura rahe che. jema kei dhAvamAtA pArakA bALakane dhavarAve, ramADe ane lAlanapAlana kare temaja tene potAnA khALAmAM esAre-evI kriyA tA kare paNa te manamAM jANe che ke, 'A bALaka mArUM nathI pArakuM che" tevI rIte samyag jJAnI purUSa vividha prakAranI kriyA kare, paNa te e kriyAne pugaLarUpa jANe che, ane tene potAnA svarUpathI bhinna mAne che, ethI tene adhananuM kalaMka lAgatuM nathI. zaktinA mukhathI A vyAkhyAna sAMbhaLI jaina pravAsInA hRdayamAM AnaMdano ubharo AvI gayA. teNe te UbharAnA AvezamAM kahyuM, huM upakaraNI mAtA, tamArI A kavitAe mArA hRdayamAM bhAre asara karI che, ahA! samyag jJAnanA kevA utkRSTa mahimA che!! je jJAnanA prabhAvathI bhavi prANInA hRdayamAM kevo samarasa prApta thAya che. A vakhate mane mahArAjA zreNika ane cakravartI bharatanuM smaraNa thAya che, te mahAnubhAvanI tevIja vRtti hatI. sarva kriyA karatAM chatAM paNa te sarvadA nirlepapaNe rahetA hatA. huM tevI uttama sthitimAM yAre prApta thaza? A jagamAM sabhyajJAnanA prakAza e kharekhare prakAza che, jyAM sudhI samyag jJAnanA pUrNa prakAza thayA na hoya, tyAMsudhI hRdayanu adhakAra dUra thatuM nathI. mahAdevI, Ape ApelAM dRSTAMtA mANa Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #134
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 12 ) hadayanA aMtaranA bhAgamAM sthApita thaI gayAM che ane te uparathI mane spaSTa bedha prApta tha che. Apane huM vAvajIvita AbhArI chuM, pravAsInAM AvAM vacana sAMbhaLI jJAnavirAgyanI zaktinA hRdayamAM atizaya saMtoSa utpanna thaze ane pravAsInI uttama bhAvanA ane tenAM zubha pariNAma joI teNue utsAhathI jaNAvyuM-bhadra, je daSTAMta tArI AgaLa darzAvavAmAM AvyuM che, tenAthI utkaTu eka bIjuM daSTAMta mane phurI AvyuM che te huM prasaMge jaNAvIza, pravAsIe premapUrvaka uThArI kahyuM, mahAnubhAvA, te daSTAMta hamaNuja jaNAve. mArA hRdayamAM te sAMbhaLavAnI atizaya utkaMThA utpana thaI che. ApanA jevA mahAna AtmAo popakAra karavAmAM vilaMba karatA nathI. * pravAsInI AvI tIvra utkaMThA joi zAna vairAgyanI zakti nIce pramANe belI vaivA. "jaise nisi vAsara kamana rahai paMkahimeM, paMkaja kahAvai painayAke digapaMka hai| jaise maMtravAdI viSadharasoM gahAvai gAta, maMtrakI sakati vAke vinA viSamaMka hai, jaise jina gahai cikanAi rahai sUraka aMga, pAnIme kanaka jese kAMiso aTaMka hai| taise jJAnavaMta nAnA nAMti karatUti garna, jiriyA jina mArai yA nirAlA hai" zA A kavitA sAMbhaLatAM pravAsI marataka dhuNAvI be -vAha Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #135
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 133 ) dUchAta vAha! samyaga jJAnIne ke prabhAva adbhuta che? have kRpA karI eja kavitAnI vyAkhyA saMbhaLAve te AnaMdamAM vRddhi thAya, pavitra zakti UMce svare belyA-priya pravAsI. sAMbhaLa-jema paMkaja--kAdavamAMthI utpanna thayeluM kamaLa rAta divasa kAdavamAM ja rahe che, paNa te kamaLane kAdavane sparza thato nathI, te nirlepa rahe che. jema gArUDI maMtravAdI pitAnA zarIrane apanI pAse karAve, paNa tenI maMtrazaktinA baLathI sarpane zaniviSa hovAthI tene asara karI zakti nathI. jema jihA dhiya ghI vagere cIkaNA padArtho grahaNa kare che, paNa tenI upara cIkAza lAgatI nathI. ane jema enuM pANImAM rahe te paNa tene kATa lAgatuM nathI. tevI rIte samyaga jJAnI purUSa nAnA prakAranI kriyA kare che, paNa te kriyAne pudagaLanA saMgavALI jANe pitAnA AtmasvarUpathI tene bhina mAne che, tethI tene karma baMdha thatA nathI. te karmanA baMdharapakalaMkathI bhinna rahe che. - A vyAkhyA sAMbhaLI pravAsInA AnaMdamAM atizaya vadhAre thaI gaye. teNe netra mIMcI te kavitA ane tenuM rahasya pitAnA ghaTamAM utArI dIdhuM. ane tene yoga buddhinA sukSma pudagaLanI sAthe karI dIdho. pravAsInI AvI AnaMdamaya sthiti joI samyajJAna meghanA jevI gaMbhIra vANIthI zuM--"bhaka, tArI pagyatA joi mane atizaya AnaMda utpanna thAya che. A jJAna virAgyanI zakitaeja mAruM ja svarUpa che. tenA mukhamAMthI je daSTAMta pragaTa thayAM che, te mArA prabhAvane ane mArA mahimAne darzAvanAruM che. tathApi mAre kahevuM joIe ke e samartha zakti jyAre mane sahAyakArI thAya che, tyAre ja mAro upaga kRtArtha thAya che. je jJAna vaiirAgyanI zakti na hoya to mAre mahimA A jagatamAM vikhyAtaja na thAta. mArI khyAti A mahAnubhAvA zaktinA prabhAva Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #136
--------------------------------------------------------------------------
________________ thIja che. tene mATe eka jaina gI pitAnA anubhavanA uddagAramAM belyA che. je tuM eka citte sAMbhaLa: " pUrva udaya saMbaMdha, viSaya jogavai samakitI; karai na nUtana baMdha, mahimA jhAna virAgakI." // 1 // tene bhAvArtha evo che ke, "pUrvanA saMcita karma udaya AcAthI tenA saMbaMdhe samakitI jIva bhega bhegave che, paNa te navA karmanA baMdha karatuM nathI. ejJAna vairAgyanI zaktine mahimA che. te sAMbhaLI pravAsIe kahyuM, mahAnubhAva, e vAta yathArtha che. jJAna vairAgyanI zakti vinA koI paNa thaI zakatuM nathI. te sAMbhaLI pravAsI be he mahepArI mahAnubhAve, Apa bannenuM svarUpa mArA hRdayamAM pharI AvyuM che. samyAna ane jJAna vairAgyanI zakti-e bane abhedarUpe ekaja che. je samakatI hoya, te sarvadA aMtakaraNane viSe jJAna tathA vairAgya-bane guNane dhAraNa kare che. te guNanA prabhAvathI te pitAnuM jJAtApaNAnuM lakSaNa jANI jIva ajIvanuM juduM juduM svarUpa jANe che, te pachI A bhAne yathArthapaNe vedI pitAnA Atmika svabhAvamAM sthira thaIne rahe che. e te mahAtmA pachI pite tare che ane satya upadeza ApI bIjAne paNa tAre che. e rIte te chevaTe Atmadravyane sAdhI laImekSanA sukhane prApta kare che ane karmanI upAdhi sahita je vyathA che, tenuM vamana kare che. eTale jJAtA purUSa samyaga jJAna ane viSayanI arUci-e banene sAdhI le che. pravAsInA mukhathI khAvAM vacane sAMbhaLI samyaga jJAna prasanna thaI gayuM. ane pravAsIne bedhajoItenA aMtaramAM atizaya AnaMda pragaTa thaI AvyuM. pachI teNe premapUrvaka jaNAvyuM, Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #137
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 13pa ) bhadra, tAre bedha je mane pUrNa saMtoSa thayo che, tathApi tArI tatvabuddhine camatkAra jovAnI khAtaratane keTalAka prazna puchavAnI mArI icchA thAya che to je tArI khuzI hoya to huM tane keTalAeka praka puchI jevuM, pravAsI jarA mukha malakAvIne be -mahAnubhAva, Apa sa. rvathI samartha che. A jagatamAM ApanI zakti AgaLa kaI paNa samartha thaI zakatuM nathI. Apane buddhibaLathI utpanna thayelA praznonA uttara mArAthI zI rIte ApI zakAya? sabhya jJAne madhuratAthI kahyuM, bhadra, evI zaMkA rAkhIza nahIM. huM tane egya prazna ja puchIza ane tArI pAsethI uttaranI AzA rAkhIza. AvI AzvAsana bharelI sabhya jJAnanI vANI sAMbhaLI pravAsI prasannatAthI be -mahAnubhAva, jo ema hoya te Apa khuzIthI pucho. paNa je praznane uttara mArAthI na ApI zakAya te praznano uttara Apa Apajo ane jyAM mane samajAvavA jevuM hoya te Apa kRpA karI samajAvaje. pravAsInAM A vacane sAMbhaLI samyagAne te vAta kabula karI eTale samya jJAna ane pravAsInI vacce nIce pramANe prakAra zarU thayA:samyaga jJAna-zAnanuM baLa niSphaLa kayAre thAya? pravAsI-viSayane arUci vinA. samyaga jJAna-kevo jJAnI mithyA daSTi kahevAya? pravAsI-je manuSya pite samyam jJAnI kahevAtuM hoya paNa jenAmAM sabhya jJAnanI kaLA jAgrata thaI na hoya ane ekAMta pakSamAM rahelo heya te mithyA daSTi kahevAya che, Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #138
--------------------------------------------------------------------------
________________ samyaga jJAnake muni mUkha gaNAya che? pravAsI-je nizcayanaya pakSa laI pite tyAgI che ema kahe ane munine bhekha dhAraNa kare paNa tenA aMtaramAM moharUpa agniLagI rahyuM cheviSaya upara vairAgya tha na hoya ane zunya thaine munirAjanI paDe kriyA karate he tevo muni mUrNa gaNAya che. samyaga jJAna-badhI jAtanI kriyA karatA hoya te chatAM ke purUSa mUda gaNAya? ' pravAsI-graMthanI racanA karate heya, zubha mArganI carcA karato hoya, saMtApI nirajanane ArAdhato heya, lekene sArI zikhAmaNa ApatA haya, adattAdAna leta na haya, parigrahane tyAga karate hAya, mukhyapaNe potAnA rasamAM mAte thaI sarva chakele rahetA hoya, paNa je te AtmAnI sattAne ane mehanI sattAne judI judI jAti na hoya te purUSa mUDha gaNAya che. samyaga jJAna-tevA muhanI kriyAnuM varNana karI batAve. savaiyA. dhyAna dhare k| iMdriya nigraha vigrahasoM na gina nija sattA, ... tyAgi vijUti vinati miTai tana joga gahai nava joga virattA; * mAna rahai nahi maMda kaSAya sahai kdha baMdhana hoi na tattA, e karatUti karai sapai samujhe na anAtama Atama sattA // 1 // - thAna dhare indriyanuM damana kare, zarIranI sAthe potAnA A bhAne saMbaMdha gaNe nahIM, saMpattine tyAga karI zarIra upara vibhati Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #139
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 17 ) lagADe, yogamArga grahaNa kare, sasAranA bhAgathI virakta rahe, mena dhAraNa kare, kaSAyanI maMdatA samaje, vadhu dhana sahetA zaka tAtA na thAya ane kreAdhAdika kare nahIM, AvI AvI kriyA kare paNa karmAdikanA prabhAvanI sattA ane AtmasattA eTale AtmAnuM je satya svarUpa tene samaje nahIM te--mUDha kahevAya che. A pramANe mUDhanI kriyAnuM varNana kareluM che, samyag jJAna--mahAmuDha munio kevA hoya ? pravAsI--je uparanA ADaMbara batAvI jagatane evA upadeza kare ke,--"aho bhavya prANI, tame A jagatane viSe anADhi kALathI mAhinadrAmAM sutA che. have tame jAgrata thAo ane samatA dharIne kevaLInAM vacana sAMbhaLe. te kevaLIe iMdriyanA viSaya rasane jItelA che. tame tamArA svarUpane oLakheA. tamArAmAM utkRSTa sa bharelA che. ane tame karma thI judA che." AvA AvA upadeza Ape che, paNatemUDha gurU peAtAnA AtmAne oLakhatA nathI. teomAM parApa deza pAMDityaja rahelu heAya che. uparathI evA ADaMbara rAkhe che ane ataramAM teo mAhathI bharapUra hoya che. tevA gurU mahA mRDha kahevAya che. pravAsInA AvA satASakAraka uttara sAMbhaLI samyag jJAnanuM hRdaya atizaya sa MtuSTa thaI gayuM. teNe premathI pUrNa thaI kahyuM, bhadra tArI buddhinI nirmaLatA joi mane atizaya satASa thayA che. tArA pavitra hRdayamAM AtmasvarUpanu mattuAjyoti pragaTa thavA lAgyuM che. have tuM alpa samayamAM A tattvabhUminA pravAsane sArthaka karI zakIza pravAsI e vinayathI jaNAvyuM--mahAnubhAva, e badhA ApanA jevA mahAtmAoneAja prabhAva che. mArA kAi upakArI jIve mane 4.--18 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #140
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 138 ) Nvika pravAsanA mArga banAvI mahAna upakAra karyAM che. jyAmeM A pravAsamAM praveza karyA che, tyArathIja mArA puNyanA prakAza prakAzita thayA che. samyagrAne utsAhathI kahyuM, mitra, jo tArI icchA hoya tA eka eka mA suvAnA che ? pravAsIe iMtejArI javAba ApyA--mahAnubhAva,huM ApanI ALAnA mAnya karIza, paNa mArI zaktine Apa vicAra karo, samyag jJAne hAraya karatAM kahyuM, bhadra, tArI zakti pratyuttara - dhavAne samartha che. tathApi mArA A praznaneA uttara ApI zake ke nahIM e mane sadehu che. pravAsIe pragaTapaNe jaNAvyuM, mahAzaya, je vA. tamAM ApanuM hRdaya saddigdha hAya, teA pachI mArA taraphathI Apane uttaramAM saMtAya zI rIte thaze? te chatAM ApanA prazna kevA che ? te kRpA karI jaNAve. jo temAM mArI buddhi pravarte tevu nahI hoya to hu' Apane spaSTa rIte jaNAvI ApIza. samyag jJAna--saMsArI jIvanI be dazA che, te vAta tArA jANavAmAM che ke nahIM? pAsI--(vicArIne) e vAta mArI buddhinI bahAra che. samyag jJAna--tyAre teA sAMbhaLa huM poteja kahuM, pravAsI--tA mATI kRpA thAya. samyag jJAne vistArathI kahevAnA Arabha karyo. bhadra, ja gatamAM dareka jIvane e dazA hoya che. eka zayanadazA ane bIjI jAgratardazA. temAM zayanadazAne mATe eka jaina kavi nIce pramANe varNana Ape che. Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #141
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 139 ) savaiyA ' " kAyA citrasArI meM karama parajaMkanArI, mAyAkI savArI seja cAdara kalapanA ; saina kare cetana acetanatA niMda lie, mohakI marora yahai locanako DhapanA; udai balajora yahe zvAsako sabada ghora, viSe sukha kArajakI dara yahe supanA ; aisI mUDhadazAmeM magana rahe tihUkAna, dhAvai bhramajAla meM na pa ru apanA" || 1 // samyag jJAne kahyuM, bhadra, kavitAnA bhAvArtha samajyA ke ? pravAsI--samajyo chuM, paNa jevA joie teveza Azaya spaSTa thayA nathI, mATe kRpA karI bhASArUpe vyAkhyA kahI batAve tA upakAra thAya. samyag jJAna--sAMbhaLa--A kAyArUpI eka citrazALA che. temAM karmarUpI eka palaMga che. te upara mAyAnI zayyA pA tharelI che. te upara mananI vikalpanArUpa cAdara pAtharI che. temAM acetanArUpa nidrAmAM cetana-AtmA zayana karI rahyA che. mAhunA ghenamAM tenA lAcana gherAyA che. udaya baLarUpa tenA dhAsanA dhAra rAkhta thayA kare che ane viSaya sukhanI karaNI e tenuM svabhAva sthAna che. te jIvanI kharekharI zayana dazA kahevAya che. je mUDha jIva hoya te traNe kALa magna thaI e dazAmAM DhADyAdADa karyA kare Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #142
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 14 ) che. eTale zramajALamAM bhame che tethI te potAnuM svarUpa pAmI zakatA nathI." pravAsI--ahA! jIvanI zayana dazAne kevuM rUpaka ApyuM che? A svarUpa kharekhara manana karavA jevuM che. dhRNA ajJAnI have A dazAmAM pAyamAla thaI jAya che, huM mahAnubhAva, Ape ApelA A zayana dazAnA byAnathI mArA hRdayanuM udghATana thaI gayu che. huve mArI para karUNA karI jIvanI jAgrata dInu' varNana Ape. jethI zayana dazAnA zrasudhI khinna thayelA mArA manane zAMti vaLe. samyag jJAna--bhadra, sAvadhAna thaine rAMbhaLaje. savaiyA. " citra sArI nyArI parajaMka nyAge seja nyArI, cAdara jI nyArI hAM junI merI thapanA ; tI avasthA saina nidrA vahI koDa paina, vidyamAna palaka na yAmeM aba banA ; zvAsa aura supana dona nidrAkI alaMga bUje, sukai saba aMga lakhi zrAtama darapanA ; tyAgI yo cetana acetanatA jAva tyAgI, jAle dRSTi kholI ke saMjAle rUpa apanA. " // 1 // pravAsI-vAha! zI majAnI kavitA che? jAgrata dazAnu kevu* suMdara varNana ApyuM che? mahAzaya, dayAnidhi, dayA lAvI eja kavitAnuM vyAkhyAna darzAvela. Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #143
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 11 ) sabhya jJAna-mitra pravAsI teja kavitAnI vyAkhyA sAvadhAna thaIne sAMbhaLa, jyAre jIvane AtmajJAna utpanna thAya che, tyAre te kAyArUpa citrazALAne judI rIte juve che. karmapi palaMga mAyArUpa zakA ane kalpanArUpa cAdarane judAM judAM rUpamAM juve che, eTale te jJAnI java samaje che ke, A badhI mArI sthApanA juThI che. vaLI te vicAre che ke, atIta avasthAne viSe zayana dazAmAM nidrA lenAra huM koI bIje rUpeja chuM. A vartamAnakALe mArI te avarathA nathI. have eka paLa mAtra paNa A avasthAmAM mAre abhAva thanAra nathI. te jIvane te kALe zvAsa ane svana e bane nidrAnI alaMganA saMge sujhI Ave che. tene pitAnA AtmArUpI arIsAmAM AtmAnuM sarvasaMga sujhI Ave che-AvI rIte vicAra karanAra te chava nidrAne tyAga karI tyAgI thAya che, tyAre tenI dRSTi vikAza pAme che ane tethI tene pitAnA zuddha svarUpanuM darzana thAya che." samyaga jJAnanI A vyAkhyA sAMbhaLI pravAsInA hRdaya upara je asara thaI, te avarNanIya hatI. teNe AnaMdamAM magna thaIne uce svare jaNAvyuM, he mahAnubhAva, Ape hadavALI dIdhI. mAre AtmAne moTAmAM moTuM AlaMbana ApyuM. have huM zayanadazAne tyAga karI jAgratadazAnI sthitinI bhAvanA bhAvIza, he kRpA nidhi, sarvadA mArA hRdayamAM sthApita thAya evI kaI gAthA ane thavA kavitA mane saMbhaLAve ke jethI mane satata zayana ane jAgrata dazAnuM smaraNa thayA kare, samya darzane sAnaMda thaine kahyuM, he mAnanIya musAphra A saMkSipta kavitA tAre prabuddha hRdayamAM sthApita karI rAkhaje. Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #144
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 14 ). pravAsI - mahAzaya kRpA karI che. huM sAvadhAna thaine saMbhaLuM chuM. samyam jJAna - "hi vidhi je jAge puruSa, te hivarUpa sadIva ne sevI saMsA, te vApI nI zA "je purUSa e rIte jANe che, te sadA mekSarUpa che ane je A saMsAramAM sUtA che, te A jagatanA vAsI jIvarUpa che ? takSA. "jo pada nai pada jaya harai, so pada sona anUpa; jihi pada parasata aura pada, laga ApadArU.pa." // 1 // "je pada-rasthAnaka A saMsAranA bhayane hare che, teja pada kahevAya che, ane je pada bIjAnA padane sparze tevuM che eTale karmapada che. te A saMsAramAM ApattirUpa che: 1 pravAsI-mahAzaya, A banne kavitA sarvadA smaraNIya che ane meM mArA manamaMdiramAM tene rathApita karI rAkhI che. have Apa kRpA karI A sAtamI bhUmikAnA mArA pravAsane sArthaka karavA ke uttama bedha Ape, samyaga jJAna-pravAsI, sAMbhaLa-e zayana ane jAgratadazA viSe tene eka TUMkuM daSTAMta kahuM ke eka gurU pitAnA zine sAthe laI vicaratA hatA. jude jude sthaLe vihAra karatA kaI nagaramAM AvI caDyA. tyAM upAzrayamAM vAsa karIne rahyA. tevAmAM zi Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #145
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 14 ) e gurUnI sevA karavAne AgaLa AvyA. eTale gurUe kahyuM, ziSya, Aje zrata thayA che, tethI suI jAo. ziSyae kahyuM, mahAnubhAva, ame suvAne IcchatA nathI. amane jAgrata rahevAne upadeza Ape, ziSyanI AvI vANI sAMbhaLI gurUe vicAryuM ke, "A ziSyone baMdha thaze lAge che. A temanAM vacane tenA aMtaranA bedhane sacavI Ape che. AvuM vicArI gurUe temanI parIkSA karavAne kahyuM ke, tame suvuM ane jAgavuM te viSe zuM samajyA ? pachI zivyAe jIvanI zayanadazA ane jAgratadazA viSe varNana karI batAvyuM. je sAMbhaLI gurUnA manane atizaya saMtoSa thaze. tyAMthI gurUe te ziSyanI sAthe bIje sthaLe vihAra karyo. keI nagaramAM AhArapANI karavAne temaNe praveza karyo. zi gurUnI AjJA laInaramAM AhArapANI levA gayA. te nagaramAM zrAvakanI vastI nahatI; tethI kaI mithyAtvane gherathI temaNe AhArapANI veheryA. micAvIe dayAthI harAvyuM paNa te ajIThuM veherAvyuM. te laI ziSyo gurU pAse AvyA. gurUe ziSyonI sAthe AhAra karyo. AhAra karyA pachI gurUnA jANavAmAM AvyuM eTale gurUe puchayuM, ziSya, ApaNe ajJAnatAthI juTho AhAra bhakSaNa karyo. have tenuM zuM karavuM? gurUe jyAre vadhAre kheda karavA mAMDe eTale ziSyoe kahyuM, bhagavana, Apa zAmATe kheda kare che? je thayuM te kharuM. gurU belyA-ziSyA, zuM tamane kheda nathI thatuM? ajIThojo AhArakaravAthI kene kheda na thAya? zie kahyuM, mahAnubhAva, A saMsAra badhe juThe che. te mAtra juThA AhArathI zene kheda thAya? gurU prasanna thaIne belyA-bha, tamArA vicAra jANI mane saMtoSa thAya che. A saMsAra juDo che, tene mATe tame zuM jANe che? te kahe - samyaga jJAna pravAsIne kahe che-he pravAsI, pachI gurUnA kahe vAthI te jJAnI zikhe nIcenI kavitA lyA hatA. Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #146
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 14 ) teyA. "jaba jIva sAvai taba samuipe supana satya, vaSTi kUvuM lAge ravAnA niMdra ra ; bAge- varu me tera varU ke na taq, jUra mAnata maraNathiti joIke; . jAne nija maraji marani taba sUmai jUna, bUmai jaba aura avatArarUpa hoike; vAhu avatArakI dazAma phiri yahe peca, rAti nU nA te na do." zA - huM priya pravAsI, A kavitAne Azaya e che ke, " jyAre jIva zayana dazAmAM sUte heya, tyAre te svapnane satya karIne mAne che ane jyAre te jAge che tyAre te svapnane juThuM mAne che. te jAgyA pachI kahe che ke, A mAruM zarIra ahiM che. ane A sarya sAmagrI mArI che, ane jyAre te potAnI maraNa sthitine vicAra kare che tyAre te vartamAna zarIra tathA sarva sAmagrIne juThI jANe che. ane jyAre te pitAnA svarUpane oLakhe che, tyAre te maraNane ju mAne che. emaja vaLI te bIje avatAra le tyAre te bIjA rUpa thaIne bIjI vAta jANe che. A pramANe vAraMvAra avatAra levA ane pachI pitAnI sAmagrI samajavI ane pachI marI javuM evI rIte sarva saMsAranuM svarUpa joine ame e sarva saMsArane juo jANIe chIe ziSyanI A kavitA sAMbhaLI gurUe temane dhanyavAda Ape hato. he priya pravAsa evI rIte dareka sujJa prANIe A saM. Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #147
--------------------------------------------------------------------------
________________ sArane jA jANavA joie ane sAta purUSanIje uttama kiyA che, te karavI joie. pravAsI prasanna thaIne be -mahAnubhAva, have kRpA karI mane rAtA purUSanI kriyA saMbhaLAve. zAtA purUSa kevI kriyA kare? ane kevI kriyA karavAthI jJAtA purUSa kahevAya? e mane spaSTa karI samajAve, samyaga jJAna-priya pravAsI, sAMbhaLajJAtA purUSa vivekanuM vijJAna lahIne pitAnI ektAnI Teka rAkhe che. prathama taMtra avasthAmAM ane bhrama avasthAmAM je anetA hatI tene harI le che. mati. zrata ane avadhie zAna svarUpanA vikalpane dUra karI nivikalpa jJAna je kevaLa jJAna tene hRdayamAM dhAraNa kare che. indriya janita sukha duHkhathI vimukha thai paramAtmarUpa thaI karmanI nirja kare che. arthAta tene nirjara utpanna thAya che. pitAnI sahaja samAdhi sAdhIne paravastu je karma pudagaLAdika tenI upAdhi je rAgapAdika tene tyAga karI AtmAne ArAdhI paramAtmApaNuM prApta kare che. AvI kriyA karavAthI jJAtA purUSa jJAna rAmudramAM magna thAya che. pravAsIe puchyuM, mahAnubhAva, e gAna samudra kevo che? tenuM varNana kahI saMbhaLAve. | samyaga jJAne kahyuM, bhaka, sAMbhaLa, eka vidvAna kavie jJAna samudranuM nIce pramANe varNana kareluM che - . . - nA nA aMtara niraMtara anaMta , jAva jArI rahe na tu hai T-19 , Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #148
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 14 ) nirmasa sau nirmasa sujIvana pragaTa jAke, TameMTa rasa kautuka karate hai ; jAneM mati zrata avadhi manaparya kevalamu jIta paMcabhA taraMgani umaMga jabara hai; so hai jJAna udadhi udAra mahimA apAra, nirAdhAra meM ane vA dhatuM TUM." jenA madhya bhAgamAM anaMta dravyaparyAya bhAsI rahyA che, evA dravyanA paryAyane je prApta thatA nathI. jenuM ati nirmaLa jIvana eTale jIvitarUpa jaLa pragaDha che, jenA aMtaramAM (hRdayamAM) satyArthanuM vedana che, tathA kutUhala che; eTale rasa kutUhala ghaNAM che. jemAM mati, zruta, avidha, mana:paryAya kevaLa-e pAMca jJAnarUpa taraMgA uchaLI rahyA che. evA jJAna samudra apAra mahimAvALA che. ene viSe A jaganA sarva padArtho bhAsI rahelA che. e samudra pAta nirAdhAra ane eka svarUpa chatAM jJAtApaNAmAM anekatAne dharI rahyA che. " A pramANe samyag jJAnanA mukhathI jJAnarasa samudranuM varNana sAMbhaLI--pravAsI aMta yamAM AnaMdamaya thai raho. teNe hRdayathI samyag jJAnano AbhAra mAnI jaNAvyuM he bhagavana, Apa varNana karelA. jJAna sAgaramAM magna thavAnI mArI icchA che, te Apa paripUrNa karaze. ane e IcchA pUrNa karavAne kevI kriyA karavI joie? e kriyA, batAve. game tevI kaSTadAyaka sthiA haze tA paNa huM karI zakIza. samyaga jJAne hasIne kahyuM, bhadra, emAM kriyAnI kAMI jarUra Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #149
--------------------------------------------------------------------------
________________ nathI. jJAnanI AgaLa kiyA taddana gaNa che. sAna vinA kiyA kaSTa bhogavanArA purUne badhe zrama vyartha thAya che. tene mATe mane eka kavitA yAda Ave che -sAMbhaLa- thA. zera dUra hai tapaNe zarIra chuM, dhUmrapAna karai adho mukha vhake se hai| ke mahAvata gahai kriyAmeM magana rahai, vahai muninArameM payArakese pUle hai| ityAdika jIvanako sarvayA mugati nAhI, phire jagamAhi jyoM kyArake badhUle hai| .jinake hiyemeM jJAna tinhahIko niravAna, pharamake karatAra jaramameM nUna hai." // 1 // bhAvArtha e che ke, "keI ajJAnI phura kaSTa sahana kare che, ane pacAgni pramukha tapa karIne zarIrane bALe che, keIajJAnI azvinA dhUmADAnuM pAna kare che, nIMcu mukha rAkhI UMcA paga karIne khule che. keI ajJAnI jaina liMga laIne pAMca mahAvrata dravyathI grahaNa kare che ane kriyAmAM magna rahe che. evI rIte munipaNAne bhAra vahe che, paNa te paLaLa jAtanA ghAsanA pULAnI jema niSphaLa thAya che. kevaLa evI kaNakArI kiyA karavAthI mukti thatI nathI. teo vayAne bathuLanI paDe UMcAnIcA pharyA kare che paNa eka Dela TharI rahetA nathI. jeonA hRdayamAM jJAnakaLA jAgrata thaI heya temaneja mekSa che, paNa jeo kevaLa kriyAnA karanAra che, teo Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #150
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 148 ) bhramane viSeja bhulI rahyA che. " he pravAsI, te uparathI tAre sama jayuM ke, kevaLa kriyA karavAthI mokSa maLatA nathI, temAM te jJAnanIja AvazyakatA che. mATe zivane saMpAdana karavAnI icchA hAya tA nIcenI kavitA sarvadA smaraNamAM rAkhavI: Dhoro. k prabhu samaro pUjo paDho, karo vividha vivahAra; mokSarUpI AtamA, jJAnagamya niradhAra. " // 1 // " prabhunuM smaraNa karo, bhAvathI tenI pUjA kare, ane bhAvathI paDhA--svAdhyAya kare.--tyAdi vyavahAra karo paNa je AtmA che, te tA meAkSasvarUpI che. ane te jJAnagamya che, ema manamAM nizcaya rAkhajo." priya bhAI, tuM tArA hRdayamAM nizcayathI jANaje ke, jJAna vinA kiMDha paNa mokSa thatA nathI. eka vidvAne lakhelu che ke, jema mANasa kAma vinA udyama karatA nathI, cADhA lAja vinA rabhUimamAM jhukAtA nathI, deha vinA paramArtha thatA nathI, zILa dhAraNa karyA vinA sattva sAthe maLAtuM nathI, niyama rAkhyA zivAya nizcayapaDha maLatu nathI, prema vinA rasanI rIti jaNAtI nathI ane dhyAna vinA mananI gati rokAtI nathI. tema jJAna vinA muktimArga sUjatA nathI. he bhadrAtmA, tethI jJAna e divya vastu che. jJAnane mATe jaina vidvAnAe anaMta Agama vistAyA che. jJAnanA pama prabhAvathIja adhyAtma mArganA prakAza thAya che. e jJAnanA jyotithI prakAzamAna thayelA jJAnIonI sthiti aniva canIya che. evA jJAnajyotine dhAraNa karanArA mahAtmAone mATe eka vijJAna kavi nIcenI kavitA gAya che. Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #151
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 14 ) yA. "jJAna hudai jinake ghaTa aMtara, jyotI jagI mati ho tina mailI; bAhira dRSTi miTI jinhake hiya, Atama dhyAna kalA vidhi phailI; ne na tana jina vi , viveka liye parakhai guna thailI; te jagameM paramAratha jAni, gahai ruci mAni adhyAtama zailI." // 1 // jenA hRdayamAM jJAnane udaya thavAthI Atmati jAgrata thaI che, tenI buddhi ujvaLa thAya che, malina rahetI nathI. pitAnA bAhya zarIrane AtmA karI mAne evI je bAhya daSTine dUra thaI jAya che ane hRdayamAM AtmadhyAnanI kaLA pragaTe che, pachI tarata yamaniyamAdika vidhinI bhAvanA prasarI jAya che eTale te jaDa cetanane bhinna bhinna lekhe che, ane bheda vijJAnathI pitAnA guNanI thelIne pArakhI le che. A jIva A jagatamAM paramArthane jANI tenuM yathArUci grahaNa kare che, ane adhyAtma zailIne mAnya karI te paramArthane jANe che. priya pravAsI, A vAta tArA lakSamAM rAkhaje ane tevI bhAvanA bhAvI tArA AtmAne uttama uddhAra karavA tatpara raheje. bhadra, A prasaMge mane eka jaina gInAM vacane yAda Ave che, te eka yitta sAMbhaLa tA . "vahuvidhi kSiA kSeNa, ziva saMrda ja janavikalA paramarA. sau, sAmo hodo che , Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #152
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 15 ) jJAnakalA ghaTa ghaTa base, yoga yugatike pAra, nija nija kalA nadota kari, mukta hoi saMsAra." // 2 // je jAtajAtanI kriyA karI kaleza kare, tethI mokSa maLato nathI. paNa je jJAnakaLAne prakAza thAya te sahajamAM mekSa pada prApta thAya che. ghaTaghaTamAM jJAnakaLA vaselI hoya ane te mana vacana ane kAyAnA paganI yutithI pAra rahelI heya, topaNa AtmakaLAne prakAza thAya che, tethI A saMsAramAMthI sahaja suta thai javAya che." pravAsI A saMkSipta kavitA ane tenI vyAkhyA sAMbhanI anupama AnaMdane anubhavavA lAgyuM. te vakhate tenI daSTimAM evI jAtane vikAza thaze ke jethI te sarva jagatanA padArthone judI ja rIte jovA lA-pravAsInI AvI daSTi joI, samyagU jJAne kahyuM, tArI dRSTi bhadramaya thaI gaI che. huM A vakhate tArI dRSTimAM juduja jevuM chuM, je A daSTine vikAza satata raheze te tArA pravAsanI saphaLatA thaze. - pravAsIoe sAnaMdAzcarya thaI kahyuM, mahAnubhAva, Apa mArI dRSTinI vilakSaNatA kahe che, paNa tenuM kAMI jJAna mArA samajavAmAM AvatuM nathI, tathApi eTaluM to mane dekhAya che ke, huM kei vilakSaNa sthitimAM AvI paDe chuM, "huM jANe jagatanA padArthane oLakhate huM e mane AbhAsa thAya che. te sAthe mArA hadayamAM sarva bhautika tathA pudagaLika padArtho tarapha vairAgyabhAvanA pragaTa thAya che-e zuM haze? samyaga jJAne umaMgathI jaNAvyuM, bhadra, tArAmAM anubhavane prakAza thayo che, ane e prakAzanAM prabhAvathI tArI jJAna Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #153
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 15 ). daSTi thaI thaI che. jo ke A zAnadaSTi hAla joie tevI sthiratA prApta karaze nahIM, tathApi chevaTe e daSTi tArA AtmasvarUpane de. khADanArI thaI paDe che pravAsIo hadayamAM hera lAvIne puchayuM, mahAnubhAva, e sAnadaSTinuM kevuM sAmartha haze? te kRpA karI jaNAve samyaga jJAne Itihadaye jaNAvyuM sAMbhaLa. eka vidvAna kavie jJAna daSTinA sAmarthanuM yathArtha varNana kareluM che - yiA . " jinakeM hiyemeM satya sUraja udyAta jayo, phaili mati kirana pithyAta tama naSTa hai| . jinakI sudRSTimaM na paracai viSamatAsoM, samatAsoM prIti mama tAsoM baSTa puSTa hai| jinhake kaTAumeM sahaja moSapatha sAthai, sAdhananirodha jAke tanako na kaSTa hai| tinhiko karamakI kilola yaha hai samAdhi, ... iva gausana vore vahu maNa hai" ? , jenA hRdayane viSe satya sUryane uta thaI rahyuM che ane te satya sUryane matirUpa kiraNe phelI rahyA che, tenA hRdayamAMthI mithyAtvarUpa aMdhakAra nAza pAmI jAya che. je jIvanI mudaSTimAM eTale jJAna daSTimAM viSamatAne paricaya nathI-samatAnI sAthe prIti baMdhANI che ane mamatA tathA meha sAthe citta vinAnI prIti che. te kharekhara sAnadaSTinuM sAmartha che. e dRSTinA kAzamAMja sahaja svabhAve mokSamArga siddha thAya che tene mana, vacana ane kAyAnA Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #154
--------------------------------------------------------------------------
________________ gine nirAdha thAya che, tethI tenA zarIrane kaSTa thatuM nathI, evA jJAna dRSTine dhAraNa karanArA jIvane je lahera Ave che, te avarNa nIya che. te samAdhi bhAvane jANanAra hovAthI kadi karmanA udayavaDe le topaNa te gAsana dhArI rahe che ane bele paNa ni. trita dhArI gaNAya che." samyaga jJAnanAM A vacane sAMbhaLI pravAsI pitAne dhanya mAnavA lAge, tathApi teNe pitAne vinayabhAva choDe nahIM teNe namratAthI jaNAvyuM-mahAnubhAva, mane je kaMI lAbha thaze hoya, te Apa mahAtmAone ja prabhAva che. have mAruM jIvana je rIte adhyAtma jJAnanA zikhara upara Ave ane mAre A tAvika pravAsa sarva rIte saphaLa thAya, te mane upadeza Ape. have mAre Apane eTaluM puchavAnuM che ke, A jagatamAM parigrahanI sattA baLavAna gaNAya che, te e parigrahane tyAga jJAnIe zI rIte kare? e vAta mane spaSTatAthI jaNa sabhya jJAne umaMgathI kahyuM-priya pravAsI, parivahanA be prakAra che. sAmAnyarUpa parigraha ane vizeSarUpa parigraha- e bane parihane rAga choDI de jaIe. "jeTalI vastu te badhI tyAgavA pigya che e sAmAnya parigrahane tyAga kahevAya che ane vividha prakAranI paravastu upara vividha prakAranA vicAra na kare e vizeSa parigrahane tyAga kahevAya che, temAM je jJAnI che, tene parigrahane baMdha thatuM nathI; kAraNake, parivaha chatAM paNa jJAnInI parigraha upara alisa dazA hoya che, tene mATe eka kavi nIce pramANe lakhe che; vApA. " pUraba karma udai rasa luMje, jJAnamagana mamatA na prayuMje; urameM udAsInatA vahiye, yoM budha parigrahavaMta na khiie."||1||. Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #155
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 153 ) 6 pUrva karmanA udayathI je zubhAzubha sa upaje te jJAnI bhAgave che, paNa te sabhAgamAM mamatA joDatA nathI; mAtra te jJAnane viSeja magna rahe che. parigrahanA saMyoga ke viyeAga thAya tyAre tene hu ke kheda thatA nathI. evI rIte manamAM udAsInatA rAkhanArA jJAnI padmihuvALA gaNAte nathI tevA jJAnInI ni:spRha dAnu varNana nIcenI kavitAmAM darzAvyuM che:-- savaiyA. " je je manavAMchita vilAsa joga jagat meM, vinAzika saba rAkhe na rahata hai : te aura je je joga anilApa citta pariNAma, te te vinAzika dharmarUpa hai vahata hai; ekatA na hoM mAMhi tAte vAMchA phure nAMhI, aise kArako mUrkha vahata hai; saMtata rahe saceta parasoM na kare heta, yAte jJAnavaMtane arthAta hai " ||zA * " A jagamAM je je manavAMchita bhoga vilAsa che, te sarvanAzavaMta che. te ApaNA rAkhyA rahetA nathI. vaLI je je bhAganA abhilASarUpa cittanA pariNAma rahe che, te te cittanA pariAma vinAzadharmavALA che. evA bhAgavilAsanA abhilASamAM anekatA che paNa ekatA nathI. temaja te paraNAme nAzavaMta che, AvuM dhArI tenI upara jJAnInI vAMdhA sphuratI nathI. evAnetA je 'T.--20 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #156
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 154 ) bhramita mUrkha hoya teja cAhe che. je jJAnI che, te niraMtara sAthedhAna rahe che ane te paravastu sAthe heta karatA nathI mATe jJAnIne avAMchaka ni:spRhI kahyA che." he mitra pravAsI, jJAnI bhega vilAsamAM kevI rIte alipta rahe che? te viSe eka draSTAMta kahevAya che, te tuM sAMbhaLajema dhALA vajrane phaTakaDI, lAdara tathA heraDAno paTa ApyA vinA majInA lAla raMgamAM ghaNIvAra rAkhe tApaNa te vA lAla thatuM nathI. tenuM aMta raMga, bhedAtu nathI. tethI te vastramAM zvetatA rahe che. tevI rIte samakitatyaMta jIva. pazrcihunI bhIDamAM rahyo hoya, paNa jyAMsudhI tene rAga, dveSa ane mehanA paNa lAgyo na heAya, tyAMsudhI tene paramahunA dha thatA nathI. kAraNa ke, te pUrve karmanA bhAganI nirA kare che ane navAM karmanA adha karatA nathI. temaja te jagA sukhanI yAcanA karavA nathI tathA peAtAnA zarIrane joine rAjI thatA nathI. huM pravAsI, te upara eka bIjI dRSTAMta paNa manana karavA jevuM che--te sAMbhaLa--jema koI dezanA rahevAsI bhIla jaMgalamAM jaine madhapuDAne grahaNa kare che, te vakhate tenI cAre tarapha madhamAkhIo layaTAi jAya che, paNa tenA zarIrapara kAMbaLI hAvAthI tene kAI madhamAMkhanA DazalAgatA nathI. tevI rIte samitI jIva paramAtmAnA vijJAnadhana svarUpane sAdhavA jatAM tene karmanA udayanI upAdhi lAgI rahe che, paNa te upAdhi tene lAgatI nathI, kAraNa ke, te sahuja guNa je jJAna darzana cAritra--te rUpa asarane paherI rAkhe che. temaja te ka>nizo utsAhu manamAM dhAraNa kare che; tethI te vyavahAra mArgamAM rahetA chatAM kAI jAtanA udvega pAmatA nathI. kahevAno Azaya e che ke, samitI jJAnI jIvane vyavahAramAM Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #157
--------------------------------------------------------------------------
________________ . ( 1papa ) rahetAM chatAM paNa paribrahane baMdha lAgatuM nathI, kAraNa ke, te tadana nilepa che.. A pramANe samyajJAna ane pravAsI vAtacita karatAM hatAM, tyAM AkAza tarapha eka prakAzamAna dIpaka jovAmAM AvyuM. tene joI pravAsI vicAramAM paDaahA ! A dIpaka zuM haze? AvuM zAMta jati A vakhate pragaTa thavAnuM zuM kAraNa haze? pravAsIne vicAra karato joI samyam Ane kahyuM, bhadra, Azcarya pAmIza nahIM. tArA upakArI devatAe A dIpakanuM darzana karAvyuM che. e dIpaka uparathI tAre ghaNe bodha levAne che.. pravAsI-mahAnubhAva, kRpA karIe dIpakane hetu samajAve sabhya jJAna-bhadra, sAMbhaLa- tA . "jJAnI jJAnamagana rahe, rAgAdikamala khoi . citta udAsa karanI kare, karamabaMdha nahi hoI // 1 // .. moha mahAtama mana hare, ghare mumatiparagAsa; mugatipayaM paragaTa kare, dIpaka jnyaanvijnyaas."||2|| pravAsIe premapUrvaka kahyuM, mahAnubhAva, mArA samajavAmAM AvI gayuM, tathApi mane tenuM vizeSa vivecana karI samajAvo samyaga jJAna-he pavitra pravAsI, te kavitAne e bhAvArtha che ke, "jJAnI purUSa jJAnamAM magna rahe che ane te pitAnA rAgAdika maLane nAza kare che, ane je je karaNa kare te udAsIna bhAvathI kare che, eTale tene karma baMdha thato nathI." Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #158
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 156 ) . A prakAzamAna thayele dIpaka te jJAnadIpaka che. te dIpaka meharUpI merA aMdhakArane hare che. sumati-sArI matine prakAza kare che ane muktinA mArgane pragaTa kare che. : mitra, je, A jJAna dIpakanI kevI khubI che. temAM dhUmADAne leza nathI ane vAyune praveza nathI. temAM karmarUpI pataMgo 5lakamAM.jhapalAIne nAza pAme che. temAM dazA eTale sthiti dIpaka pakSe. dazA eTale vATane bhega nathI. temaja temAM sneha-prema ane dIpaka pakSe telane saMga nathI, tema vaLI temAM tApa nathI. lAla raMga-rAganI lAlAza nathI. temAM te samAdhirUpa jaLane paga che. tenI zikha sadA abhaMga paNa rahelI che. te zikhA sarvane AdhAra che ane pite nirAdhArapaNe kurI rahe che, ane pudagalamAM chupI rIte rahela che. - priya pravAsI,jenA hadayamAM A jJAnadIpaka pragaTa hoya tene je AnaMdano anubhava thAya che, te anirvacanIya che. A dIpaka yoga heya te jJAnI parigraha rAkhe te chatAM paNa parigrahamAM lipa thatuM nathI. samyaga jJAnanA A vacana sAMbhaLI pravAsI e nakatAthI pUchyuM-mahAzayavarya, mane eka zaMkA thaI che ke, parigrahanA padArthone eve svabhAva che ke, te tenA dhAraNa karanAra upara pitAnI asara karyA vinA rahetA nathI. te chatAM Apa kaho cho ke, A zAnadIpakanA prabhAvathI te asara thatI nathI. tenuM zuM kAraNa che? te Apa daSTAMta ApI samajAvo. * * te samyaga jJAne utsAhathI kahyuM, priya bhAIne zaMkA dUra karavAne ekaja draSTAMtanI jarUra che. sAMbhaLa-keI jaLAzapamAM zaMkha thAya che, te be iMdriya jIva che. te svarUpamAM ubhaLa heya che. te be idriya jIva jAta jAtanI mATI khAya che, tema chatAM mATIne raMga Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #159
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 17 ) tenAmAM prasarI zakato nathI. te sarvadA ujvaLa ja rahe che, tevI rIte jJAnI manuSyane jAta jAtanA parigrahane ane bhegane ga thAya che ane te bhagave paNa che, chatAM tenAmAM ajJAnatA AvatI nathI. ane jJAnanI kaLA vadhatI jAya che. bhramadazA zUnya thAya. che ane saMsArika sthiti ochI thAya che. - pravAsI-mahAzaya, have mArA samajavAmAM yathArtha rIte A vyuM che. Ape ApelAM draSTAMtathI mArI zake nirasta thaI gaI che. have bIjo kei upagI upadeza Ape te mane tethI mahAna lAbha prApta thAya, samyaga jJAna-premI purUSa, sAMbhaLa-te viSe syAdvAdanuM ravarUpa ghaTAvI tene samajAvuM-jyAM sudhI jJAnane uta che, tyAM sudhI baMdha tha nathI. jyAre mithyAtvane paga hoya tyAreja baMdha thAya che. A siddhAMta sAMbhaLI koI ekAMtavAdIe kahyuM, are jIva, tuM viSaya bhegaseve che ane mana, vacana, tathA kAyAnA pagathI je kriyA che, tene te te choDI dIdhI che, tethI tAruM zuM vaLavAnuM che? te ekAMta vAdIne anekAMtavAdIe javAba Ape ke, huM samakitavaMta chuM. anekAMta syAdvAdamatamAnanAre chuM, tethI mAre nirmaLasiddhAMta tArA samajavAmAM A nathI tAre ekAMtamata paramAtmAne hI che, mATe te mata choDI de ane viSayathI vimukha thaI anubhava dazAmAM guNazreNIne dhAraNa karI meSanA sukhane prApta karavAnI buddhi kara, A vAta tenA kahevAthI teNe syAdvAda matane svIkAryo hate. he pravAsI, vaLI jana siddhAMtamAMe jANavA jevI vAta darzAvI che jJAna ane vairAgya-e baMne divya ne che te bane sahacArI thaIne rahe che. jenA ghaTane viSe jJAnakaLA jAgI che, te sahaje vairAgI rahe Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #160
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 158 ) che. jJAnI kadi paNa viSaya sukhamAM magna raheto nathIsAna ane virAgya ane maLIne mekSane sAdhe che. mekSanA mahA mArgamAM musApharI karavI hoya te jJAna tathA vairAgya rUpI be cakanI gADImAM besavuM joIe. he bhaka, vaLI mUTha purUSa karmane kartA bane che, kAraNa ke, te kriyAnA phaLane abhilASa dhare che ane phaLa tarapha joI rahe che ane je jJAnI hoya te kriyA kare paNa phaLanI abhilASA rAkhatA nathI, tethI jJAnIne karmane lepa lAgatuM nathI. paNa tene ulaTI bamaNI nirjarA thAya che. he bhadra, jema rezamane kI pitAnA zarIranA premathI potAnI lALathI patija baMdhAya che, tema mUDha jIva karmane viSe baMdhAi rahe che. ane jJAnI karma ane AtmAnA svarUpane oLakhI karmanA jALamAM baMdhAtuM nathI. pravAsIo vacamAM prazna karyA-mahAnubhAva, kadi jJAnI jIvane dukha upaje to tenA hRdayamAM du:khanI asara thAya ke nahIM ? samyagajJAne ulaTathI uttara Ape bhadra, jJAnI jIva pUrvanA zubha karmanA udayathI sukha bhegave te paNa temAM udAsa rahe che ane azAtA vedanIya karmanA udayathI dukha upaje tathApi te vilApa karatuM nathI. aratine vibhAga kare nahIM ane aMtaramAM ciMtA rAkhe nahIM, paNa te zarIranA saMtApane sahana kare che. je dharmaviranI pAse AtmajJAnanI sAmagrI che; te kriyA kare paNa phaLanI icchA rAkhatA nathI. te purUSa utkRSTa jJAnI kahevAya che, te zAnI karma kare te paNa tene karmane karti keNa kahI zake? pravAsI prasanna thaIne bo -mahAnubhAva, vAha! dhanya che evA jJAnI narane have kRpA karI tevA jJAnInA svabhAvanI vyavasthA kahI saMbhaLAve, Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #161
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 15 ) * samyaga jJAna-bhaka eka jekavie tevA jJAnInI vyavasthAne mATeja eka rasika kavitA gAI che. sAvadhAna thaI sAMbhaLaje.. . . . savayA, " jinakI sudRSTimeM aniSTa iSTa dona sama, jinako AcAra suvicAra zuja dhyAna hai| vAra cALI ne tene paramAra, jinake vaninameM naphA nahai na jyAna hai| jinakI samujhameM zarIra aiso mAnIyatu, . dhAnako so chIlaka kupAnakoso myAna hai| pArakhI padArayake sAkhI bhrama nArathake, teI sAdhu tinahIko jathAratha jhAna hai." // 1 // 'pravAsI-vAhI jJAnIne mahimA vAha! mahepArI mahAzaya, mArIpara kRpALatA prasArI A kavitAnuM khyAna karI batAve. samyaga jJAna-bhadra, eka citta zravaNa kara je jJAnInI daSTimAM iSTa tathA aniSTa vastu sarakhI che. zubha dhyAnazubha vicAramAMja rahevuM,e jene AcAra che. je viSaya sukhane tyAga karI adhyAtmarUpa paramArthane viSe lAgI rahe che. jenA vacanamAM lAbha ke hAni rahelI nathI, je nivRttineja dhAraNa kare che. je zarIrane dhAnyanAtuSa jevuM athavAtaravAranA mAna jevuM mAne che. arthAta zarIrathI AtmAne jude mAne che. ane je padArthanI yathArtha parIkSA karI zake che. jema navajJAna vinA pAMca darzanamAM bhramanuM bhAratha jAgI rahyuM che, tene je sAkSI che, te ja kharekhara yathArtha jJAnI kahevAya che." Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #162
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 16 ) - - he priya pravAsI svargavAsI devatAo, bhamivAsI manuSya tathAti ane pAtALavAsI nArakI-e traNa lekavAsI janA mana azAtA vedanIya karmathI kapI cAle che. paNa jJAnI jIvanuM mana emanAthI vilakSaNa che. tene sAte prakAranA bhaya lAgatA nathI. te ni:zaMka thaI le che, AnaMda pAme che ane sAhasika subhaTanI jema nirbhaya rahe che. pravAsIe pUchayuM, mahAzaya, e sAta prakAranA bhaya kayA? te mane gaNavo. samyagdarzana-bhadra, tene mATe nIcenI ekaja kavitA che, te yAda karI le, ro. "ha java jaya paralokajaya, marana vedanA jAta; anAphA jhanaputa jaya, aiznAta ya sAti" il ke "A lekane bhaya, paralekane bhaya, maraNa bhaya, vedanA thavAne bhaya, anarakSA bhaya, anagupti bhaya, ane akasmAta thavAne bhaya-e sAtajAtanA bhaya kahevAya che." pravAsIe vinaMti karI jaNAvyuM, mahAzaya, e sAta bhayanA nAma mArA jANavAmAM AvyA, paNa te dareka yavivecana karI samajAve samyaga jJAna-bhaka, jenazAstramAM daza prakArano parigraha kahyuM che, tenA viyoganI ciMtA rahe te A lekane bhaya kahevAya che; durgatimAM paDavAne je bhaya te palekane bhaya, prANa javAne je bhaya te maraNakya; rega vigerethI kaSTa upajavAne je bhaya te vedanA bhaya, "mArI rakSA karanAra koI nathI, evo je bhaya te anarakSA Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #163
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 16 ) bhaya, cAra tathA zatrune bhaya te anagupta bhaya, ane aNaciMtavyuM zuM thaze? e je bhaya te akasmAta bhaya kahevAya che. pravAsI prasanna thaIne bolyo-vAha! mahAtmana vAha! e sAtanuM vivecana sAMbhaLI mane ghaNuM badha prApta tha che, tathApi mAruM hRdaya te vizenI jijJAsAthI Atura thAya che. samyam jJAna-bhadrazI jijJAsA thAya che? te jaNAva, pravAsI--Ape je sAta prakAranA bhaya kahyA te sAMbhaLI mAruM hRdaya kaMpAyamAna thAya che. have e dareka bhayamAMthI mukta thavAne ze upAya haze? tene mATe mane bhAre jijJAsA upanna thai che. samyaga jJAna-priya mitra, te dareka bhaya nivAraNa karavAnA upAyarUpe darekane eka eka maMtra che. pravAsI-mahAnubhAva, kRpA karI te dareka bhayane mAtra mane saMbhaLAve, samyaga jJAna- te dareka maMtra kavitArUpe che. huM tane te kavitAne bhAvArtha samajAvuM, te sAMbhaLa-"je purUSa paganA nakhathI te mAthAnI zikhA sudhI zarIra pramANe AtmAnA jJAnaguNane jeve eTale nakha zikha sahita jJAnamaya AtmAnuM aMga abhaMga rahe che ane tenI sAthe je pudagaLa che, te paridravya paravastu che. A sarva saMsArakSaNa bhaMgura che, tene viSe rahele vaibhava parivArarUpa bhAra paNa kSaNabhaMgura che. jenI utpati tene nAza thAya che ane jene saMga tene viga thAya che. A pramANe je ciMtave tene A lekane bhaya lAgatA nathI. Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #164
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 12 ) pravAsI te yathArtha che. evA vicAra karavAthI A lokanA bhaya nAza pAme, temAM zu Azcarya ? have paralokanA bhaya zI rIte nAza pAme ? te matra samajavA. samyaga jJAna-prabuddha purUSe evA vicAra karavA ke, "A jJAnano vistAra te mAro lAka che. mArA pracAra che, tene pratyakSa jovA e meAkSa sukhanuM svarUpa che. te vinA anyaloka mAro nathI. mArA jJAnalAka mArI sAthe che. e lAkamAM dAya tathA du:kha nathI. paleAkamAM saddagRtinuM ApanAra puNya che ane durgatinuM ApanAra pApa che, e ane puNya ane pApa te AtmAnI khaDanAnI khANa che. ane huM pAte akha'tirUpa --siddhirUpa chuM," AvA vicAra karavAthI jJAnIne paralokano bhaya lAgatA nathI. pravAsI--mahAzaya, e upAya yathArtha che, paNa mRtyuno bhaya zI rIte jAya ? te jANavAnI premaLa icchA che, te kaheA samyaga jJAnapriya bhAi, tuM jANe che ke, sparza iMdriya, rasanA iMdriya, kAyi, cakSuiMdriya, ane traiSie pAMca iMdriyo, manobaLa, vacanamaLa, ane kAyAmaLa--e traNa baLa, dhAsA zvAsa ane AyuSyanI sthitie daza prANa kahevAya che, te dA prANanA nAza thAya, tenuM nAma maraNu kahevAya che, e daza prANa te jIvanA byaprANa che, paNa je jJAna che te bhAvaprANa che, dravyaprANa jIvathI judA paDe che, paNa jIvanA jJAnarUpI bhAva prANa traNe kALamAM tenAthI judAM paDatAM nathI.--Ave vicAra manamAM lAvavAthI maraNanA bhaya utpanna thatA nathI. pravAsIghaNAja uttama vicAra sabhaLAvyo. Ave vicAra pharanArA jJAnIne maraNanA bhaya zenA lAge? have vedanAnA bhaya zI rIte maTe ? te vAta kRpA karI jaNAveA. Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #165
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 18 ) samyaga darzana-pravAsI, sAMbhaLI vedanA e zabdano artha jANavuM thAya che. vedanAre eTale jANanAre te jIva che, sAnI jIva jyAre vedanAvALe thAya tyAre te vicAre che ke, "jIvee jJAnarUpavedana je alaMgarUpa che, tene mAruM aMga che ane karmavedanA je mArI nathI tene mATe zAmATe asakarajoie? e karmarUpa vedanAnA be prakAra che, eka sukhamaya vedanA ane bIjI duHkhamaya vedanA e bane vedanA mehanA vikAra che, ane te pukralAkAra che, tethI tenI chAyA aMtaraMga nathI, paNa bAharUpa che, A vicAra karanAra mahA jJAnI purUSane vedanAne bhaya lAgato nathI. pravAsI-mahAnubhAva, ApanA vacana yathArtha che. evA suvicAra karanArA vivekI purUSane vedanAne bhaya lezamAtra paNa lAge na joIe. have anArakSA bhaya zI rIte dUra thAya? te vAta kRpA karI darzAve. samyaga darzana-bhadra, jJAnI purUSa anarakSA bhaya dUra karavAne A pramANe vicAre che, "A jagatamAM AtmadravyanA jevuM bIjuM kaI sattAvALuM dravya nathI. traNe kALane viSe te dravyane vinAza thato nathI. AvuM nizcayanayathI jANeluM sahaja svarUpa je mAruM Atmadravya che, tene koInI sahAyanI apekSA nathI, tene kaI rakSaka nathI tema tene bIje kai bhakSaka nathI." A suvicAra karavAthI anarakSA bhaya nAza pAmI jAya che. jJAnI purUSa anarakSA bhayathI niHzaMka thaI pitAnA niSkalaMka jJAna svarUpane sarvadA nirakhe che. pravAsI-dhanya che, evA suvicArane ane tevA suvicAra karanAra sAnane tevA samartha jJAnInarane anarakSA bhaya ene lAge? mahAtmA, have anagupta bhayane mahA maMtra samajAve Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #166
--------------------------------------------------------------------------
________________ samyaga jJAna-mitra pravAsI, e te sugama che. jJAnI purUSa evo vicAra kare che, je parama svarUpa kahevAya che; je mAna sanmAnathI pratyakSa che, cinmaya jenuM lakSaNa che, jenA svarUpamAM para svarUpane praveza thaI zakato nathI, je pRthvImAM agamya ane akhaMDita che, tevA mArA anupama rUpane keIe kareluM nathI. te sanAtana che. e svarUpa mAruM pramANurahita akhUTa dhana che. tene cAra kema harI zake ? te keInathI harI zakAya tevuM nathI. AvuM ciMtavana karanAra jJAnIne anaguma bhayanI zaMkA thatI nathI, te anagupta bhayathI nizaMka thaI pitAnA niSkalaMka jJAna svarUpane sarvadA nirakhe che. pravAsI mahAnubhAva, ApanA mukhanA A vacanarUpa kira - riNAe mArA hRdayAMdhakArane dUra karI dIdhuM che. have akasmAta bhayanuM nivAraNa kevI rIte thAya che? te maMtranuM vivaraNa kare - sabhya darzana-priya musApharo akasmAta bhayae acAnaka AvI paDanAre bhaya che, tene mATe jJAnI purapa evo vicAra. kare che ke, "je vastu zuddha che, jJAnamaya che, aviredhI che, siddha samAna raddhivALuM che, alakSya che, anAdi tathA anaMta che, atuLa che, avicaLa che, jJAna vilAsathI prakAzita che, avasthA bheda rahita che, samAdhi sukhanuM sthAna che, ane keI vijAtIyathI aprApya che. evI zuddha vastune akasmAta bhaya upajato nathI A vicAra karanAra jJAnadhArIne akasmAta bhaya zene lAge? pravAsI-mahAnubhAva, pUrNa kRtArtha thaze chuM, Ape je sAte bhayanuM khyAna ApyuM, teNe mArAM aMtaranAM dvAra ughADI dIdhAM che. huM cidAnaMda svarUpanI najIka Avyo chuM. Ape darzAvelA sAta bhayanA sAta me mArA AtmAnA uddhAraka thayA che, te Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #167
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 15 ) mahepArI mahAzaya, mArA A tasvabhaminA pravAsamAM Apane prasaMga mane vizeSa lAbhakArI thaye che, ane te lAbhakArI thAya temAM paNa Azcarya nathI, kAraNa ke, jene ApanuM svarUpa (samyagra jJAna) prApta thAya, tevA jJAnIne pachI zI nyUnatA rahe? prAcIna kALathI jaina tIrthakare, gaNadhere, ane bIjA rivare ApanI upAsanA karavA mATe yAjajIva sudhI bhagIratha prayatna karatA hatA. bhAratavarSanI jaina bhaviprajA sabhya jJAnane mATe sarvadA utsuka che. ApanA jevA mahAtmAnA darzana thavAthI huM mArA AtmAne puNyane prabhAvaka ane bhAgyane nidhAna samajuM chuM, samyaga jJAne aMgamAM AnaMda lAvI jaNAvyuM, bhadra, have A sAtamI bhUmikAnA pravAsamAM tane je lAbha maLe joIe te maLI cukI che. have A jJAnadIpakanAM darzana karI tArA AtmAne AnaMdita kara. A pramANe samyaga jJAna ane pravAsI vAtacita karatA hatA, tyAM te jJAnadIpaka adrazya thaI gayuM ane tenI pachI zreNIbaMdha ATha pUrNakuMbha jevAmAM AvyA. dareka pUrNakuMbha upara jAtinA tArA caLakatA hatA, ane te tArAnI aMdara zAMta teja prakAzanuM hatuM, A dekhAva joI pravAsI Azcarya magna thatA hatA. tevAmAM nIce pramANe eka madhura kavitA sAMbhaLavAmAM AvI - " jo yaraguna tyAgaMta zupha nijaguna gahaMta dhuva, . . . vimaLa jhAna aMkura jAmu ghaTamahiM prakAsa huvaH . jo pUravakRta karma nirjarAdhAra vahAvata, ... .... jo navaMbaMdhanirodha mokSamAraga mukha dhAvata; . . Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #168
--------------------------------------------------------------------------
________________ niHzakatAdi jasa aSTa guna aSTakarma ari saMharata, so puruSa vicacchana tAsupada banArasIbaMdana karata." // 1 // . A kavitA sAMbhaLI samyaga jJAna hAsya karatAM bolyuM, priya pravAsI kema tArA jANavAmAM AvyuM pravAsIe uttara Apo-hA, mArA jANavAmAM AvyuM che, paNa yathArtha svarUpa samajAyuM nathI, te Apa kRpA karI mane samajAvaze, samyaga jJAne utsAhathI kahyuM, he priyAtmA, sAMbhaLa- je pudagalAdi guNane tyAga kare, nizcayarUpa evA zuddha guNanuM grahaNa kare, nirmaLa jJAnanA aMkurane ghaTamAM prakAzita kare, pUrvakRta karmane nirjarAnI dhArAmAM vahana karAvI de, navA baMdhane nirodha karI nirAzrava thaI mokSamArganI sanmukha guNa zreNImAM De, nizakita pramukha ATha guNa rAkhe ane ATha karmarUpa zatruone saMhAra kare, teja vicakSaNa purUSa kahevAya che. tenA caraNakamaLamAM jaina kavi vaMdanA kare che. pravAsIe puchayuM, mahAzaya, te kavitAmAM je ATha guNa-aMka darzAvyA che, te kayA ATha aMga? samyaga jJAne utsAhathI uttara Apa-priya bhAi, tene mATe eka jana kavinIce pramANe kahe che - torA. "prathama nisase jAni, dutiya avaMti parinamana; tRtIya aMga agilAna, nirmaLadRSTi caturtha guna. paMca akatha paradoSa, thirI karana uThama sahaja ; sattama vacchalapoSa, aSTama aMga pranAvana." // 1 // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #169
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 17 ) paheluM niHsaMzaya, bIjuM avAhaka mananA pariNAma, trIjuM aMgane aglAni, cothuM nirmaLa daSTi, pAMcamuM paradeSanuM akathana, chaThuM samakti sthira karavAne svabhAva, sAtamuM sarva sAthe vAtsalyabhAva ane AThamuM prabhAvanA guNarUpa , te ADe guNa--aMganAMlaNa A pramANe che--dharmamAM sahana rAkhe te nizakita guNa. zubha karmanA phaLanI icchA na rAkhavI te avAMchaka-nispRhapaNane guNa aniSTa vastune joI manamAM lAni na lAvavI te aglAna guNa keDanA DagAvyA DagavuM nahIM sAca upara daSTi rAkhavI te nirmaLa dRSTiguNu keI prANIne deva kahe nahIM, te daSAna guNacaMcaLatA choDI sArUpa cittamAM sthiratA rAkhavI, te thirIkaraNa guNa Atma svarUpamAM prema rAkha te vAtsalya guNa ane AtmasvarUpane sAdhanamAM utsAha rAkhave te prabhAvanA guNue pramANe samitinA AThe aMga jyAre jAgrata thAya che, tyAre te ATha guNa sahita samyakatvane dhAraNa kare che. evA samakitI jIva me jAya che. teo A saMsAramAM pharI vAra AvatA nathI. pravAsIo AnaMdamagna thaIne kahyuM, mahAnubhAva, have mane je AnaMda Ave che, te apUrva che. e AnaMdanA sAgaramAM mAro AtmA tarato tarato nRtya kare che. samyaga jJAne sAnaMdavadane jaNAvyuM, bhadra, tAre mukhathI AvA saMtApa bharelA zabdo sAMbhaLI mArI manavRtti prasanna thAya che. have huM tArAthI bhinna thavAnI icchA rAkhuM chuM. "tAre tAttvika mArga sukhadAyaka thAo pravAsI sakheda thaine mahAnubhAva. jo Apa mArAthI bhinna Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #170
--------------------------------------------------------------------------
________________ thaze to pachI mAruM zaraNukoNathAya? samyaga jJAna vinA mArI saMbhALa keNa leze? tamArA vinA mAre AcAra, mAruM jJAna, ane mAre A pravAsa niSphaLa thAya, Apa kRpA karIne mArAthI bhinna thaze nahIM. samyaga jJAne kahyuM, bhaka, bhaya pAmIza nahIM. huM mAtra A pratyakSa dravyasvarUpavaDe tArAthI bhinna thAuM chuM; paNa mAruM bhAva svarUpa tArA hRdayamAMja raheze. A pramANe kahI samyaga jJAna jotajotAmAM tyAMthI adazya thaI gayuM. tenI sAthe ja pahele jJAnadIpaka tathA ATha guNa--aMganA kuMbha paNa adazya thaI gayA, pravAsI Azcarya pAmI gayuM ane temanA darzananI AturatA darzAvI cAre tarata jevA lAge jyAre e banAva adRzya thaI gayA pachI pravAsI tyAMthI AgaLa yA, tyAM sAtamI bhUmikAne cheDe jovAmAM Avyo ane te che upara eka tirUpa cetanya nRtya karatuM dekhAyuM, te je pravAsI vicAramAM paDe, tyAM to temAMthI nIce pramANe eka suMdara kavitA adRzya vANIe pragaTa thaI - vaiyA. " pUrvabaMdha nAse soto saMgItakamA prakAze, navaMbaMdha ruMdhI tAla torata uccarike; niHzaMkita Adi aSTa aMga saMgasakhA jorI, samatA alApacAri kare mukha narika nirjarAnAda gAje dhyAnamiradiMga bAje, uvayo mahAnaMdameM samAdhi rikI karike; sattAraMganRmimeM mukata jayo tihUM kAla, nAce zumadRSTi naTa jhAnastrAMga dharike." // 1 // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #171
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 16 ) - A kavitA sAMbhaLI pravAsIe vicAra karyo ke, A kavitAnuM pratibiba mArA hRdaya darpaNamAM paDI gayuM che. je A nRtya karatu dekhAya che, te cetanya che. mArA Atmika uddhArane mATe e caitanyanuM mane darzana thayeluM che. A kavitAne suMdara bhAvArtha mAre jANavAmAM AvI gayo che. "pUrvakALe utkRSTa sthitithI je baMdha karate, te na karatAM anutkRSTa sthitithI karatAM te pUrvabaMdha nA che. tethI A . tanyarUpa nara mukta thaIne nRtya kare che. temAM pUrva baMdhanA nAza kara vArUpa saMgItakaLAne AlApa thaI rahyA che. navA baMdhane rUMdhavA25 tAla uchaLI rahyo che. te pote ni:zakti pramukha samitinA ATha aMga ane samatA samAdhi dhAraNa karI tapasvara bAMdhIne AlApa kare che. tenI pAse karmanI nirjarArUpa mahAnAda gAje che. ane dhAnarUpI mRdaMga vAgI rahyuM che. te mahAnaMdamayapaNAmAM jhI ga che, samAdhithI rIjhIna AtmarAttArUpa raMgabhUmi upara te zuddha daSTirUpI vepa paherIne nRtya kare che." A citanya naTanuM kevuM adbhuta nRtya che? A vakhate A nRtya joI mane atizaya AnaMda upaje che. have A sAtamI bhumikAne aMta AvI gayo che. mArA tAvika pravAsanI sArthakatA ghaNe thai cukI che. have mArA jIvanane uddeza eka bhAga kRtArtha thayuM che. A bhUmikAmAM je meM joyuM, anubhavyuM ane sAMbhaLyuM, te badhuM mArA hRdayamAM sthApita thaI gayuM che, jyAM sudhI A mAre tAvika pravAsa cAlu raheze. jyAM sudhI mArA jIvanane bhAga bA, tyAM sudhI huM A darzananA anubhavane bhulIza nahIM. A pramANe pravAsI vicAra karato ja hato, tyAM samaya bhUmikAnA aMta AvI gayA ane aSTama bhUmikAnuM prathamavAra Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #172
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 17 ) pratibaddha thayeluM tenA jovAmAM AvyuM. pravAsIo sahama bhUmikAnA pravAsathI nirjarAtavane uttama anubhava saMpAdana karyo. ane karma nirjarAnI pavitra zreNI upara te ArUDha tha. * * iti saptama bhUmikA samApta THE ' ke Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #173
--------------------------------------------------------------------------
________________ aSTama bhUmikA. (avatattva bhUbhiTTA ) pravAsI aSTama bhUmikAnA dvAra AgaLa ubho rahe, tyAM eka suMdara baMdha thayelA daravAjo tenA jovAmAM AvyuM. maddha dvAranuM ava lokana karI pravAsIe ciMtavana karavA mAMDayuddha A AmI bhUmikA ronI huro?" tevAmAMja jANe tene koi sacanA ApatuM hoya tema nIce pramANe kavitA pragaTa thai. savaiyA. " mohamada pAr3a jina saMsArI vikala kIne, mAhite ajAnubAhu birada bahatu hai; paiso baMdha vIra vikarAla mahAjAla sama jJAnamaMda kare caMda rAhu jyoM gahatu hai; tAko bala jaMjibekoM ghaTameM pragaTa jayo, uta udAra jAko udeza mahatu hai, sohe samakita sUra AnaMda aMkura tAhI, nirakhI banArasI namo namo kahatu hai." // 1 // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #174
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 17 ). A kavitA sAMbhaLIne pravAsIe vicAra karyo ke, "A AThamI bhUmikA baMdha tatvanI che. prANI mAtra jenAthI baMdha pAme che, te svarUpanuM bhAna A bhUmikAmAM ja pragaTa thaze. A kavitAmAM baMdhane vidAraNa karanAra samakitane namaskAra darzAvela che. ahA ! baMdharUpI subhaTa ke baLavAna che? ke jeNe A jagatane tAbe karI lIdhuM che. tenI adbhuta zaktine prabhAva pracaMDa che. A kavitAne bhAvArtha samajAya che, paNa tenuM vizeSa vivecana samajavAmAM AvatuM nathI. te je tenI vyAkhyA spaSTa rIte pragaTa thAya te vadhAre bedha prApta thAya. pravAsI A vicAra kratA, hata, tevAmAM nIce pramANe vyAkhyAne vani pragaTa thaze. baMdhApI subhaTa meharUpI madirAnuM pAna karI sarva saMsArI jIvana vikala karI nAMkhe che. e baMdhavIra AjAnabAhu eTale jAnu sudhI bAhuvALAnuM birUda dhAraNa kare che. e atyaMta vikALa. ane meTA jALa jevuM che. e baMdharUpI subhaTa jema rAhucaMdrane maMda kare tema jJAnanA prakAzane maMda kare che. e baMdharUpa pratApakSI subhaTanuM baLa toDIne ghaTane vize pragaTa thanAre eka mahAvIra vadhe che. te uddhata, ati baLa, ura ane mahAna che. te ddhAnuM nAma samakita che. AnaMdanA aMkura laI udaya thanAra e samakita rUpI ziravI. rane kavi aMgamAM ullAsa lAvI namaskAra kare che." pravAsI hRdayamAM be -vyAkhyAna uparathI vadhAre spaSTIkaraNa thayuM che. A pravAsanI bhUmikAmAMthI baMdha tatvanuM sAruM zikSaNa maLaze ane samaktine suMdara prakAza pragaTa thaze." A pramANe te vicAra mALA pheravate hato, tyAM te ADamI bhUmikAne daravAjo ughaDI gaye ane temAMthI be zakti pragaTa thaI. te zakti ne joI pravAsI premaparvaka be mahAnubhAvA, Apa koNa cho? ApanA darzanathI mane Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #175
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 17 ) vizeSa AnaMda thAya che. te zaktioe maMda hAsya karyuM, paNa koi uttara Apyo nahIM. tevAmAM te nIce pramANe eka kavitA adazyavANIthI AvIbhavane pAmI: savaiyA. " jahAM paramAtama kalAko paragAsa tahAM, dharama dharAmeM satya sUrajako dhUpa hai| jahAM zuja azuja karamako gaDhAsa tahAM, mohake vinAsameM mahA aMdhere kRpa hai|... jevI i rAnI ghaTA ghanazana va, cetanakI cetanA uhA~dhA gupacUpa hai| buddhIsona gahI jAya benasoM na kahIjAya, vana tana ghanI gurUva hai." zA A kavitA sAMbhaLI pravAsI -ahA! A mahAzaktionuM svarUpa oLakhAyuM. A te karmacetanA ane jJAnacetanA che. A navA svarUpanAM darzana ane atyaMta lAbhakArI thai paze. te kavitAnI vyAkhyA pravAsIe teija karavA mAMDI- je cetanAmAM paramAtmAnI kaLAne prakAza thAya che, te dharma pRthvImAM vAyarUpI sUryane take paDe che, tethI te UjavaLa che. jemAM zubhAzubha karmanA ravADe cetanA dhoLAI rahI che, te cetanAmAM mahasajA vilAsa kare che ane tyAM ghora aMdhakAra vyApI rahyuM che, evI rIte cetananI cetanA je saMjJA te zarIrarapa dhinI vacce chAnI Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #176
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 174 ) . mAphaka prasarI rahI che, te cetanA paramAtmAnI kaLAnA prakAzamAM tathA mehavilAsamAM ane tarapha gupacupa rahelI che. e cetanA be tarapha praveza kare che, e vAta buddhithI grAhya thAya che, vacanathI grAhya thatI nathI. jema jaLanA taraMga jaLamAM gukhya che tema cetanA bane tarapha gukhya che." A pramANe svata: vyAkhyAna karI pravAsI te bane zakti enI sAme ubhA raho tyAM jJAna cetanAe hAsya karIne kahyuM, bha, tArI buddhinI nirmaLatA joI amAruM hRdaya saMtuSTa thAya che. A AThamI bhUmikA tArA dayanA aMtardhArane udhADaze. A sthaLe sarva prANuone baMdhana karanAra baMdha tattavanuM vivecana thaka, te tuM tArA hRdayamAM sthApita karaje. rAna cetanAnAM AvAM vacana sAMbhaLI pravAsIe prazna karyo, mahAdevI, Apa kRpA karI baMdhatatvane vivecana karI samajAvo. baMdhanavane samajavA mATe ja A bhUmimAM mAre pravAsa che. jJAna cetanAe kahyuM, priya pravAsI, tyAre baMdhanuM svarUpa sAMbhaLa, jIvane rAga, dvepa ane mehathI azuddha upagavaDe baMdha thAya che. e vAta mukhya yAda rAkhavAnI che, te zivAya bIjI rIte jIvane baMdha thatA nathI, je kaI ema kahe ke, karma jAlavaNathI jIvane baMdha thAya che, to te vAta beTI che. karmanI vaNAe jIvanA baMdhane hetu nathI, temaja mana, vacana ane kAyAnA pegathI paNa jIvane baMdha thato nathI. cetana acetananI hiMsAthI paNa jIvane baMdha thatuM nathI, ane paMcendriyanA viSayethI paNa jIvane baMdha thatuM nathI. temAM vaLI siddhanA jIva to karma vargaNAthI baMdhAtA nathI e vAta te siddhAMtamAM jaNAvI che, ane je jinedhara deva che, te traNe pegamAM baMdharahita che. je sAdhuo Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #177
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 15 ) hiMsA kare che, te anAgavaDe hiMsA kare che, mATe teo paNuM abaMdha che. zAtA purUSa viSaya bhegave che, chatAM paNa abaMdha che. te vize eka anubhavI jJAnI kavi nIcenI kavitA gAya che: savaiyA. 3. " karmajALa varganAko vAsa lokAkAzamAhi, 1. mana vaca kAyAko nivAsagati AumeM; cetana acetanakI hiMsA vasai pudgaLameM, . viSaya loga varate udeke nurajAnage;. rAgAdika zubhatA azukatA hai analakI, yahe upAdAna hetu baMdhaka baDhAumeM .... - yAhi te vicaccana abaMdha kahyo tihUkALa, rAgadveSa mohanAdi samyak mulAnama." // 1 // tenI vyAkhyA evI che ke, "karma jALanIvargane vAlekAkAmAMja che. jo ke kevaLa karmavargaNAnA kAraNathI ja amUrta cetana baMdha bhAvane pAme to kAkAzane baMdha kema na thAya? temaja mana vacana zAne kAyAnA pagane vAsa cAre gatine viSe che, ane AyuSyamAM che; tyAre paga e AtmAnA baMdhane hetu kema thAya? je cInanA prANanA haraNathI hiMsA thAya che, te pudagaLa baMdharUpa prANumAMja hiMsA thAya che, e ja acatananI hiMsA paNa pudagaLamAM che. tene AtmA sAthe sparza thatA nathI. te baMdha kema thAya? ane je viSaya bhega che, te te karmanA udayamAM che. ane AtmA to tethI nirALe che; te kema baMdhAya ? tethI rAga, dveSa ane mehathI je mugdhatA thAya che, te paravastune pitAnI karI mAnavAthI thAya che. eja ala purUSa Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #178
--------------------------------------------------------------------------
________________ azuddhatA che. ane e ja azuddhatA baMdhana vadhAre che, tethIja viyakSaNa purUSa AtmAne traNakALa abaMdha kahe che; kAraNake, tene samyam svabhAvamAM rAga, dveSa ane meha nathI . .. | he musAphara, vaLI ahIM eka bIjI vAta samajavAnI che. jIvAtmAne karma jALathI, pagathI, hiMsAthI ane bhegathI baMdha thatA nathI, tathApi rAtA jIve udhamI thavuM joIe. kAraNake, zAtA chava rAnane viSe daSTi paNa Ape che ane viSaya bhegamAM paNa prIti rAkhe che. A banne kriyA eka AtmAne vipejasthAna kare che, paNa te jJAnIne mATeja che. ajJAnIne mATe nathI. kAraNake, sAnI saMdhANa pramukha karmane utha baLathI yathAyogya kriyAmAM udyamI thAya te chatAM tenA phaLanI IcchA rAkhato nathI. mATe rAta jIva sarvadA udyamI rahe te prasaMzanIya che. ALastra ane nirdhAma mithyAtvanI bhUmikA che. je mithyAtvanI bhUmikAmAM jIva mehanidrA letA zayana dazAmAM rahe che, te pitAnA svarUpane saMbhAte nathI. - priya pravAsI, A prasaMge tAre yAda rAkhavuM ke, mane udaya jevA baLavAna che, tevuM kaMIbaLavAna nathI. je kALe jene je udaya thAya, te kALe te jIvate svarUpamAM rahe che. te udaya jIvanI zaktine vina karI pitAnI zaktine pragaTa kare che; mATe karmodaya atizaya baLavAna gaNAya che. te upara eka asarakAraka dRSTAMta che, te ekacitte sAMbhaLa jema ke baLavAna hAthI kAdavane kuMDamAM paDe che te temAMthI nIkaLavAne udyama kare che, paNa te nIkaLI zakato nathI. jema malya loDhAnA kAMTAnI aNumAM bharAye hoya te temAMthI chuTo thaI zakti nathI ane matsyanuM cetana nAza pAmI jAya che. jema keI mANasa tApavaratathA magajanA daradathI herAna thato hoya, te pathArImAM paDe rahe ane temAMthI uThavAnA aneka upAya kare che, paNa te uThavAne zakita Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #179
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 197 ) mAnu thatA nathI. tevI rIte jIvajJAnanA baLathI heya. upAdeya jANatA hoya paNa pUrva saMcita karmanA udayathI tenu' baLa cAlatuM nathI ane temAM addha thane rahe che, he mitra, tethI jIvane karmanA udaya ghaNA baLavAna che. ane temAMthI mukta thavAne jIvatuM aLa kAMipaNa cAlatuM nathI. tathApi jIvane udyamI thavAnI jarUra che ane udyamI jIva Akhare peAtAnI sAdhya vastune sAdhI zake che. je jIva mehurUpI niMdrAmAM sui rahelA che, te ALasu kahevAya che ane je jIva jJAna STi khAlI jAgrata rahe che, te udyamI gaNAya che. ajJAnI mUrkha jIva kAcane mAthA upara Adhe che ane maNane paga upara bAMdhe che; te mUrkha chtAne kAca zI vastu che ?. ane maNi zI vastu che? e khabara hotI nathI. te mUDha jIva asatya vAtamAM magna rahe che, jIThA kAryamAM doDe che ane jIDI vAta mAne che. mananI parIkSA tA jhaverI hAya teja karI zake che. tevI rIte jJAnI jIva jJAnarUpI leAcanathI satyAsatyanI parIkSA karI zake che. tene mATe eka anubhava vidvAna lakhe che ke: alg 66 'jahAMko suvAsI soto tahAMko maramajAnai, jAko jaiso svAMga tAko taisa rUpa nAca hai." " eTale mithyAtva bhUmikAnA vAsI mithyAtvaneja mar3e che ane samyakatva bhUmikAnA vAsI samakitaneja sAcuM mAne che, matalama ke, je jevA veSa dharI Ave te teveAja nAca nAce che. " vaLI kahyuM che ke T. yoga. "kRSa vAve aMdhAra, te AkSasI anAna, mukti hetu karanI karai, te nara ubamavAna. " 3 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #180
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 17 ) '' "je bhAva aMdha thaine baMdhane vadhAre te ajJAna ALasu kahe vAya che ane je muktine mATe kriyA kare che, te manuSya kriyavAna kahevAya che." - jJAnacatanAnAM AvAM vacana sAMbhaLI pravAsIe namratAthI kahyuM, mahAdevI, mAre Apane eTaluM ja puchavAnuM che ke, je samakitI hoya te paNa viSaya bhegave ane mithyAtvI hoya te paNa viSayaga bhegave te banemAM zuM taphAvata? - jJAnacetanAe uttara Apa-pravAsI, je samakitI hoya te viSaya bhogavatAM chatAM paNa temAM udAsI rahe che ane mithyAtvI viSayabhegamAM Asakta rahe che, pravAsI-tyAre jIvamAM udAsIpaNuM zI rIte Ave? ' - jJAnacetanA-jyAM sudhI jIvazuddha vastunA vicAramAM deData heya tyAMsudhI sarva aMgane viSe tenAmAM udAsIpaNuM jovAmAM Ave che ane tenAmAM jJAnanI jAgatI hoya che. ane jyAre te jIva bhegamAM magna rahe te heya, tyAre tenAmAM jJAnanI jAgatI hotI nathI, kAraNake tenAmAM mithyAtva che. jemAM abhilASanI dazAmAM vartavuM, temithyAtvanuM aMga che. tethI bhavya loko bhegathI udAsa thaIzAnamAM sadA jAgrata rahe che. - sAnacetanAnAM AvAM vacane sAMbhaLI pravAsI dhaNe prasanna thai game teNe prasannavadane jaNAvyuM, viddhAriNuM, ApanA vacanarUpI kiraNee mArA aMtarAyane prakAzita karyuM che. have mAre huM eka Apane puchavAnuM che, te kRpA karI jaNAve. jJAnacetanAe prasanna mukhe kahyuM, bhaka, je puchavuM hoya te khuzIthI pucha, :.. . . Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #181
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 18 ) pravAsI-meM eka vakhate kaI vidvAna pAsethI sAMbhaLyuM hatuM ke purUSArthanA cAra aMga gaNAya che, to te kayA cAra agI te mane vivecana karI samajAve. - jJAnacetanA-bhaka, e aMganA nAma te jagatamAM prakhyAta che, paNa te viSe samajaNa pherane laIne judI judI kalpanA thaI che, te tAre sAMbhaLavA jevI che. ane temAM satya zuM che te paNa manana karavA yogya che--dharma, artha, kAma ane mokSa e cAra purUSArthanA aMga gaNAya che. temAM ajJAnI loke pitAnI buddhinI kalpanAthI judA judA mata dharAve che. je ajJAnI mUrkha mati che, te pitAnA kuLanA AcArane dharma kahe che, tenuM rUpuM jhaverAta vagerene artha kahe che, lega saMgane kAma kahe che ane IbrAdikanA sthAnakane mekSa kahe che. paNa te kevaLa temanI ajJAtAne vilAsa che. kharekhara dharma, artha, kAma ane mokSa e judAja che. pravAsI-mahAnubhAvA, huM paNa ema ja samajAte hate have kRpA karI Apa te cAre aMganuM yathArtha svarUpa samajAve jJAnacetanA-he priyAtmA, huM tane e cAre aMganuM vivecana karI samajAvuM, tene tuM eka citte sAMbhaLaje. vastu-padArtha je svabhAva te dharma kahevAya che. A jaga tamAM je SaTadravya che, te athe kahevAya che. cittane abhilASa te kAma kahevAya che ane baMdhane abhAva te mekSa kahevAya che. A para mANe purUSArthanA cAra aMganuM svarUpa jaina AgamamAM darzAveluM che. te chatAM ajJAnI che tene pitAnI matinI kalpanAthI judI rIte mAne che, eja temanA mithyAtvane mahimA che, Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #182
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 18 ) , he mA musAphara-tene mATe eka svAnubhavI vidvAnanIcenI kavitA varNave che- te sAMbhaLaje , thA. " dharmako sAdhana ju vastuko sunAva sAthai, . . arathako sAdhana viu daravaSaT meM; . . . yahai kAma sAdhanA ju saMga hai nirAzapada, ... sahaja svarupa mor3a sughatA pragaTameM; aMtara sudRSTisoM niraMtara viThokai budha, dharama artha kAma moGga nijaghaTameM; sAdhana ArAdhanako soM jarahai jAke saMga, nUlo phirai mUrakha mithyAtakI alaTameM." // 1 // vastunA svabhAvane sAdhavo-e dharmanuM sAdhana che. padravyane judAM judAM jANavA te arthe kahevAya che. je nispRhadazAmAM rahevuM, te kAma che ane pitAnA sahaja svarUpanI zuddhatAne pragaTa karavI te mekSa che. evI rIte jJAnI purUSa jJAnadaSTithIdharma, artha, kAma ane mokSa e purUSArthanA cAre aMgane pitAnA ghaTamAM dekhe che. A cAre purUSArtha sAdhavAnI sAmagrI chatAM paNa mUrkha mithyAtvanI aTaLamAM bhulyA jJAnacetanAnAA vacane sAMbhaLI pravAsInuM hadaya atyaMta saMtuSTa thaI gayuM. teNe sAnaMda vadane jaNAvyuM, mAtA, Ape karelA khulAsAthI mArA tApita hRdayane ati zAMti prApta thaI che. temaja mArA zakita hadayane saMpUrNa niHzaMktA saMpAdana thaI che. tathApi mArA zaMkAzIla Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #183
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 11 ) hRdayamAM bIjo eka prazna pragaTa thai AvyA che. je praznanu samAdhAna Apa mahAnubhAvanA mukhathIja thai zakaze. jJAnacetanAe husatA hasatA kahyuM, priya bhAI, tamArA manamAM je kAMi zaMkA Ave, tenuM nirAkaraNa karavAne avazya prazna puchavu te viSe jarA paNa kSeAbha rAkhavA nahIM. pravAsI-mahAnubhAvA, ApanI kRpAthI mArI zaMkA dUra thaI jaze. ane huM mArA pravAsane pUrNa rIte sArthaka karI zakIza. have mAre eTalu ja puchavAnuM che ke, A jagatanA jIvanA je prakhyAta bheda che, te tA mArA jANavAmAM che, paNa te sivAya mIjA prakAre jIvanA bheda che.ke nahI? teja mAre jANavu che. jJAnacetanAe uma'gathI jaNAvyu', priya bhAI, tArA praznanA Aya mArA jANavAmAM AvI gayA che, have tuM je hu kahu ; te eka citte sAMbhaLaje-- A jagamAM uttama, madhyama, adhama ane adhamAdhama--evA cAra prakAranA jIva che. te cAre prakAranA jIvane ATe jaina mAgamamAM dRSTAMta pUrvaka samajAvyuM che. tene mATe pramatha tA nIcenI kavitA smaraNIya che. savaiyA. '' " uttama puruSakI dazA jyoM kisamisa drAkha, bAhija anaMtara virAgI mRduaMga hai; madhyama puruSa nArIyara kesI gaM tiliye, bAhija kaThina hiya komala taraMga hai; dhamapuruSa badarIphala samAna jAke, bAhirasoM dize narajAI dilasaMga hai; Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #184
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 12 ) prathama so adhama puruSa puMgIpha sasama, aMtaraMga bAhira kaThora saravaMga hai. " // 1 // pravAsI--vAha! ghaNIja Uttama kavitA che, have kRpA karI tenI vyAkhyA kahi sa'bhaLAveA. jJAnacetanA--sAMbhaLI - Uttama purUSanI dazA simisa drAkSanA jevI che, jema kisamisa drAkSa mAhera ane aMdarathI kAmaLa che. tema Uttama purUSanA vyavahAra bAherathI ane aMdarathI kAmaLa hAya che. madhyama purUSanI dazA nAlIyeranA jevI che, jema nAlIyara mAhera kaMThAra ane aMdara kAmaLa heAya che, tema madhyama purUSa hethI kaTAra ane aMdarathI kAmaLa hoya che, adhama purUSanI dazA badarIphaLa AnA jevI che. jema bAra bAhera kAmaLa ane aMdara kaTAra hAya che. tema adhama purUSa upara kAmaLa phaikhAtA hoya che ane aMdarathI kaTAra hAya che. ane je adhamAdhama purUSa che,te sopArInI jema bAhera ane aMdara kAra hAya che." tene mATe vizeSa vivecana teja. kavie peAtAnI kavitAmAM karelu che. sA. " kIcako kanaka jAke nIcaso narezapada, micasI mittAI garavAI jAke gArasI ; jaharasI joga jAnI kaharasI karAjAti, harasI hauMsa pudgala chabi bArasI ; jAsaso jaga vilAsa jAlaso bhuvanavAsa, kAso kuTuMba kAja lokalAja sArasI ; - Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #185
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 18 ) souso sunasa jAne vIuso vakhata mAne, aisI jAkI rIti tAhi vaMdata banArasI." // 1 // je pitAnA hRdayamAM suvarNa kAdava sarakhuM mAne che, rAjyapAne halakuM jANe che, maitrIne maraNa jevI gaNe che, vaDAIne lIpavAnI gAra jevI mAne che, rasAyaNa pramukha dravyoganI jAtine jhera jevI gaNe che, marazakti-karAmatane anarthamAne che, pudagaLanI chabIne rAkha jevI samaje che, A mAyArUpa jagatanA vilAsane jaLa jevo gaNe che, gRhavAsane tIranA bhAlA samAna samaje che, kuTuMba kAryone kAlanA jevA gaNe che, lekanI lAjane mAtAnI vALa jevI mAne che, suyazane nAkanA melana jevuM gaNe che ane bhAgyanA udayane viSTA samAna lekhe che. evA uttama purUSane kavi vaMdanA kare che. he pravAsI, bIjA madhyama prakAranA purUSane mATe eja kavi darzAve che ke, madhyama purUSa uparathI kara ane aMtaramAM kemaLa hevAthI bIjAnA sahavAsane raMga tene jaladI lAge che. paNa chevaTe te potAnA svarUpane oLakhI zake che. jema ke purUSa bIjA purUSane kAMi jarImULI khavarAve eTale te tene cele thai tene AdhIna rahe che ane tenA jevA akAryakaravAmAM sAmila thAya che, paNa jyAre te jaDamULInI asara tenA hadayamAMthI nIkaLI jAya che, tyAre pAcho te zuddhimAM Ave che. pachI te pelA luccA mANasane oLakhI le che ane pAchA te pitAnA zuddha mArgamAM AvI caDe che. tevI rIte madhyama prakAranA jIvana paNa bane che. anAdi kALane mithyAtvI chavakarmane vaza thaI vividha prakAranA saMkaTane sahana kare che ane A dukhadAyaka saMsAramAM vilathaInelyA kare che, tene vizrAma maLatuM nathI. eTalAmAM jo tene jJAnakaLAne bhAsa thAya eTale te aMtaramAM udAsI thai jAya che paNa karmanA udayarUpa vyAdhivaDe samAdhi prahaNa karatA nathI ane AzravamAM ja rahe che. hepriyapravAsI, madhyama Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #186
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 184 ) prakAranA jIva chevaTe potAnA sanmArgamAM AvI zake che, ethI te adhama gaNAtA nathI. adhama purUSanI sthitinuM varNana tA sAMbhaLyu jAya tevuM nathI, tethI huM A vakhate tane kahevA icchatA nathI. pravAsI-mahuAnubhAvA, joke adhama purUSanuM varNana kahevuM ane sAMbhaLavuM anucita che, tathApi lokopakArane mATe te jANavuM joie, mATe Apa kRpA karI kahI saMbhaLAve. vaLI dujainanA lakSaNA jANyA vinA sananAM lakSaNA jANavAmAM AvatAM nathI. jJAnacetanA--priya bhAi, e satya che, tathApi tArA jevA atikArInI AgaLa te kahevAne mane utsAhu AvatA nathI. pravAsI--mahezvarI,evIzakA rAkhaze nahIM. ApanI AgaLa kANa mAtra chuM. vaLI adhikAranA prabhAva sarca vastunA jJAnamAM che. narakanI yAtanA jANyA vinA svarga tathA meAkSanA sukhanA prabhAva anu: bhavamAM AvatA nathI. kumArganA tiraskArathIja sanmArganA mahi vadhe che. jJAnacetanA--bhadra, tane ane tArA vicArane dhanya che. tA vacaneA tArA uttama adhikArane sUcave che. have huM tane khuzIthI adhama purUSanA lakSaNA kahIza. te eka cittathI sAMbhaLaje : 'savaiyA. " mane rAja puSade khAye banI joSI dhana, ubAke jAya jaise saMkAi bihAna hai; kUkarake jAye jyoM pimora jiravAnI maga, sUkarake jAya jyoM purISa pakavAna hai; - vApasake jAye jaise nabikI niva'orI dAkha, bALakake jAye daMtakathA jyoM- purAna hai ; Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #187
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 185 ) hiMsA nA paise hiMsAne para taiNe, . mUrivAjA baMdha niravAna hai" , , . " A kavitAno bhAvArtha evo che ke, "raka purUSane kANI keDI dhana manAya che, ghuvaDa pakSIne saMdhyAkALa prabhAta manAya che, kakaDAne gAya bheMsanuM pANI dahIMne thaDe manAya che, Dakarane viSTA pakavA manAya che, kAgaDane lIlI drAkha manAya che, bALakane leka kathA purANa manAya che, hiMsakane hiMsAmAM dharma manAya che ane mUkhane puNyabaMdha e mekSa manAya che. tevI ja rIte adhama purUSanI dazA che, eTale te pitAnI matimAM je mAne che, tene ja te sAruM gaNe che. pravAsI-mahAdevI, kharekhara A vAta jANavA jevI che. ane dhima purU tevAja hoya che. ane tevA purUnA dusvabhAva mAre anubhavamAM paNa che. have kRpA karI adhamAdhama purUSanA lakSaNe kahe, e te dhaNAja jANavA jevAM haze. jJAnacetanA-priya pravAsI, jyAre tArI icchA che, te huM adhamAdhama purUSanA lakSaNenI be kavitA che, te saMbhaLAvuM chuM: tathA. "kuMjarako dekhI jaise roSa karInuMse zvAna, roSa karI nirdhana bilokI dhanavaMtako; rainake jagaiyAko vilokI cora roSa kara, mithyAmati roSa karai sunata siddhAMtako; haMsako vinokI jaise kAga mani, roSa kare, animAnI roSa karai dekhata mahaMtako; A.--24 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #188
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 18 ) * mukavikoM dekhI jyAM kukavi mana roSa karai, kaSTi Tuna e je tevI saMta" che? jema zvAna hAthIne khI reSa karI bhase che, jemAM nidhana purUSa dhanavAnane jaI rIse bharAya che, jema cAra rAtre jAgatA purUSane joI roSa kare che, jema mithyAtvI siddhAMtane sAMbhaLI reSa dhare che, jema kAgaDo haMsane joi rIse bharAya che, jema mahAna puraSane joI abhimAnI purUSa 2Sa kare che, ane jemanaThAre kavi sArA kavine joI repa dhare che, tevI rIte adhamAdhama purUSa sAdhu purUSane joi repa kare che. A kavitA ane tene bhAvArtha sAMbhaLI pravAsI Azcarya pAmI bolyA- "mAtA, Ape kahelI kavitA yathArtha che. tene badho artha adhamAdhama purUSane sarva rIte lAgu paDe che. have bIjI zI kavitA che? te kRpA karI saMbhaLAve - * pravAsInI prArthanA dhyAnamAM lai rAtanA nIce pramANe bIjI kavitA belyA: thA. 'sarakhako zapa kahe vakatAko dhITha kaha, vino kare tAsoM kahai dhanako adhIna hai| umIko nibala kahai damIko adattI kahai, madhura vacana bo. tAsoM kahai dIna hai| dharamIko daMnI nispRhIko gumAnI kaha, tizanA ghaTAva tAsoM kahai nAgahIna hai| Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #189
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 17 ) jahAM sAdhuguNa dekhe tinha ko lagAve doSa, I m #g hunano dvi masIna hai" che ? Ane bhAvArtha e che ke, "adhamAdhama purUSanuM hadaya evuM malina heya che, ke te saralacittavALAne mUrkha kahe che, vaktAne dhIka kahe che, vinaya karanArane dhanane adhina karAve che, kSamAvAnane nibaLa kahe che, dine damana karanArane adAtA kahe che, madhura bhAvIne dIna-garIba kahe che, dharmIne daMbhI kahe che, niHspRhIne ahaMkArI kahe che, tRSNa choDanArane bhAgyahIna kahe che ane jyAM saraLatA vagere guNa dekhe che, tyAM dUSaNa lagADe che. AvA durjanane adhamAdhama purUSanI prakRti jANavI." - jJAnacetanAnA mukhathI A pramANe kavitA ane tenI vyAkhyA sAMbhaLI pravAsI saMtuSTa hRdaye be mahA mAtA, ApanI vANIe mane mArA pravAsamAM meTe lAbha Ape che. uttama, madhyama, adhama ane adhamAdhama purUSonA lakSaNe jANavAthI mArI mAnasika sthitinI mATI sudhAraNA thaI gaI che. hamezAM uttama purUSanA rAgI thavuM, madhyama purUSa tarapha udAsI rahevuM ane adhama tathA adhamAdhama purUSathI dUra rahevuM, e uttama zikSaNa mane prApta thayuM che. e zi. kSaNathI mArA hRdayanuM dvAra ughaDI gayuM che, ane mArI mavRtti uSya bhUmikAmAM ArUDha thaI che. jJAnacetanA belI-bhadra, tArA jevA adhikArIne mATe sarva Agama upayogI che. tArA jevA uttama adhikArI AgaLa je kahIe, te sarva rIte sArthaka thAya che. te premI purUSa, A je bhUmikAmAM tuM Avyo chuM, te bhUmikA baMdhatattavanI che, ane baMdhanuM svarUpa mithyAtvane avalabIna raheluM che, tethI A bhUmikAmAM Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #190
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 188 ) prAye karIne adhama mithyAtvanuMja varNana AtmA kaze. vaLI A vakhate mane mithyAdraSTi purUSanI ahu buddhinuM svarUpa smaraNamAM Ave che. . pravAsI--te| kRpA karI mane samajAvo. jJAnacetanA----bhadra, mithyA draSTi purUSanI ahu buddhine mATe nAgama vividha prakAre kahe che, paNa eka anubhavI kavi nIcenI kavitA gAya che, te sarvadA smaraNIya che-- cor "meM tA meM nIsTrI zailI, aba yoM karoM kahau jo aisI ; e viparIta jAva hai jArma, so vara mithyAta dazA. " // 1 // " huM kattA ; A vartamAnakALamAM kevI vAta karUM chuM", bhaviSyakALamAM jevI kahIza tevI karIza evI ahu buddhi te viparIta bhAva che ane e bhAva mithyAtva dazAnA che. " he bhadra, e mithyAtva dazAvALAone Akhare zuM thAya che ? tene mATe teja kavie eka sakSisa kavitA kahI che. ronA. "pravruddhimithyA tA, zra mumiyAvaMta, vila yA saMsArameM, hai vilApa anaMta ' / / upara kahelI ahu buddhi teja mithyAtva dazA' che ane e mi Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #191
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 189 ) zrAva dazAne dhAraNa kare teja mithyAtvI kahevAya che. evA mithyAtvI purUSe A saMsArane viSe vikala thaI anaMta vilApa kare che" he pravAsI, evA mithyAtvIe A saMsAramAM jevA duHkhI thAya che, tevA bIjA ke du:khI thatA nathI. temanuM jIvana vyartha rIta cAlyuM jAya che, te chatAM temanA hRdayamAM te vicAra AvatA nathI. sUryanA udayathI te asta sudhImAM aMjalimAM grahaNa karelA jaLanI jema AyuSya ghaTatuM jAya che. kALa kSaNe kSaNe zarIrane se che. ane zastranI jema te zarIrane kApyA kare che, te chatAM mithyAtvI ajJajana paramArthane zedhati nathIte pitAnA svArthane mATe bhramanA bhArane kheMcyA kare che. temaja te kAma krodhAdika paravastunI sAthe lagna thaI rahe che ane viSaya rasane bhegavatAM jarApaNa haThato nathI. leNa khabutaranI paDe te mUDha prANI anAdi kALanA karmabaMdhanA peca pADI avaLe mArge cAle che, paNa kaI rIte savaLe mArge cAlatA nathI, alpa buddhivALe mUDha prANI jenuM phaLa kevaLa duHkhaja che evA viSaya bhagavaDe je kAMika zAtA upaje, tene mukha mAne che. jema madhathI lapeTelI taravAranI dhArane kaI madhanA svAdathI cATavA jatAM tenI jIbha chedI jAya, tyAre tene bahu dukha thAya, tevI rIte mUrNa prANI pitAnI jJAnAdika saMpattine kadi oLakhata nathI, paNa paravastune rAtri divasa pitAnI mAnI rahyA che. chevaTe e juThI mamatAvaDe kajInA pANInA sparzathI jema dUdha phATI jAya, tema te mamatAthI tene paramArtha vinaSTa thaI jAya che. he pravAsI, evA mUDhamati purUpi ubhayaleka bhraSTa thaI duHkhI thAya che ane temanI viSayarAganI dezA vinAza nahIM pAmavAthI, teo adhama avasthAmAM AvI paDe che, pravAsIe--sAna thaI kahyuM, mahAnubhAva, ApanuM kahevuM yathArtha che. evA ajJAnI jIvanI dazA dhaNInahArI thAya che. have Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #192
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 1 ). mane AtmA ane dehune viSe kAka asarakAraka begha Ape ane mArA jevA Atma sAdhakane A baMdhatatranA jALamAM phasAvuM na paDe, tene mATe zuddha hRdayanI cetavaNI Ape A pravAsInA A vacana sAMbhaLI jJAnacetanAe karma cetanAnI sAme joyuM, eTale karmacetanA belI-priya bahena, tArA hadayane bhAva mArA jANavAmAM AvI gaye che. paNa AtmAne bedha ApavAne tArA jevuM mArAmAM sAmartha nathI; tethI e bedha te tArA mukhathI ja pragaTa the jee. jJAnacetanA-bahena, kadi tArI IcchAne AdhIna thaI huM AtmAne bedha ApIza, paNa dehanA svarUpane bedha te tAre Apavo paDaze. A karmacetanA-bahu sAruM dehanA svarUpane bedha huM ApIza, paNa AtmA viSe te tuM teija kahe, karmacetanAnAM AvAM vacana sAMbhaLI jJAnacetanAe pravAsIne kahyuM, "bhadra, sAMbhaLa Aje AtmA che ane zarIra che, te ekameka baMdhAI rahelA lAge che, paNa temanA lakSaNe judAM judAM che. tene mATe eka jana kavi nIcenI kavitA lakhe che - jJA vetana rajana pratimA, nara la na tana le; tanazI mamatA sthAnI, lIne tana lA." | ? | AtmAnuM lakSaNa cetana che ane zarIranuM lakSaNa jaDa che, tethI zarIranI mamatA choDIne cetananA zuddha jJAnapaNAnuM grahaNa karavuM che. e AtmAnI zuddha cAla zuM che? tene mATe jaina vidvAnoe Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #193
--------------------------------------------------------------------------
________________ dhaNuM vistArathI lakheluM che. teoe e nizcaya kare che ke zuddha AtmasvarUpa jANyA vinA sabhya jJAna pragaTa thatuM nathI; mATe dareka mumukSa janoe avazya AtmasvarUpa jANavuM joie. te AtmAnI zuddha cAla zuM che? tene mATe eka prakhyAta jaina kavi lakhe che ke - : dazA. no nAjI vAranI sara vAnara, - go nA nAnatta navata ne . he mAna che tevuM phUla, hera cetana cetana soI huM ghare aju huM zuM jina, rahe na sarve na ire; accana vedi vicaccana bUmata, grajIni parata hai." che ? . . tene bhAvArtha e che ke, "je AtmA sarva jagatanI karaNI kare che eTale caturgati gamana kare che. je jagane jANe che, tathA dekhe che, je pitAnA dehanA pramANavALe che, paNa dehathI jude che, deha acetana piMDa che ane AtmA cetana piMDa che, je AtmA deha dhArI che, paNa dehathI bhinna che. ane je A dehane viSe DhaMkAIne rahe che. evA AmAnA lakSaNane jANanAra purUSa ItithathI pratyakSa nahIM evA AtmAne oLakhe che. 1. pravAsIe jJAnAnAnI A vANI sAMbhaLI netra mIMcI Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #194
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 192 ) dIdhA ane kSaNavAra AtmasvarUpanuM dhyAna karI teNe namratAthI jaNAvyuM, mahAnubhAvA, ApanA mukhathI AtmAnA zuddha lakSaNanI cAlu sAMbhaLI mane pramAnaMda prApta thayA che. te sAthe eka bIjo vicAra paNa pragaTa thayA che ke, mithyAtvIe AvA AtmasvarUpane judI rIte varNave che, e kevA mUrkha gaNAya? teo dehanA pramANa jevA AtmAne a'zuSTapramANa, aNupramANa vagere judA judA rUpa kalpanAthI kahe che. vaLI sarva prANI mAtraneA ekaja AtmA che, evuM jaNAve che. jJAnacetanAe kahyuM, bhadra, enuM nAmaja ajJatA kahevAya che. jyAMsudhI hRdayamAM ajJatA rahelI hAya, tyAMsudhI zuddha svarUpanuM bhAna thatuM nathI. pravAsI bAlyA--hai vindhajanani, jevI rIte Ape A AtmasvarUpanuM varNana kahI sabhaLAvyuM tevI rIte huve dehunA svarUpanuM varNana karI batAve eTale meTo upakAra thAya. kAraNake, dehunu svarUpa jANyA vinA vairAgya bhAvanA pragaTa thatI nathI. pravAsInA A vacana zravaNa karI jJAnacetanAe kahyu, bhadra, 6hanA piMDa karmathI aMdhAya che, tethI jo tenuM yathArtha svarUpa jANavu hAya tA A kacetanAne prAthanA kara pachI pravAsIe kacetanAne namratAthI jaNAvyuM, huM dayALu devI, Apa paropakArI che. tethI kRpA karI mane A dehanA svarUpanuM' yathArtha bhAna karAveA. kucetanAe kahyuM, bhAI pravAsI, A mArA priya vhena jJAnacetanA dehanA svarUpane sArI rIte jANe che; kANuke temanA vinA jarUpa dehu taddana nakAmA thaI jAya che. deDhunA mahimA, dehanu Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #195
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 3 ) svarUpa ane denA upaga jJAnacenA vina niSphaLa che. thAya e dayALu bahena mArUM mAna vadhArAne ane mane ahiM sAthe le vavAnI sAthetA karavAne, dehanuM svarUpa mAre mukhe kahevarAve che. he pravAsI, te vaDila bhaginInI AjJA mAthe caDAvI, huM tane dehanA svarUpanuM tathA dehanI sthitinuM je varNana karI batAvuM te tuM eka citta sAMbhaLa, eka anubhavI AtmasAdhaka kavie zuddha cAlane mATe nIcenI kavitA kahelI che - tA . tera vatana preta pharI raMga, . reta narI mana khetakI kyArI : vyApinI para praSiI prAra, upAdhikI joTa samAdhisoM nyArI; re jiya deha kare sukha hAni, kle di tu lAta thArI; deha tu tohi tanegi nidAnapi, saMda tane zuM nI vArI." che ? 'karmacetanAnA mukhathI A kavitA sAMbhaLI pravAsIo mastaka dhuNAvI kahyuM, AhA! dehanI zI sthiti che? AvA nAzavaMta dehane mATe mUTha mati jIva kevI mamatA rAkhe che? mAtA, have kRpA karI tenI vyAkhyA saMbhaLAve eTale mAro zravaNanA AnaMdanI sAthe hRdayane AnaMda vRddhi pAme. kamacetanAe kahyuM, priyabhAI, A kavitA tArA jevA vi. T.-25 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #196
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 10 ) hAna adhikArIne samajavI sugama paDe tevI che, te chatAM tArI icchA hoya te tenI bhASArUpe vyAkhyA kahI saMbhaLAvuM . pravAsI he jagaddhitakAriNI, Apa kRpA karI vyAkhyA kahI saMbhaLA-jethI mArI upara mATe upakAra thaze.. . ' pachI karmacatanAe nIce pramANe tenI vyAkhyA kahevA mAMDI - "A deha acetana che, te jaDatArUpa pretanI guphA jevo che, te rUdhira tathA vIryathI bharelo che, te maLarUpa khetarane kyAre che. te reganI piTha che, AtmAne chupAvAne eTa che ane upadhine meTA melArUpa che, evA dehane viSe samAdhi rahetI nathI. are jIva, e deha mukhane nAza kare che, te chatAM tene e pyAre lAge che. paNa tene mAluma nathI ke, e deha tAre nathI. chevaTe e tAre tyAga karaze . . vaLI tene mATe eka vidvAna jana kavi chaTAdAre kavitAmAMkave che - yA. "reta kIsI gaDhI kiMdhoM mahi hai masAna kesI. . aMdara aMdherI jaisI kaMdarA hai saimakI; pI ma Ta vinAzI, - dhole sAne jalI sI sI hai MlavikrI; * zrI jharI mA nI mI janonI, na mAthA marati hai mUrati hai mailI; aisI deha yAhike saneha yAkI saMgatisoM, . : .. dara dI hamArI pati jola se karI." ? " Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #197
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 15 ) .. " taura jo ni bUka hAma nisoM jarI jaise tharI hai curelakI; : thore dhajA le che pada nA mAno, kAgadakI purI kidhoM cAdara hai cailakI; mUce bhrama vAni gani mUDha nisoM pahicAni, - karai mukhahAni aru khAni bada phaisakI; . aisI deha yAhike saneha yAkI saMgatisoM, rUpANI mati jolU ne vaizI." 9 | priya pravAsI, tuM A kavitAne bhAvArtha samajI gayela hoIza, tathApitene spaSTa kahevAne vyAkhyA kahI batAvuM chuM te sAMbhaLaje- A deha retInI bAMdhelI gaDhI che ane mazANanI maDhI je apavitra che. tenI aMdara pahADanI guphA jevuM ane kAra che, e malina deha mAtra uparanA AbhUSaNenA camakadamakathI zobhe che. jema kareNanA puSpanI kaLI uparathI suMdara dekhAya che ane bIlakula sugaMdha rahita hoya che, tevI rIte A deha uparanA bhabhakAthI bharapUra lAge che, paNa aMdara maLanI khANa che. te deha avaguNenI oraDIrUpa che, mehanI kANuM AMkharUpa che ane mAyAne samudAya che. melanI mUrtirUpa e dehanA nehathI ane saMgathI amArI buddhi zelaDI pIlavAnA vADhanA baLadanA jevI vaLI e dehamAM ThekANe ThekANe rUdhiranA kuMDa bharelA che, jyAM tyAM kezanA jhuMDa rahelA che ane pratyeka sthAne hADakAnA mALA chee e deha vyaMtaranA sthAnakanA je dekhAya che. temaja e Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #198
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 16 ) deha kAgaLanI paDInI jema zeDo dhake lAgavAthI kuTI jAya che ane junI melI cAdaranI jema kerAthI phATI jAya che-evA e deha upara mUDha leka mamatAthI mithyA vANI kahe che ane tene mamatAthI pichAne che. sukhane hAni karanAra e dehanA nehathI tathA saMgathI amArI buddhi zelaDI pIlavAnA kehAnA baLadanI gatinA jevI thaI gaI che - A kavitA sAMbhaLI pravAsI Azcarya magna thaI gaye tenI nirmaLa manavRttimAM vairAgya bhAvanA pragaTa thaI AvI. teNe dehane mATe hadayamAM vicAra karavA mAM-he AtmA, AvA malina dehane meha rAkhIza nahIM. tArA hRdayanI sAthe e dehanI mamatAnI dai sAMkaLa bAMdhIza nahIM. Akhare e malina deha paNa tAre nathI, tArA jIvAtmAne jyAre tenAthI bhinna bhAva thaze tyAre tane enA svarUpanuM bhAna thaze ATaluM vicArI pravAsIe karmacetanAne prazna karyo, pravAsI-devI, tame zelaDIne pIlavAnA kehAnA baLadanuM je dRSTAMta ApyuM, tenuM zuM kAraNa che? te mane samajAvo. 2 - kamacetanA-priya bhAI, e daSTAMta viSe kaI jaina kavio khAsa kavitA karelI che, te sAMbhaLa: vaiyA. " pATI baMdhe locanasoM saMkucai dabocanisoM, kocaniko socaso ni vede heda tanako; dhAvAhI dhaMdhA aru kaMdhAmA ha bagyo jota, bAra bAra pArasa hai kAyara hai. manako; Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #199
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 197 ) nUkha sahe pyAsa sahe durjanako trAsa sahe, thiratA na gaDhe na usAsa lahe jinako ; parAdhIna dhUmai jaiso kolhuko kamero bela, *z[+ soi svAva yA jagavAsI janako. " // 1 // *, jenA zarIra upara zelaDIne pIlavAnA "jenI AMkha upara pATA mAMdhyA che, je paganA DemAthI sacAyA che, jene paraNAnI AranA dhAMca vAge che, jene zarIre azAtA upajyA kare che, je sarvadA ravAnA dhaMdhAmAM doDatA rahe che, jenI kAMdha upara jotara lAgeluM che, ane aneka jAtanA mAra paDyA kare che evA te kAlhAnA aLada ghaNuM du:kha sahana kare che, kAyara thai jAya che, bhUkha tarasane veThe che, durjananA trAsa khame che, sthiratA pAmatA nathI, ane kSaNavAra paNa sukhe sukhathI zvAsa laI zakatA nathI. evI rIte jema te baLada parAdhIna thai ghume che, tevI rIte A jaganA jIva dehanI mamatAthI karmane AdhIna rahI ghumyA kare che," huM pravAsI, mamatAvALA ane dehane prIti rAkhanArA prANIA pAtAnA AtmAnA vicAra karatA nathI. teo dehane potAnA mAne che ane tenuM rakSaNa karavAne tana, mana, dhanathI prayatna karyA kare che, paNa te mUDhamatione khabara nathI ke, A deha zA padArtha che.! e jaDa vastumAM mAre zAmATe meha rAkhavo joie ? A jagat jIvA manuSyarUpa dharIne DAlI rahyA che, te pretanA dIvAnI jema satvara bujhAi javAnA che ane retinA dhUmADA jevA nakAmA che., aMdara malina ane upara vasrAbhUSaNanA ADaMbarathI zAbhAyamAna lAgatA e deha sAyaMkAlanA vAdaLAnI jema kSaNamAM raMgaberagI thaI jAya che. ane phIkA paDI jAya che. vaLI te mA Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #200
--------------------------------------------------------------------------
________________ hAthI dagdha thaI gayelA ane darbhanI aNI upara rahelA jaLa biMdunA jevA asthira che. AvA deha u5ra mamatA rAkhanArA ane dharmane nahIM oLakhanArA prANIo marakInA UMdaranI jema nAcI nAcIne marI jAya che. he pravAsI, e bhAvArtha sUcavanAruM eka kavitAnuM pada ke janakavi sarvadA gAyA kare che ane tethI te pitAnI virAgya bhAvanAne sarva jAgrata rAkhe che. : pravAsIe kavitAnuM pada mane kRpA karI saMbhaLAve karmacetanA-pravAsI, ene bhAvArtha te meM tane hamaja kahyuM che. jenI aMdara marakInA udaranuM daSTAMta ApyuM hatuM, eja bhAvArtha e kavitAne che. te chatAM jo tArI IcchA hoya te te bhAvArthane jaNAvanAruM te kavitAnuM pada huM kahI saMbhaLAvuM chuM. paNa tuM tene sarvadA hRdayamAM yAda rAkhaje, "mohake anabadage mAyAkI manIso page, dAnakI anI soM lage usakese phuhehai| dharamakI buzI nAhI urake jarama mAhi, nAci nAci marajAhi marIkese cuhehai." // 1 // pravAsI-vAha kavitA vAha? huM A kavitAne hamezAM yAda rAkhIza. mArA hRdayarUpa DAbalAmAM rAkhI ratnanI jema tenI rakSA karIza. he mehita AtmA, tuM paNa A kavitAnuM manana karI tArA sahaja guNane dhAraNa karaje. A tatvabhUminA pravAsamAM mArI musApharInI aMdara je tane tArika sAmagrI prApta thaI che, tene tArA manamaMdiramAM rAkhI tenI sarvadA saMbhALa rAkhaje. he jIva tuM tArA mUTha hadayamAMthI mamatAnI tathA mehanI vAsanA Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #201
--------------------------------------------------------------------------
________________ (19) je tArA kADhI nAkhaje. are alpamati prANI, tuM mamatAthI kahe che ke, AA mArI sapatti che" te sapattine vipattirUpa gaNI sAdhu lokoe tAkanA melanI jema ADI dIdhI che. ane je DAIne tuM kahe che ke, 'huM puNyanA yAgathI pAmyA chuM' te baDAI tane narakamAM sahAya ApanArI che. ane vaLI kSaNika che. huM mAhita 7, piravArane tuM tArA bhAgyeAdayanI nIzAnI gaNe che, te pirAnA dezamAM paDelA tuM tArI bhaviSyanI Apattine joi zakatA nathI. paNa te piravAranA dherA mIThAi upara rahelI mAMkhIonI peda mAtra bhaNabhaNATa thaIne rahe che, temAMthI tANa Atmika svArtha kAMi paNa sadhAvAnA nathI. jo tuM sAcI rIte joza tAtane mAlama paDaze ke, A jagane azAtAja che, eka kSaNa mAtra paNa zAtA nathI. eka anubhavI kavi evA bhAvArthane sUcavanArUM kAvyapada uca svare kahI pAkAyA kare che. 'pa " gherAmAM hi paryo tuM vicArai sukha prAkhinhiko, mAkhInake cuMTata miThAi jaise jinakI ; te dghioti na vAlI naLavAtI nIya, jagameM zAtA hai na sAtA eka binakI. " // 1 // + ". ATalu kahI karmacetanA khelatI madha rahI. eTale pravA sIe premapUrvaka jaNAvyu--mahedharI, Ape vANIne zAmATe baMdha karI ? Apa kRpA karI tamAro vAgchavAha pravatAve. te sAMbhaLavAthI mane atizaya AnaMda Ave che. " karmacetanAe maMda svare jaNAvyuM, " bhadra, have mArA viSaya samApta thayA che. mArAmAM vivecana karavAnuM je sAma hatu, te pratimaddha thaI gayuM che.. vatsa, tuM mArI A priya bhaginI Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #202
--------------------------------------------------------------------------
________________ bha, have sAva che, te a te mATe ( ). pAnacetanAne vinaMti kara. te tArA AtmAne viSeza Ana Apaze. bhahave tuM uttama adhikArI banyo chuM. A AThamI bhUmikAmAM je tAre jANavAnuM che, te alpa che. paNa ghaNuM upagI che. je viSe mArI priya bahena jJAnacetanA tane vyAkhyAna sAthe samajAvaze. - pravAsIeiMtejArIthI puchyuM, mahezvarI, have mAre zuM jANavAnuM che? tenA nAmanI sUcanA Ape eTale huM tene mATe A mahAdevIne prArthanA kare. - karmacetanAe AnaMda sAthe kahyuM, bhadra, have tAre prathama piMDe te brahmADe e vAta samajavAnI che, te pachI jJAnanuM mahAmya, mananuM svarUpa, manane sthira karavAne upAya, manane upadeza jJAtA jIvanuM svarUpa ane kriyA ane samyakatva dhArInuM parAkrama eTalA viSaye A mahAdevInA mukhathI jANavAnA che. te jANavAthI tArA hRdayamAM atizaya AnaMda Avaze ane te AnaMdarUpI sUryanA udayathI tArA hRdayanuM aMdhakAra dUra thaI jaze. - karmacetanAnA mukhathI AvI sUcanA sAMbhaLI pravAsI atizaya khuzI thaI gayA ane teNe zAnacetanAnA caraNamAM paDI naratAthI jaNAvyuM, mahedharI, ApanA bhaginie karelI sUcanA pramANe mane bedha Ape ane A pravAsInA AThamI bhUmikAne pravAsa kRtArtha kare. tethI huM cAvajIvita Apane AbhArI thaIza.' jJAnacetanA hasate mukhe belI-bhadra, tArI bhakti ane bhAvanA joI mane atizaya AnaMda upaje che. tethI huM tane mArI priya bahena karmacetanAe sUcavelA badhA viSane bedha ApIza tuM sAvadhAna thaine sAMbhaLaje-prathama paDe te brahmAMDa Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #203
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 1 ) e viSaya ghaNuMja manana karavA yogya che. A ApaNA piMDa eTale zarIramAMja badhuM brahmAMDa-jagata raheluM che. e dareka suNa prANIo samajavAnuM che, tene mATe eka vidvAna kavi nIcenI bedhaka kavitA lakhe che - yA. "yAhI nara piMjhameM virAje vijuvanathiti, - yAhimeM trividha pariNAma rUpa sRSTi hai| yAhima karamakI upAdhi duHkha dAvAnA, yAhimeM samAdhi sukha vAridanI vRSTi hai| yAmeM karatAra karatUti yAhimeM vijUti, . yAmeM loga yAhImeM viyAga yAmeM vRSTi hai; yAhimeM vijJAsa sava ganita gupta rUpa, - tAbriAM para nA aMtara sudaNi hai." che ? | A kavitAne bhAvArtha e che ke, manuSyanA zarIranA piMDane viSe kaTibhAge pAtALa loka che, nAbhimAM tiryaMca leka che ane upara bhAge Urdhva leka che, evI tribhuvananI sthiti che; tene viSeja kAMIka pariNAma upaje che, kAMika nAza pAme che ane kaIka sthira che. evI rIte traNa prakAranI sthiti banI rahI che. e piMDamAM rahelA AtmAne kamanI upAdhi vaLagI che ane dukhadAyaka dAvAnaLa saLagI uThe che. vaLI eja piMDamAM zubha pari. NAmanA udayathI samAdhi sukha Ave che ane te rUpa vAdaLanI vRddhi thAya che, te du:kha dAvAnaLane bujhAvI nAkhe che. temaja eja piMDamAM kamane kartA purUSa che, kartAnI kriyA che, jJAnerika saMpatti che, T.-26, Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #204
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( xx ) dang karmanA bhAga tathA karmanA viyAga che, ane eja piMDamAM AmAnuM zubhAzubha guNAmAM dharSaNa thAya che evI rIte e piMDanA madhya bhAgamAM gupta rUpe sarva vilAsa rahelA che. je purUSanA aMtaramAM sRSTinA prakAza che, tene te sarva vilAsa pratyakSapaNe jaNAya che. " bhadra pravAsI, A kavitAnA bhAvArtha tuM tArA hRdayamAM sthApita karI tenuM sadA manana karyAM karaje. nima La buddhivALA jJAnI purUSA potAnA AtmAne uddezIne bedha Ape che ke, "huM prANAtmA, tuM tArA sthAnane jANI leje. tArA cetananA lakSaNane tuM tArAmAMja rAdhI leje tArUM potAnuM svarUpa siddha samAna che; tAre Adhina che ane sadA ati nirmaLa che, jo tuM mAyAnI jALanA kuMDhamAM paDIza tA pachI temAMthI chuTI zakIza nahIM. tethI tuM lAkho vicAra karaje ane tArAmAM rahelA tArA svarUpane oLakhI leje, ane tuM khAtrIthI mAnaje ke, tArUM svarUpa bhrama jALanI dvividha--e prakAranI dazAmAM nathI paNa tArAmAMja che. " bhadra pravAsI, pame dharane mATe loko aneka rIte mAnyatA kare che ane tenA svarUpane jANavAne mATe jAta jAtanAM phAMphAM mAre che. te viSe eka rasika kavinI vANI sAMbhaLavA jevI che: sarveyA 44 ke udAsa rahe manu kArana, ke kahIM vi jAhi kahIMka; ke nAma karai gaDhi mUrati, ke pahAra caDhe caDhi bIke : ke kahe asamAnake upari, ke kahe prabhu devi jamI ke ; Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #205
--------------------------------------------------------------------------
________________ mero dhanI nahi dUradizAMtara, ne pI gue mo nahi hai muzi sugaranI." I ? pravAsI-vAha kharekharuM chehave tenI vyAkhyA kRpA karI saMbhaLAve. - jJAnacetanA---kaI paramezvarane oLakhavAneudAsa thaI besI rahe che. ke tene mATe tIrtha kSetramAM vAsa kare che, ke paramezvaranI ghaDelI mUrtine praNAma kare che, ke paramezvarane pAmavAne DAlImAM besI parvata upara caDe che, keI paramezvara AkAza upara che ema kahe che ane kei paramezvara jamInanI nIce che, ema kahe che, paNa mAre te nizcaya che ke, e mAre dhaNI koi dUra nathI paNa mArAmAM ja che, ema anubhava uparathI mane jaNAya che. " he bhadra, A pramANe judI judI rIte prabhune jANanArA leke jyAM sudhI khare mArga sUjhe nahIM tyAM sudhI phAM mAre che, paNa ajJAnI leke pitAnA hRdayamAM rahelA prabhune oLakhI zakatA nathI. pravAsIe prazna karyA-bhavyamAtA, tyAre aMtaramAM rahelA prabhu zI rIte oLakhAya? te upAya batAvo. jJAnacetanAe uttara Ape-bhadra, jyAre abhyAsathI ciranI sthiratA rAkhI zakAya, tyAre prabhunA svarUpane oLakhI zakAya che. pravAsI-mAtA, cittane svabhAva ati caMcaLa hoya che, tene zI rIte sthira karI zakAya? jJAnacetanA-bhadra, prathama mananI caMcaLatA kevI rIte che? te vAta jANuM pachI tene kevI rIte sthira rAkhavuM te jANavuM joIe. pravAsI-mAtA, kRpA karI te mane spaSTa rIte samajAve Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #206
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 204 ) jJAnacetanA-bhadra, mana kevuM caMcaLa che? ane tene kevI rIte sthira karavuM? tene mATe nIcenI kavitA sAvadhAna thaIne sAMbhaLaje savaiyA. "jinameM pravIna sinahImeM mAyAsoM matrIna, jInakameM dIna chinamAMhi jeso zaka hai| liye dora dhUpa uina chinameM anaMta rUpa, kolAhala ganata mathAna koso taka hai| naTa koso thAra kIdhoM hAra hai rahaTa kAso, nadI koso naura ki kuMjAra ko so cakra hai| aiso mana bhrAmaka muthira Ajukeso hoi, ohariko caMcana anAdihIko vakra hai." // 1 // "dhAyo sadA kAla pai na pAyo kahU sAco sukha, rUpasoM vimukha duHkha kRpavAsa vasA hai; dharamako ghAtI adharako saMghAtI mahA, kurAphAtI jAkI saMnipAti kIsI dasA hai| mAyAko lapaTi gahai kAyAsoM lapaTi rahai, juTyo bhrama nIrameM bahira koso sasA hai; aiso mana caMcana patAkA koso aMcavamu, jhAnake jageseM niravAna paya dhasA hai." // 2 // pravAsI prasanna thaIne be --vAha! mananuM svarUpa ane tene sthira karavAne upAya ghaNI sArI rIte varNavyo che. have tenuM vyAkhyAna kahI saMbhaLAve, Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #207
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 5 ). jJAnacetanAe umaMgathI kahyuM, he premI pravAsI, A kavitA ane tenuM vyAkhyAna eka citte zravaNa karaje -"mana e evuM cacaLa che ke je kSaNamAM pravINa thAya che, kSaNamAM mAyAne viSe lIna thAya che, kSaNamAM dIna thAya che, kSaNamAM iMdranA jevuM bane che, kSaNamAM dehadhAma kare che, kSaNamAM anaMta rUpa dhare che, jema dahIMne valetAM kelAhala thAya che, te kelAhala mana kSaNamAM kare che te naTanI jema ghaTIyaMtranI mALAnI jema ane nadInA vamaLanI jema ghumyA kare che, temaja kuMbhAranA cakranI jema pharyA kare che-AvuM sadA bhrAmaka svabhAvavALuM mana kema sthira thAya te jAte caMcaLa ane anAdi kALathI vaka gatie cAlanAruM che." e mana hamezAM doDatuM phare che, paNa keI ThekANe tene sAcuM sukha maLatuM nathI. samAdhi sukhathI vimukha thayeluM e mane duHkharUpa kupavAsamAM vase che. eTale te dharmanuM ghAtI bane che. ane adharmanuM saMdhAtI bane che. e mananI dazA jema keI purUSane sanepAta thaye heya tenA jevI che, teha tathA vaMcanAne grahaNa karI kAyAnA mehuthI magna rahe che te kaTakanI bhIDamAM AvelA sasalAnI jema zramajALamAM bhulluMja phare che ethI manavajAnA cheDAnA jevuM capaLa che. te mane jyAre jJAna pragaTe tyAre te mokSamArga tarapha gamana karanAruM thAya che." he bhadra, AvA caMcaLa manane sthira karavAne mATe teja kavie eka saMkSita kavitA lakhelI che - doharA. "jo mana viSaya kaSAyameM, varate caMcana soDa; jo mana dhyAna vicArasoM, rUke mu avicala ho." // 1 // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #208
--------------------------------------------------------------------------
________________ tati vize jApatha, pari munijI vArika zuddhatama anujo vize, zrI pravile grAri." / I ja mana viSaya kapAyarUpa rAga mAM vartatu hoya to te caMcaLa jANavuM ane jo e rAga dveSane choDI dhAna vicArathI tene rekma hoya to te acaMcaLa-sthira jANavuM, tethI mananI lAgaNIne viSayaka pAyamAMthI kADhIne zuddhAtmAnA anubhavamAM lagADavI eTale te mana sthira thaI jaze." - bhadra pravAsI, tevA caMcaLa manane vizeSa sthira karavAne Ama svarUpane vicAra kare,e mukhya upAya che ane te Ama vicAra kevI rIte kare? tene mATe eka vidvAna kavi nIce pramANe lakhe che. yAM. . "alakha amUrati arupI avinAzI aja, nirAdhAra nigama niraMjana niraMdhahai; nAnArupa jeSadhare jeSako na lezadhara, cetana pradeza dhare cetanA ko pNdhhai| mohavare mohIso, virAje to tohIso, na tohiso na mohIso nirAgI nirbNdhhai| so cidAnaMda yAhI ghaTameM nikaTa tere, ... tAhI tuM vicAra. mana aura sarva dhaMdhahai." // 1 // AtmA alakSa che, amUrti che, arUpI che, avinAzI che, ane janmA che, nirAdhAra che, jJAnarUpI che, raMga vinAne che, chidra rahita che, vyavahAramAM vividha prakArane veSa dharanAre che, nizcayanayathI Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #209
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 209 ) joie tA veSanA leza dhare nahIM. mAtra cetanAnA pradezanuM dhAraNa karanArA che. ane te cetanAnA pujarUpa che. tevA AtmAnuM svarUpa oLakhAvI. manane bedha ApavA ke, huM mana, A cidAnaMda tArAmAM tArA jevA virAje che, paNa nizcayanayathI tAre viSe ane mAre viSe ane mAhu nathI. huM mana je ghaTamAM tuM vase che, teja ghaTamAM te AtmA paNa vase che. tevA AtmAnA vicAra tu karaje. te zivAya bIjo vicAra sarva dvarUpa che. huM pravAsI, A pramANe manane upadeza ApI pachI je rIte cidAnandanA zudvAnubhava thAya te rIte manane upadezaka prathama samyaga dRSTivarDa zarIrarUpa khAdyAtmAne bhinna rAkhavA, ane AthAbhAne viSe bIjI sukSma zarIra karma saMbaMdhI atarAtmA che, te paNa bhinna rAkhavA. te aMtarAtmAthI paramAtmAnA jJAna darzananu AcchAdana thAya che, te vakhate je aSTa prakAranu karma ane tenA bhAvanI upAdhi te paNa bhinna jANavI. ... ane te atarAtmAne viSe subuddhinA vilAsa je bheda jJAnAdika te paNa bhinna jANavuM ane te buddhinA vilAsamAM je cetanarUpI prabhu che te akharUpe virAne che ane te cetanane zrutajJAnanA pramANathI hRdayamAM sArI rIte DhasAvA " huM mana, tuM AvA vicAramAMja maya raheje ane te caitananuM pada sAdhavAne eTale mAkSa mArga grahaNa karavAne sarvadA tatpara raheje." manane vaza karavAnA Aja vidhi uttama che. jJAnacetanAnAM AvAM vacanA sAMbhaLI pravAsI atyaMta khuzI thai gayo ane te A aSTama bhUmikAnA pravAsanuM sAya mAnavA lAgyA. teNe sAnaMdapaNe kahyuM, tu mAtA, Ape ApelA A uttama methI mane atizaya AnaOM thAya che. A sasAramAM thacala pra Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #210
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 278 ) kRtivALA manane vaza karavAne uttama upAya jANuM mArA hRdayamAM bhAre hIMmata AvI che. A saMsArarUpa gahana sAgarane pAra pAmavAmAM mane moTI sahAya maLI che. mahezvarI, ApanA samAgamanuM saMpUrNa phaLa mane prApta thayuM che. have mahAnubhAvA karmacetanAe sUcavelA viSaye mAMthI je avaziSTa vi. rahelA che, tene baMdha ApI mArI aMtaraMga AzAne saphaLa kare. huM Apane bhAre upakArathI AkrAMta tha chuM. - jJAnacetanA belI-bhadra, zravaNa kara, have te avaziSTa vizenuM vivecana karI batAvuM chuM. prathama to dareka AtmAe sAtA jIvanuM svarUpa jANavuM Ie. ane te pachI jJAtA jIvanI kiyA rAjavI joie zAtA jIva ke hoya? ane tenA jIvane e lAbha thAya? tene mATe nIcenI kavitA smaraNamAM rAkhavAnI che. copAi. "iha vidhivastu vyavasthA jAne, zagAdika nijaruma na mAne; tA te jJAnavaMta jagamAMhI, kAma dhaMdho karatA nAMNI." | 6 || je vastunI vyavasthA jANe che ane rAga kepa vagere je bhAva che tene pitAnuM mAne nahIM, teNe karI jJAnavaMtane jagatamAM karmanA baMdhane karNa kahe nathI, tethI tene ATha karma baMdha karI zakatA nathI." have evA jJAtA jIvanI kriyA kevI hoya che? tene mATe eja kavi nIcenI kavitA gAya che. Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #211
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 9 ) savaiyA. "jJAnI nedajhAnaso vizeDI pudgala karma, AtamAse dharmasoM nirAlo karI mAnato; tAko mUla kArana azuddha rAga nAva tAke, nAsiveko zuddha anunau ajyAsa nato; yAhI anukrama pararUpa jinna baMdha tyAgI, ApumAMhi apano sunAna gahi Anato; sAdhI zivacAla nirabaMdha hotu tihUkAla, kevala vinoka pAI bokAloka jAnato." // 1 // A kavitAne bhAvArtha e che ke, "jJAtA jIva Atmika dharmathI pudagalika dharmane jude jANe che. te pudagala dharmanuM mULa kAraNa azuddha rAga dveSAdika bhAva che ema jANuM tene nAza karavAne te zuddha anubhavane abhyAsa rAkhe che. evI rIte anukrame prathama sudaSTithI zarIranA rUpane bhinna karI anukrame pUrva saMbaMdhathI anAdi karmanA baMdhane tyAga karI te jJAnAdika svabhAva grahaNa kare che. evI rIte zAtA jIva zivapadanI sAdhanA karI traNe kALa nibaMdha thaI kevaLajJAna prApta karI lekAlekane gAtA thAya che." jJAnacetanAnAM A vacana sAMbhaLI pravAsInA hadayamAM avarNanIya AnaMda utpanna thai Ave. teNe premathI cetanAnA cara NamAM praNAma karyo ane premAzru lAvI kahyuM, "jaganmAtA, mane Ape pUrNa kRtArtha karyo che. Apa have mane aMtaranI AzISa ApI mArA AtmAne zAtAjIva banAve, jethI huM mArA jIvanane sumArgane sArI rIte sudhArI zake." T.-27. Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #212
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( ra ) " jJAnacetanAe prema lAvIne kahyuM, "bhaka, tuM lagabhaga sAtA jIva banI cuka chuM. tArA jIvanane mArga Atma pradezamAM AvI gayo che. vatsa, alpa samayamAM tArI jIvanadazA Atmika bhAvanI unnatimAM AvI jaze. tuM adhIra thaIza nahIM. bhadra, have huM ahIMthI javAne IcchuM chuM. tAre pravAsa sukhadAyaka thAo pravAsIe itijArIthI kahyuM, jagadIzvarI, have chevaTa samyaphavadhArInuM parAkrama darzAvI ane tethI mAre A bhUmikAne pravAsa kRtArtha karI pachI yatheccha rIta punazanane mATe padhAre " jJAnacetanAe hAsya karIne kahyuM, premI pravAsI, tyAre sAvadhAna thaI sAMbhaLa:- tA . " te vaDe hiMsa anAne mA vaivAna, khodI mUtra virakha ukhAre gahi bAhusoM; taise matimAna darva karma jAvakarma tyAgI, karuM tItamati jJAnI tarAhula . yAhi kriyA anusAra miTe moha aMdhakAra, __jage jyoti kevala pradhAna savi tAhusoM; ... | guje na saritAM su na pucha nahi, je matho je AirI Ig" | 2 . jema hiMsaka purUSa hiMsAnA phaLathI ajANa che, te pitAnA moTA baLathI vRkSanA mULane khedI pachI pitAnA bhuja baLe karI tane ukheDI nAkhe che, tema buddhimAna samakitI purUSa pudagaLa sva Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #213
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 11 ) rUpI ca kamane ane jJAnAvaraNIyAdi ATha bhAvakane cheDI jJAna dazAvaDe ka rahita thai jAya che ane kSaNe kSaNe e kriyAne anusAre mAhurUpa adhakArane dUra kare che ane tethI tenAmAM kevaLajJAnanI caiAtinA udbhaya thAya che. te jyoti mati jJAna pramukha sarva jJAtAmAM pradhAna che ane ethI anata vIrya pragaTe che, jethI te karI e zaktine cukayA vinA mekSa sthAnamAM jaine paheoMce che, ke je sthAne koi tene rokI zaqatu' nathI. " A pramANe ramyaktva dhArInuM parAkrama sAMbhaLI pravAsI hRda yamAM atyaMta prasanna thaI gayA ane teNe agamAM maga dhAraNa karIne kahyuM, mAtA, punA dharUpa sUryathI mArA hRdayanu adhakAra dUra thai gayuM che, ane mArA zarIranA sarve ataraMga upara uttama prakAranI asara thai che. eTaluja nahI paNa mArA samyakttva dharmane uMcAmAM uMcu. pASaNa maLyuM che. have huM sarva rIte kRtArtha thayA ku. ane A AThamI bhUmikAnA mAro pravAsa sarva rIte saphaLa thayA che. jJAnacetanAe kahyuM, bhadra, tArA jevA uttama adhikArIne sahAya karavI e amAro dharma che ane amArUM kartavya che. have ame tArAthI adRzya thavA icDie chIe. vatsa, AThamI adhRtattvanI bhUmikAno aMta Avyo che ane pachI tuM navI mApha bhUmikAmAM praveza karIza. jemAM tArA puNya parvatanA zikharanu tane darzana thaze. ane tuM tArA pravAsanuM sAhya sapAdana karI tArA jIvanane ucca bhUmikAmAM lai jaiza ATaluM kahetAMja te ane jJAnacetanA ane karmacetanA adRzya thai gai ane jaina pravAsI cakti thai cAre taraph temanA darzanane mATe bhramita thaI Ama tema jovA lAgyA. Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #214
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 12 ) kSaNavAre pravAsIe pitAnA hRdayamAM vicAryuM ke, "A bha. mikAmAM je lAbha maLe che, te apUrva che. sarva prANIne baMdha karanAra baMdhatattavanuM svarUpa mArA hRdayamAM pratyakSa thayuM che ane temAM mArU baMdhana kadi paNa na thAya, tene mATe mane uttama sUcanA maLI cukI che. have mArA AtmAne udaya mAre pitAne ja karavAnuM che. A bhUmikAnA tae pratyakSa thaI mane bedha Ape che. temaNe temanuM kartavya bajAvyuM che, have mArUM kartavya mAreja bajAvavAnuM che. A pramANe te vicAra karatA hatA, tyAM AThamI bhUmikAne cheDe levAmAM Abe ane navamI bhUmikAmAM praveza karavAnuM dvAra baMdha thayeluM dUrathI jovAmAM AvyuM - iti aSTama bhUmikA. samApta, rI. sa , ' ; che ke 3 i.ypa itt Indir Ell = STATE Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #215
--------------------------------------------------------------------------
________________ navama bhUmikA ( meAkSadvArabhUmikA. ) jJAnacetanAnA Adhamaya vacananuM smaraNa karatA ane tenuM manana karI AnaMdasAgaramAM uchaLatA jaina pravAsI jyAM AgaLa AvI jIve tyAM eka suMdara nasIdvAra dAjo tenA jovAmAM AbhyA. tenA agra bhAge vividha jAtanI racanA karI hatI. dvAranI zAkhA upara aSTamaMganI ALekhelI hatI ane te upara eka dvivya yAtirmaya cakra caLakatuM hatuM, jenA madhya bhAge "OM namaH siTuM" evA suMdara akSaronI paMkti AvelI hatI. AvI suMdara racanAnuM avalokana karatA jaina pravAsI ubhA rahyA, tyAM nIce pramANe eka rasika kavitA tenA sAMbhaLavAmAM AvI: sarveyA. "JaTajJAna pravAso gujArA no jJAnI nIya, Atama karama dhArA jina jinna caracai; yAsa hai parama dharama gardai, karama naramako khajAno kholi khalacai: Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #216
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 114 ) yahI jokhamukha dhA kevaLa nikaTa zrAvai, pUrana samAdhi hai pUranake paracai; yo niradAra yAhi karano na kaba aura, aiso vizvanAtha tAhi bAnArasI aracai." // 1 // A dhvani sAMbhaLI pravAsIe Ama tema daze dizAmAM jovA mAMDayuM, paNa te binanuM kAraNa kyAMi jovAmAM AvyuM nahIM, tathApi te adhikArI musAra kavitA uparathI samajI gayo ke, A kavitAnA uddagAra adRzya che, paNa teno artha evuM sUcave che ke, "A bhUmikAnA pravezamAM jJAnanA vilAsa prApta thaze ane mArA AtmAmAM anupama Anada sapAdita thaze. ' A pramANe pravAsI vicAra karatA hatA, tyAM bIjo dhvani pragaDha thayA ane temAM nIce pramANe vyAkhyAvANI sAMbhaLavAmAM AvI; jema koi dhAtuparIkSaka purUSa mudrApramukha dravyane mulAkanI Ara varlDa parIkSA karI " A sArI dhAtu che ke naThArI dhAtu che" evI parIkSA kare che, tevI rIte jJAnI jIva bhedajJAnarUpI Ara vaDe AtmA tathA karmae bannene judA kare che ane bannene judA judA carce che. temAM Atmika dhArAne viSe anubhavanA abhyAsa dhAraNa karI zuddha samAdhinuM grahaNa kare che ane karmajALane jIdI jANI tenI sattA je karmarUpI khajAno che, tene vikherI nAkhe che, tyAM tene nirdeza thAya che. evI rIte kSepakazreNIne lIdhe mAkSanuM sukha DhADayuM Ave che ane kevaLajJAna najIka Ave che, te prasaMge pUrNa AtmasvarUpanA pazciyathI pUrNa samAdhi prApta thAya che ane A bhavabhramaNanI dvAra tuTI jAya che eTale bIju kAMI kRtya karavAnuM bAkI rahetuM nathI, tevA jJAnI purUSa A vizvano nAza thAya che. tene kavi vaMdanA kare che, Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #217
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 5 ) A pramANe vyAkhyAnavANI sAMbhaLI pravAsIne nizcaya thayo ke, jarUra A bhUmikAnuM dvAra ughaDatAM jJAnavilAsanA pratyakSa darzana thaze. ane mArI manovRtti jJAnavilAsanA apUrva AnaMdanI anubhavinI thaze. A pramANe hayamAM vicAra karatA pravAsI bheA hatA, tyAM ekadivya mUrtti tenA jovAmAM AvI, temAM divya tejanI jvALA zAMtarUpe prakAzatI hatI ane tenA mastaka upara rahelA mugaTamAM jJAnavivAsa evI varNamALA lakhelI hatI. A varNamALA joi pravAsIne vizeSa AhlAda prApta thA ane tene jJAnavilAsanI vANInA lAbhanI vizeSa AzA utpanna thai. pravAsIe vinayapUrvaka jaNAvyuM, mahAnubhAva, ApanA darzana uparathI mane nizcaya thAya che ke, Apa jJAnavilAsa che. ApanA bIjA rUpanA darzana mane thayelA che. samyajJAna ane jJAnacetanAe ApanAja svarUpa che. have Apa vANI vilAsa karI mArA zakita hRdayane AnaMdita karo. ane A navamI bhUmikAnA mArA pravAsane anumodana ApavA tatpara thAo. pravAsInAM AvAM vacana sAMbhaLI jJAnavilAse pAtAnI vANInA vilAsa pragaTa karyAM, bhadra, te mArA svarUpane pUrNa rIte oLakhI lIdhu che. huM pAte jJAnavilAsa chuM. tArA AtmAnA uddhArane mATe A mArI bhUmikAnA prakAza thayA che A prakAzathI tArA hRdayanuM atra kAra dUra thai jaze ane tArAmAM Atmajyoti pragaTa thaze. jJAnavilAsanI A vANIe pravAsInA hradayane prasanna karI dIdhu ane tenI manovRtti utsAhamaya thaI gaI. pravAsIe prArthanA pUrvaka jaNAvyuM, mahAnubhAva, Apa kRpA karI mane subodha ApA ane A bhUmikAnA bhedane pragaTa karo. jJAnavilAse kahyuM, bhadra, prathama sumatinA vilArAne zravaNa karI Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #218
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 20 ) tuM tAre pravAsa AgaLa calAvaje, A bhUmikAmAM sumatinA vilAsa vinA AgaLa prayANa thaI zakatuM nathI pravAsI-mahAzaya, kRpA karI sumatine vilAsa saMbhaLAva jJAnavilAsa-sAvadhAna thaIne sAMbhaLa. sumatine vilAsa sarvamAM utkRSTa che. te dharmarUpa phaLane dhAraNa kare che, karmarUpa maLane hare che, mana, vacana ane kAyAnA baLane kriyAmAM samarpaNa kare che. te jIbhanA svAda vinA zItaLa bhajana kare che, aparimita jJAnAdika dhanane cittarUpa darpaNavaDe juve che, jIvana zuddha svarUpane jaNAve che, mithyAvarUpanagarane dahana kare che, aMtaramAM gurU vAyane rahaNa kare che, hRdayamAM sthiratA rAkhe che, jagatane hitakArI thAya che, ane mokSa gatine cAhe che. bhadra, Avo sumatine vilAsa grahaNa karI pachI tAre eka cavasta rAjAne praNAma kare e rAjAnuM svarUpa jANuM tArA udayane pUrNa satiSa prApta thaze. pravAsI--e cakravartI rAjAkeNa che? ane tene samAgama kyAM ane kyAre thaze? jJAnavilAsane cakravartI rAjA tArIja pAse che. ' pravAsI-mArI pAse kayAM che? huM kema joi zakatA nathI? jJAnavilAsa-etArI daSTigocara thAya tema nathI tene vAto tArA ghaTamAM che. pravAsI-e kevI rIte che? te mane kRpA karI samajAve vaLI te cakravartI rAjA zI rIte che? teNe kyA kyA khaMDa sAdhyA che? tenI samRddhi kevI rIte adazya rahI che ane cAra rananI prApti tene kevI rIte thaI che? ityAdi badho viSaya maneyathArtha rIte samajAva, Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #219
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 17 ). ' jJAnavilAsa--bhadra, sAMbhaLa. e cakavattI rAja te rAto jIva che. te tArA gharamAM raheluM che ane tenI pAse cakavarNanA jevI badhI sAmagrI che. ' pravAsI-mahAnubhAva, te jJAtA chavane cakravartI rAjAnI samRddhi kevI rIte ghaTe te mane yathArtha rIte samajAve. jJAnavilAsa-bha te upara eka vidvAna jana vie kavitA lakhelI che, te sAMbhaLa: yA. . "jinhike darabamiti sAdhata cha khema thiti, vinasa vinAva aripaMkati patana hai| jinhike jagati ko vidhAna paIno nidhAna, trigunake nedamAna cauhada ratana hai| jinhike subuddhi rAnI cUri mahAmohavajra, . pUre maMgalika je je mokhake jatana hai| jinhike pramAna aMga sohai camU caturaMga, teI cakravatti tanu dharai pai atana hai." // 1 // A kavitA sAMbhaLI pravAsI sAnaMdAzcarya thai gaye teNe kahyuM, vAha! kevI suMdara kavitA che? te vidvAna kavie jJAtAjIne ala kAra sAthe barAbara cakravartI tarIke varNavyuM che ane cakavartInI sarva samRddhi temAM ghaNAvI che. mahAzaya, have kRpA karI te kavitAne Azaya vyAkhyAthI spaSTa karI samajAve . jJAnavilAsa-pravAsI, sAMbhaLa jema cakavaNI cha khaMDane T. 28 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #220
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 18 ) - sAdhe che, tema jJAtAjIva cha dravyanA pramANane sAdhe che, jema cakavartI zatruone nAza kare che, tema jJAtAva rAgadveSAdika zatruone nAza kare che, jema cakravartIne navanidhAna heya che, tema jJAtAjIne nava prakAranI bhakti hoya che. jema cakravartIne cida rane pragaTa thAya che, tema jJAtAjIvane jJAna, darzana ane cAritra-e traNa guNa ane kSapazamanA bheda maLI cAda guNaratana pragaTa thAya che. jema cakavarsane cha khaMDa sAdhyA pachI rAjyAbhiSeka vakhate strIratna sAthe rAkhI vajaratnane hAthavatI cUrNa karI, mukha AgaLa maMgalika pUre che, tema AtAjIne subuddhirUpa strIrane che, te mahAmeharUpa vajane pUrNa karI mehane yatnane mATe maMgalika pUre che. cakravartIne jema caturaMgI senA che, tema jJAtAjIvane pratyakSa pramANa vaDe arthanuM grahaNa tathA pakSa pramANuvaDe paNa arthanuM grahaNa karavA pramANarUpa aMge 2pI caturaMga senA che. A pramANe rAtApurUSa cakavartInA dehane dhAraNa karanAra che, chatAM te zarIra rahita che. ' sAvilAsanA AvA vacane sAMbhaLI pravAsInA hRdayamAM pUrNa pata thaI Avyo ane jJAtAjIvane je cAvattanuM rUpaka ApyuM. tene mATe te pitAnA hRdayamAM zraddhApUrvaka manana karavA lAgyo. pachI teNe vinayathI jJAnavilAsane puchayuM, mahAnubhAva, Ape ApelA asarakAraka sAtAjIne cakravatInA rUpakathI mane atizaya AnaMda thayo che. Abehuba ApelA vanathI mArA AtmAne sAre anubhava mahe che. mAtra mArI alpamatimAM ekaja zaMkA uddabhave che, te Apa kRpA karI dUra karaze - jJAnabihAsa-bhaka, khuzIthI kahe tArI zaMkAnuM samAdhAna karavuM, eja mAruM kartavya che. pravAsI-Apa jJAtAjIvane zakavartanuM rUpaka ApatAM je Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #221
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 9 ) kahyuM ke, jema cakravartIne nava nidhAna che, tema jJAtAjIvane navA prakAranI bhakti che. te te nava prakAranI bhakti kevI rIte thAya? te kRpA karI kahe, jJAnavilAsa-bha, tene mATe eka nIcenI kavitA che. te smaraNamAM rAkhI leje, lA. thavA jIna ciMtavana, sevana vaMta zAna ... - ladhutA samatAM puratI, navA ji kamAna che ? A - tene bhAvArtha e che ke, "upAdeya svarUpa sAMbhaLavuM, kI. stana karavuM, ciMtavana karavuM, sevA-pUjA karavI, vaMdana-stuti karavI, dhyAna dharavuM, laghutA-tanmayatA karavI, samatA-samAdhi karavI ane ekatA-ekamekaparuM karavuM e nava bhedavaDe bhakti pramANa thAya che." nA pravAsI-mahAnubhAva, have mane bhakitanA svarUpanuM yathArtha bhAna thayuM che. huM IcchuM chuM ke, mAre AtmA e nava prakAranI bhaktine prApta kare. have Apane eTalu ja puchavAnuM che ke, e bhaktinuM phaLa zuM che? te kRpA karI jaNAve, - jJAnavilAsa-bhaka, e bhakita karavAthI jJAtAjIva mekSanI sanmukha thAya che ane tenI anubhava dazA prApta kare che. ' pravAsI-e anubhavadazA kevI che? te mane yathArtha kahI saMbhaLAve. - jJAnavilAsa-bha, je jIva mekSanI sanmukha thAya tene anubhava dazA prApta thAya che. jyAre jIva AtmAnA anubhavamAM Ave che, tyAre te pitAnA hRdayamAM citave che ke, mane anubhava Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #222
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 20 ) thAya che ke, mANa karmanI jALa have bhinna thatI dekhAya che. mAre AtmAja kartAkAraka, karNakAraka ane AdhArakArakane viSe rahela che, te karmakArakane jANe che. koI paNa paryAyanI utpatti, nAza ane dhruvatA che, e traNa dhArA satata vahyA kare che, tathApi te traNe dhANa vikalparUpa che. ane mArA AtmAthI tA badhA vikalpe sarvadA bhinnaja che. kAraNake, vikalpamAM koi jAtanA nizcaya nathI ane mAga cetanAsvarUpanA tA svabhAvamAMja nizcaya che, ane uparanI traNa dhArA vyavahAranaya pramANe pravarte che. A uparathI mane nizcaya thAya che ke, huM zuddha cetanAsvarUpI che, anaMtajJAnanA dhAraka chu. ane mArI prabhutA traNe kALane viSe ekarUpa che. pravAsI--vAha ! dhaNaja majAnuM varNana karyuM. AvI dazAnA anubhava mArA AtmAne kayAre thaze ? AvI bhAvanA bhAvI pravAsIe puchyuM. pravAsI--mahAnubhAva, A prasaMge ApanA sukhathI cetanAnuM svarUpa sAMbhaLavAnI mArI icchA che, teA kRpA karI te IcchA pUrNa karo. jJAnavilAsa--huM premI pravAsI, zuddha cetanAnuM svarUpa sAM bhaLI, tArA AtmAmAM tenuM manana karaje. cetanAne viSe sarvadA advaitabhAva rahelA che. ane je dvaitabhAva che, te jJAnane AzrIne che. kAraNake, AtmAnA darzana guNane jo nirAkAra kahIe teA te cetanA nirAkAra thAya che ane jo AtmAne zuddha jJAna guNavALA sArabhUta kahIe teA cetanA sAkAra thAya che. e dvaita bhAva darzana tathA jJAnane AzrIne che. cetanAmAM nathI; kAraNake, cetAnA guNathI" cetanadma che, tethI cetanadravyamAM bannenA samAveza thai jAya che. Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #223
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( ra ) vaLI je nirAkArapaNuM ane sAkArapaNuM che, te sAmAnyane vizeSapaNathI che. te sAmAnyapaNuM ane vizeSapaNuM e cetanA dravyanI sattAne vistAra che. pravAsIe prasannatAthI jaNAvyuM, mahAnubhAva, Ape karelA spaSTIkaraNathI mane atizaya AnaMda uddabhave che, vaLI ke mUDhamatinA kahevAthI mArA hRdayamAM zaMkA hatI te paNa A vakhate tadana nAza pAmI gaI che. * * * * " jJAnavilAsa-bhaka te kevI zaMkA hatI ane kayA mUDhamatie e zaMkA utpanna karAvI hatI? te kahe pravAsI-vaizeSika vigere mithyAtvIonA mukhethI sAMbhaLatAM mane e zako utpanna thaI hatI. - jJAnavilAsa-teoe kevI rIte kahyuM hatuM? che. pravAsI-te mUDhamatioe kahyuM hatuM ke AtmAne viSe cetana cinha nathI. ane cetanAnuM lakSaNa nathI. AthI mArA manamAM te viSe zaMkA rahetI hatI, te Aje dUra thaI gaI che. jJAnavilAsa-bhaka, je evA mUDhamati kahe ke, AtmAne viSe cetana cinha nathI, to temane eTaluM ja kahevuM ke, are mUha, je AtmAne viSe citana cinha na hoya te cetanAne nAza thavAthI traNa prakArano vikAra utpana thaze. te traNa prakArano vikAra te mana, vacana ane kAyAnA vikAra jANavA; tethI lakSaNane nAza thavAthI vastunI sattAne nAza thaze ane vastunI sattAne nAza thavAthI mULarUpa vastuno paNa nAza thaI jaze, tethI siddha thAya che ke, jIvane jANavAne te eka AdhAra cetanAne ja che. tene mATe eka vidvAna kavi nIce pramANe lakhe che- ' ' . Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #224
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( rarara ). "jitana saMskana pratimA, grAmasattAmAMdi; sattA riti vatu hai, jetI zuM che nahi" iAzA - AtmAnuM lakSaNa cetanA che, ane sattA dharma vinA AtmA heya nahIM. tethI AtmA sattAne viSeja che ane sarva vastu tipitAnI sattA pramANeja rahelI che. jyAre vastu dravya vicArI joie, tyAre kapAta vigere traNe vastumAM kAMI bheda nathI pravAsI-dhanya che ApanI amRtamaya vANIne AtmAnA lakSaNa mATe ApanA A vacanee krinI jema mArA ghaTAdhakArane dUra karI sAre prakAza pADe che. have kRpA karI cetanAnuM lakSaNa yathArtha rIte samajAvo - jJAnavilAsa-bhadra, cetanA hamezAM zAzvata che. tenuM khare kharuM lakSaNa avinAzIpaNuM che. tene mATe eka jaina kavi nIcenI kavitA gAya che- ' ' RyA. " para sunAvaNI mati, jUSaNa nAMna kahai sabako vanatA miTI tihiM tuM, ra jiri jhauri tu na ho; . tyAM zaru nIra alI saMja, - so vadu ja naNi ho; cetanatA na gaI kabahU tihi, ... vajana traNa phAvata hoI. che ? " Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #225
--------------------------------------------------------------------------
________________ pravAsI, ahA !! zI kavitA? kevo gabhIra artha? kevI racanA? ane kevuM mAdhurya mahAnubhAva, kRpA karI teno bhAvArtha samajAve. jJAnavilAsa-jemanI senAne ghaDI AbhUSaNa banAve che, tyAre ghATanA saMgathI lake tene bhUSaNa kahevA lAge che, paNa mULa vastu je suvarNa te kAMI jatuM rahetuM nathI; kAraNake, jyAre dhAne agnimAM nAkhIe tyAre te pAchuM senuM thaIne rahe che. ane leke tene tenuM kahe che. tevI rIte A jIva che te achavarUpa karmanA pudagaLathI temaja bIjA pudagaLanA saMgathI eka keTIne sADIsattANuM lAkha kula keTImAM bahupe thAya che. te paNa tenA be bheda thayA nathI, kAraNake, tenI cetanA kAMI gaI nathI. tethI te svarUpamAM chava brahmaja kahevAya che, jene meTe vistAra te bahmathI oLakhAya che. he pravAsI, te viSe AtmAnI anubhUtie pitAnI subuddhi nAmanI sakhIne kaheluM che. eka vakhate AtmAnubhUti ane subuddhi ane sakhIo sAthe maLI tyAre AtmAnubhUtie potAnI sakhI subuddhine kahyuM ke, he sakhI, je A ApaNe izvara AtmA svayameva virAje che. tenI dazA ene ja zobhA Ape che, tene je lakSaNathI ekatAmAM joie to te ekarUpaja che. ane bIjI sajAe joIe to te anekarUpe paNa che. je tene iM glaeNdazAmAM joIe eTale ajJAnadazAmAM tathA jJAnadazAmAM joie te dvividharUpa che. subu ddhie AtmAnubhUtine prazno priya sakhI,dvividharUpe kevI rIta - hela che tyAre AtmAnubhUtie vicAra karI uttara Apa-priya bahena, Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #226
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 4 ) e e potAnA svarUpane sabhArIne jIve teA tyAre te dArUpanA ane jo pAtAnA svarUpane bhulI jaIne mehamAM paDe teA te judA rUpanA che, eja invar aMtara vyApakarUpa che, tethI te je je avasthAmAM vyApe che, tyAre jJAnane viSe ane ajJAnane viSe bIjo kAI nathI eja pAteja rahelA che, sumuddhie puchyuM, priyasakhI e vAta upara koiSTAMta ApI samajAvo. te vadhAre sArUM. AtmAnubhUti khAnadapUrvaka lI-sakhI, jema kAi naTa je veSa bhajave che, tyAre te veSanI kaLA pragaTa kare che, te vakhata loko tene kutUhaLathI samaje paNa te na pote pAtAnI kriyA jANe che ane teNe dharelA veSathI pAMte judo che, evuM te samaje che, tevI rIte dhaTane viSe caitana rAjA rUpa na che, te vibhAva DhazA dharIne rUpa vizeSa kare che, paNa jyAre suSTithI joie tyAre te pAtAnA padane oLakhe che ane vicA ranI dazAne pote lekhAmAM gaNatA nathI." AvA AtmAnubhUtinA vacana sAMbhaLI subuddhi prasanna thai hatI. he pravAsI, A pramANe tuM paNa AtmAnu svarUpa jANI tene tArA anubhavamAM utAraje pravAsI--mahAnubhAva, have huM barAbara samajyA chuM, ApanA pasAyathI mArI aMtaraSTi jAgata thaI che ane mAruM AtmikabhAva unnatimAM jAya che. have kRpA karI cetana naTanI cetanAne mATe vizeSa vivecana karI samajAve. jJAnavilAsa--bhadra, sAMbhaLa jenAmAM cetanabhAva hAya tacidAtmA athavA cipa kahevAya che. ane e cetanAbhAvathI je bIjo bhAva dhAraNa kare te koi judA che, temAM je cetanAmaMDIta bhAva che, te upAdeya che eTale peAtAnA karI jANavA jevA che ane je cetanAbhAvathI parabhAva che. te heya eTale tyAga karavA yogya che; te bhAvane pArakA karI mAnIlevA ceAgya che. -priya pravAsI, jeoe sa Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #227
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 5 ) myaSTi - cetanAne upAdeya rAkhela che, teonA hRdayamAM subuddhi jAgrata thAya che. viSaya bhega upara vairAgya Ave che, je rAgadveSAdika parabhAva che, tenA tyAga karavA utsAha thAya che. ghara, dhana ane piravAramAM teo magna rahetA nathI. samrA nizcaya dRSTithI dekhI AtmAne sarvAga zuddha vicAre che, temanA hRdayamAM vikalatA thatI nathI, ane tenA nirmaLa manamAM AtmasvarUpa sphure che, tevA jIva satvara meAkSanA sAdhaka thAya che. te bhAve te dharamAM rahe ke bhAve tA vanamAM rahe, paNa temanI dazA sarvatra ekaja heAya che, tevAja bhAvArthanuM kAvyapada jaina sAhityamAM gavAya che:-- savaiyA. * " je sadaiva Apako vicAre savaMgazuddha, cinhake vikalatA na vyApai kaba manane ; teI moka mAragake sAdhaka kahAvai jIva, jAvai raho maMdirameM jAvai raho vanameM. " // 1 // jJAnavilAsanA mukhanI A vANI sAMbhaLI hRdayamAM AnaMdamaya thayelA pravAsIe ajaLI joDIne pUchyuM, mahAnubhAva, ApanA vacanAe mArA hRdayamAM vairAgyarUpa amRtanA phuvArA cheDyAM che ane mArA cetanane caitanya rasanA zuddha anubhava ApyA che, have Apa kRpA karI mokSagAmI jIvanI dazAnuM varNana karo, je varNananI varNamALA mArA hRdaya pITha upara huM kAtarI rAkhIza jJAnavilAsa--bhadra, sAvadhana thaine sAMbhaLa:- savaiyA. " cetana maMdita aMga akhaMmita zuddha pavitra padAratha mero, rAga virodha vimoha dazA samuLe bhramanATika pudgaLa kero; T. 29 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #228
--------------------------------------------------------------------------
________________ joga saMyoga viyoga vyathA aviloki kahai. yaha karmaja ghero, hai jinhako anujau hinAMti sadA tinhikoM paramAratha nero." // 1 // pravAsI-vAha, kAvyacamatkAra vilakSaNa che ane bhAvArthanI khubI to eja che. mahAnubhAva, kRpA karI te kavitAnI vyAkhyA samajAve jJAnavilAsa-bhaka, mokSagAmI jIvanI kevI dazA heya? tene mATe ja A kavitAmAM darzAvyuM che. jemAM paramAtmAne viSe dRSTi rAkhI e vicAra kare che ke, "je mAre padArtha che, te cetanathI suzebhita che ane sarvadA akhaMDita che. te sAthe te vaLI adya-nahIM chedI zakAya te, amegha-nahIM bhedI zakAya te, zuddha ane pavitra che. ane tenAthI judI je rAga dveSa tathA mehanI dazA thai rahI che, tene te teo jamarUpa mithyAjALa athavA eka pudagaLanuM nATaka samaje che. vaLI teo A paDhiyanA bheganA saMpiga ane viga e bAhAtmAne viSe vyathArUpa joIne evuM kahe che ke, "e te karmane ghere che athavA kamane udaya che. A anubhava jemanA dadayamAM nitye rahyA kare teo paramArtharUpa mokSanI najIka che." he priyapravAsI, mekSanI najIka rahenArA tevA purUSe zAhukAra kahevAya che ane methI dUra rahenArA purUSe cera kahevAya che. pravAsIe ItijArIthI puchayuM, "mahAnubhAva, e zAhukAra ane cAra viSe mane spaSTa karI samajAvo jJAnavilAsa-bha, te viSe eka kavitA che, te eka citte sAMbhaLa humAna paradhana , so jhArAthI pra; jo apano dhana vivaharai, so dhanapati dhrmjh.|| 1 / / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #229
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 227) parakI saMgati jo racai, baMdha banAvai soza jo nija sattAmeM magana, sahaja mukta so hoi . " // 2 // tenA bhAvArtha evA che ke, "je purUSa paradhananuM haraNa kare, te aparAthI--ajJa kahevAya che ane je peAtAnAja dhanano vyavahAra rAkhe te dhanapati--zAhukAra dharma jANanAra kahevAya che," // 1 // je pArakI vastu eTale pugaLa rUpathI rAjI thAya te cAra kahevAya che, te cAra peAtAnA adhane vadhAre che ane je sadAkALa potAnI sattAmAM magna rahe, te mukta-zAhukAra kahevAya che. '" // 25 pravAsI--mahAzaya, vastu eTale zu? ane sattA eTale zu? te samajAveA. jJAnavilAsa--je utpanna thAya, nAza pAme ane sthira thAya, te vastu--puddagaLa kahevAya che ane je vastunI maryAdvA eTale pi mANadharma, te sattA kahevAya che. pravAsI--mahAnubhAva, kevI kevI vastunI kevI kevI sattA che ? te samajAveA. jJAnavilAsa--bhadra, te viSe jaina siddhAMtamAM je darzAvela che, te sAMbhaLa. AkAza dravyanI maryAdA leAkAleka sUdhI eka che, tethI AkAza canI eka sattA che. ane dharmAstikAya dravya leAkapramANa eka rUpa che, tethI dhadravyanI eka sattA che tathA adharmAstikAya dravya paNa lAka pramANa eka rUpa che, tethI adharma dravyanI eka sattA che, kALa dravyanA aNu che te leAkAkAza pradeza pradeza parimANe asa khyAta che, tethI kALa aNunI asakhyAta sattA che. A kahevuM jaina dharmanA eka sapradAyanuM che. te zivAya jUdA jUdA jainAcAryoe te Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #230
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( rara8 ) viSe sAruM ajavALuM pADeluM che. zAstramAM paNa kahyuM che ke, A leka te viSe pudagaLarUpI zuddha paramANuMnI paNa anaMta sattA che ane lekate viSe jIva anaMta che, tethI jIvanI paNa anaMta sattA che, tethI ja jIvAjIvanI jUdI jUdI kSetrAvagAhanA kahelI che. vaLI je dravyanI je sattA hoya, te bIjI koI dravyanI sattA sAthe maLatI nathI. kAraNake, je te ekameka thaI jAya te sarva sattA asahAyapaNe va che, mATe te ekameka na thAya evI anAdi kALanI sthiti che. he mitra pravAsI, eka vidvAna cetana dravyanI sattAne mATe lakhe che ke, A jagatajALa Sa dravyathI varte che. te ja dravyamAM pAMca dravya jaDarUpI che ane eka dravya cetanarUpI che. te jANanAra je dravya che, temAM pudagaLanI anaMta sattA che ane jIvanI paNa anaMtasattA che. paNa te sattA jUdI jUdI che. keI keInI sAthe maLatI nathI. te pratyeka sattAmAM anaMta guNanuM jJAna che. te eka eka sattAmAM ane naMta paryAya tathA anaMta avasthA bhedathI pharyA kare che. te vAta syAdvAda matamAM pramANa che. temaja purUSanA vacananI paNa eka maryAdA che, tathA eja mata sukhanuM peSaNa karanAra ane mokSanuM mULa kAraNa che. he pravAsI, jema dahIMnA manamAM ghInI sattA rahelI che, ane jema oSadhamAM madhura rasa rahela che tema dareka vastumAM sattA rahelI che. te sattAthIja vastu nIpaje che, tethI sattA vinA kaI paNa rasamArga siddha thatuM nathI. vastumAM je sattApa che, tene ja sattA kahe che, jJAnarUpI bhAnune udaya jIvanI sattAmAM utpanna thAya che. sudhAamRta paNa sattAmAM ja prApta thAya che. ane nidhAna paNa sattAmAM ja che. sattAnuM chupAvavuM, te saMdhyA che ane sattAne udaya te prabhAta che. jIvanI sattAnuM je svarUpa teja mekSa che ane te sattAnuM bhUlI javuM te deSa athavA baMdha che. sattAnuM ullaMghana karavAthI cAre tarapha Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #231
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 20 ) pravRttinI dhAmadhUma thayA kare che. je pitAnI sattAmAM birAjamAna rahe teja zAhukAra kahevAya che ane je pitAnI sattAthI nIkaLI bIjAnI sattAne grahaNa kare te cera kahevAya che. pravAsI hRdayamAM prasanna thaIne belyo-mahAnubhAva, ApanI amRta vANI sAMbhaLI tenI tRpti thatI nathI. have kRpA karI satAnI samAdhi kevI hoya? te vAta prakAza kare, jJAnavilAsa-prANa pravAsI, te jene mATe pUchayuM, teja viSaya upara anubhavI jana kavinI nIcenI kavitA zravaNIya che, te sAMbhaLa: tA . " jAme lokaveda nAMhi thApanA uccheda nAhi, pApa puNya kheda nAhi kriyA nAMhi karanI; jAmeM rAga doSa nAMhi jAmeM baMdha moka nAhi, jAmeM anudAsa na AkAza nAMhi dharanI; jAmeM kalarIta nAMhi jAmeM hAra jita nAhi, jAmeM guru zikha nAMhi viSa nAhi jaranI; Azrama varana nAMhi, kAhukI sarani nAhi, aisI zuddha sattAkI samAdhi nUmi varanI." // 1 // pravAsI, vAha mahAzaya vAha! mArI icchA pramANeja kavitAne ugAra nIkaLe. have vizeSa kRpA karI tenuM vyAkhyAna kahI saMbhaLAvo: jJAnavilAse AnaMda magna thaI jaNAvyuM, jemAM lakika vedavuM nathI, jemAM sthApanAne uchera nathI, jemAM pApa puNyane Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #232
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 3 ) kheda nathI, jemAM kei kriyA karavAnI nathI, jemAM rAga dveSa nathI, jemAM baMdha mekSa nathI, jemAM prabhutAne dAsapaNuM nathI, jemAM A kAza ane pRthvI nathI, jemAM kULanI rIta nathI, jemAM hAra ke jIta nathI, jemAM gurUbhAva ke ziSyabhAva nathI, jemAM cAlavuM hAlavuM nathI, jemAM Azrama ke vyavahAra nathI, jemAM vaNane vyavahAra nathI ane je kedanI zaraNarUpa nathI-evI zuddha sattAnI bhUmi te samadhirUpa che. tevI svarUpanI zuddha samAdhine viSeja zuddha sattAnI prApti che." pravAsI-dhanya che, e kAvya kartA kavine evI sukha samAdhi mArA AtmAne kyAre prApta thaze? jJAnavilAsa-bhadra, tethI viparIta je mithyAdaSTi che, tenuM varNana paNa teja kavie kareluM che, te paNa sarvadA cetavaNI rakhavAne mATe sAMbhaLavA jevuM che. pravAsI-mahAnubhAva, Apa niSkAraNa popakArI che. tethI e paNa mane saMbhaLAvavAnI kRpA kare. jJAnavilAsa-bhadra, sAMbhaLa:- doharA. " jAke ghaTa samatA nahIM, mamatA magana sadIva; ramatA rAma na jAnahi, so aparAdhI jIva. // 1 // aparAdhI mithyAmatI, niradai hiradai aMdha; para ane AtamA, vAre zarama vaMdha. | 9 || juutth| karanI Acare, jUtrai sukhakI Asa ; jhUkI jatI phira gha, gUTho rAta| re ! Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #233
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( ra31 ) jenA gharamAM samatA nathI. je sadA mamatAmAM magna rahe che, ane je pitAnA ghaTane viSe ramI rahelA AtmArAmane jANato nathI, te jIva aparAdhI cAra kahevAya che." 1 je paranI vastune grahaNa kare ane paravastu rUpa pudagalane AtmA mAne, te aparAdhI, te mizyAmati, teja nirdaya, ane ane teja dadayane aMdha kahevAya che. karmane baMdha paNa teja kare che. A che 2che jyAMsudhI pitAnI vastu-Atma svarUpane jANe nahIM tyAMsudhI je kriyA kare te sarva jUThI che, mokSa sukhanI AzA khe te jUThI che, pitAnA prabhune jANyA vinA hRdayamAM bhakti dhare te sarva jUThI che. ane paramezvarane oLakhyA vinA dAsapaNuM karavuM, te jUThuM che. 3 he pravAsI, tethI dareka bhavya jIve potAnA svarUpane prathama oLakhavuM joIe. svarUpa oLakhyA vinA je karavuM, te vyartha che. tathApi mUDha lekanI dazA vicitra hoya che. mUDha leke satyane jUThuM karI jANe che. parvatanI mRttikArUpa sAta dhAtune saMpatti karI mAne che, pitAnI azuddha kriyAmAM amRta jANe che, jJAnamAM jhera samaje che, eTale kriyAthI siddhi che, jJAnathI nathI ema mAne che. pitAnA cidAnaMda svarUpane teo grahaNa karatAM nathI, zarIra vagerene AbhArUpe jANe che, je zAtA vedanIya upaje che tene samAdhi karI jANe che, ane azAtA vedanIyane upadrava mAne che. koparUpI khAne hAthamAM le che, ahaMkArarUpa madanuM pAna kare che, hRdayamAM mAyAne mareDa rAkhe che, lobhanuM bhramaNa karyA kare che. A pramANe mUTha leke acetanajaDa pudugaLanI saMgatithI satyathI vimukha thAya che ane asatyamAMja tatpara thaI varte che. Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #234
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( ra3ra ) pravAsI mahAnubhAva, evA mUTha lekenI sthitinuM svarUpa jANuM mArA hRdayamAM atyaMta kheda thAya che. have jJAnI avasthAnuM svarUpa saMbhaLAvI mArA bedita manane AnaMda ApavA kRpA kare. jJAnavilAse umaMgathI jaNAvyuM, bhadra, e kharI vAta che, mUDha mati ajJAnI lekenuM svarUpa sAMbhaLavAthI mana khinna thAya che ane hRdayane aMtarAnaMda naSTa thaI jAya che. tethI have huM tane jJAnI jIvanI avasthA kahuM, te eka citte sAMbhaLaje - savaiyA. " jinhake dharama dhyAna pAvaka pragaTa jayo, saMse moha vibhrama virakha tInyo vaDhe hai| jinhakI citauni Age ude svAna nUsi nAge, jAge na karama raja jhAna gaja caDhe hai| jinhakI samujhikI taraMga aMga agamameM, AgamameM nipuna adhyAtamameM kaDhe hai| teI paramArayI punita nara AgeMjAma, rAma rasa mADha kare yaha pAra paDhe hai. // 1 // jenA hRdayamAM dharmadhyAnarUpa agni pragaTa thayo che, tethI tenA saMzaya, meha ane vizvama-e traNe vRkSe dagdha thaI gayA che. jenI jJAnadaSTinI AgaLa karmane udayarUpa kUtare bhasI bhasIne bhAgI jAya che. je jJAna rUpI gajarAja upara caDhIne rahe che, tethI jene karmarUpI raja lAgatI nathI. jenA aMgamAM jJAnanA taro uThI rahyA che evA jana AgamamAM je nipuNa thayela che ane je adhyAtmajJAnamAM pUrNa thaela che, te kharekhara samyagadaSTi Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #235
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 233 ) thayelA kahevAya che. te purUSa paramArthane prApta karanAra, pavitrarUpa thayelA che ane te AtmArAmanA anubhava rasamAM AThe prahara pUrNamagna thaI eja pATha bhaNyA kare che. " he pravAsI, vaLI tene mATe lakhe che ke, jema hAthanI capaTI athavA cIpIyA vaDe nAnI vastu pakaDI levAya che, tema je pArakA guNane cuTI le che, je vikathA eTale paraniMdA sAMbhaLavAne pAtAnA kAna baMdha karI rAkhe che, jenuM citta saraLa ane niSkapaTI che, je ahaMkAra lAvyA vinA kAmaLa vacana khAle che, je kAma krodhAdrika vikAra vinA sAmyadRSTi rAkhe che, je mINanA ghaDA jevu kAmaLa hRdaya rAkhe che, je potAnA alakSa samAdhi svarUpane sAdhavAne sumatine jAgrata rAkhe che, jene ayogI avasthAmAM parama samAdhi thaI gaI che. ane jenuM hRdaya te samAdhi sAdhavAne tatpara rahe che, te purUSa sabhyaSTi jJAnI kahevAya che. tevA purUSA paramArthane prApta karanAra, pavitra ane AtmArAmamAM AThe paheAra magna thai eja pA pUchyA kare che. pravAsI--mahAnubhAva, A AtmA evA jJAnI kyAre khataro ? jJAnavilAsa--jyAre pUrvanA puNyanA udaya thaze, tyAre tAra AtmA teveAja jJAnI khanI jaze. bhadra, dhIraja rAkha. A tAro tattva bhUminA pravAsa tArA AtmAne Atmika unnatimAM lai jaze. te vakhate te kharekharA rasika bhAvane prApta karaze. pravAsI--mahAzaya, vaLI jJAna ane vairAgya dazAmAM rasa ronA hAya! ke jethI rasika thavAya ? jJAnavilAsa--bhadra, tuM ahIM kayA rasa samaje che ? pravAsI--huM zrRMgAra vigere rasa samajI' chuM, kAraNake, saM sAramAM tevA rasane anubhavanAra hAya, te rasika kahevAya che. T.-30 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #236
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 234 ) jJAnavilAsa----bhadra, tArA samajavAmAM phera che. ahIM tA samAdhisanA rasika kahyA che. e rasa lAkikasathI jUdA che, ane te rasikanA AnaMda paNa avarNanIya che. pravAsI--mahAnubhAva, kRpA karI te rasa samajAvA. ke jethI samAdhirmanA uttama khAnadanA anubhava thaI zake. jJAnavilAsa--bhadra, eka jaina kavie samAdhisvarUpanuM varNana karI tenA rasikanI sthiti darzAvI che, te kavitA sAMbhaLa:-- tenA. 66 rAma rasika ru rAmarasa, kahana sunanako doza, jaba samAdhi paragaTa jar3a, taba duvidhA nahi koi // 1 // naMdana vaMdana ghuti karana, zravana citavana jApa; paDhana paDhAvana upadizana, bahu vidha kriyA kalApa // 2 // zuddhatama anujau jahAM, sujAcAra tihi nAMhi; karama karama mAraga viSe, zivamAraga zivamAMhi." // 3 // bhadra, Aja kavitAnA AzayamAM samAdhisvarUpa ane tenI rasikatA rahelI che. te sAMbhaLa:-- che, " AtmArAma--AtmAne viSe ArAma karanAra jIva rasika eTale rasanA bhAktA che, ane rAma eTale ramavuM, te rasarUpa che. te rasa kahevAne ane sAMbhaLavAne ema--e prakAre che, paNa jyAre samAdhi pragaTa thAya, tyAre te be prakAra rahetA nathI, rasika ane rasa--ane eja thai jAya che." ? * 6 evI sika avasthAne dhAraNa karanAra AtmA A pramANe kriyA kare che--te AnaMda prApta kare che, vaMdana--praNAma kare che . ane Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #237
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( ra35 ). vividha guNanI stuti kare che. evAja guNene sAMbhaLI enuja ciMtavana kare che, eneja japa jape che ane ene ja bhaNe che tathA bhaNAve che-e rIta rasika avasthAmAM vividha jAtanI kriyAo thAya che. 2 upara kahelI e kriyAo karatAM jyAre zuddha AtmAne anubhava thAya che, tyAre zubhAcAra chUTI jAya che, kRtakRtya thaI agI dazAmAM rahe che, ane je karma che, te karmamArgamAMja rahe che eTale te karma saMsAranA mArgane viSe rahe che. kAraNake zubhakarma paNa saMsAramArgamAM che ane zivamArga te zivamAM che arthAta zuddha AtmAne viSeja che3 pravAsIe prasannatAthI jaNAvyuM, mahAzaya, Ape je rasika zabdane mATe mane samajUtI ApI, te mane mahepArI thaI paDI che. saMsAramArgamAMja rasikazabdanI pravRtti mArA jANa vAmAM AvI hatI paNa zivamArgamAM te zabdanI pravRtti mArA jANavAmAM na hatI, Aje te jANuM mane addabhuta AnaMda prApta tha che, have bIjo koi bAdha ApavA kRpA kare. A mAre navamI bhUmikAne pravAsa saphaLa thAya tevI tAvika vArtA karI mArA hadayane AnaMdamagna karI che. jJAnavilAse-premapUrvaka jaNAvyuM, bhadra, have tArI zI jijJAsA che? te spaSTatAthI jaNAva, temaja tArI manovRttimAM je zaMkA heya, te pragaTa kara, * pravAsI-mahezvara, mahAnubhAva, ApanA vacanee mArI zaMkAne parAsta karI dIdhI che, tathApi ApanA upadezanA pravAhamAM je zaMkA utpanna thaze, te huM ApanI samakSa jaNAvIza. have kRpA karI upadezane pravAha pravartA, Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #238
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( ra36 ) jJAnavilAsa-bhaka, sAMbhaLa A jagatamAM jJAna e uttama vastu che, tenA jevI bIjI kaI vastu uttama nathI. e divya vastu mANasane mokSanA mahela sUdhI derI jAya che, evI divya vastu jJAnanI pratikULa eka bIjI evI vastu che ke, jenAthI dareka bhavya prANIe sarvadA cetIne cAlavAnuM che, A pravAsI-mahAzaya, e jJAnanI pratikULa vastu kaI? te kRpA karI jaNAve jJAnavilAsa-bhaka, A jagatamAM abhimAna e jJAnanI pratikULa vastu che. abhimAnane laIne mANasa jJAnane saMpAdaka thatuM nathI. abhimAnI ane jJAnI e bane paraspara virUddha che. abhimAnI ane jJAnIne mATe AhaMta zAstramAM ghaNuM kahevuM che, te upara eka daSTAMta che ke jema parvata upara caDelo mANasa parvatanI taLeTImAM rahelA mANasane na dekhe che, ane talATI para rahele mANasa te parvata para caDelA mANasane nA dekhe che, pachI jyAre teo baMne maLe che, tyAre temane paraspara bhrama dUra thaI jAya che, tevI rIte abhimAnI purUSa bIjAne nAnA juve che, ane tuccha jANe che ane bIjA purUSa te abhimAnI purUSane tuccha lekhe che-ema arasaparasa temanA vicAramAM viSamatA rahe che, jyAre teonA hRdayamAM jJAna jAgrata thAya che, tyAre teo bannenA dayamAMthI viSamatA dUra thai jAya che. ane samatA prApta thAya che, pravAsIe prazna karyo-mahAzaya, Ape ApelA daSTAMtathI abhimAnI ane jJAnanI sthiti mArA samajavAmAM AvI che, paNa have te abhimAnI ane jJAnI bannenA judAM judAM lakSaNe kahI saMbhaLAve ke je uparathI abhimAnI ane jJAnI jIva oLakhI zakAya. Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #239
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( ra37 ). jJAnavilAsa-bhaka, prathama abhimAnI chavanAM lakSaNe kahuM te sAMbhaLa je karmane baMdha kare che, tene guNa jANe che, guNane marma jANa nathI, anyAya tathA adharmanI rIta grahaNa karI rAkhe che, cittamAM naramAsa tathA dayAnA pariNAma rAkhatA nathI. zreSanA tApathI garama rahe che, jJAnadaSTi na hovAthI carmadaSTithI juve che, vikaTa Asana bAMdhI bese che, methI mita vacana bole che, AI. barathI mina dharI rahe che, ke jJAnI jANI tene mAthuM namAve, tyAre te gaMbhIratA dhAraNa kare che, jUdA jUdA DeLa karI bese che, ane navA navA veSa rAkhe che-e abhimAnI jIva A mAyAnI jALamAM phasAi pharatA phare che, tevA jIvanuM jIvana nakAmuM thAya che ane A saMsAramAM te aneka jAtanI vipattinuM pAtra bane che. he bhadra, evA abhimAnI jIvanuM jIvana dhikkArapAtra banI jAya che ane A leka tathA palakathI bhraSTa thaI te nArakInI mahedanAne anubhavI thAya che. mATe evuM naThAruM abhimAna rAkhavuM na joIe. pravAsI-mahAtmA, A saMsAramAM mArA AtmAnI sthiti evA jIvana upara thAya nahIM, eja mArI IcchA che. have jJAnIjIvanI sthiti kahI saMbhaLAve ke jethI pUrvanI abhimAnInI sthiti sAMbhaLI khinna thayelA mArA AtmAne AnaMda prApta thAya, jJAnavilAsa-bhadra, sAMbhaLa. * vaiyA. "dhIrake dharaiyA navanIrake taraiyA, jayanIrake haraiyA varavIra jyoM umahe hai| Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #240
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( ra38 ). mArake maraiyA suvicArake karaiyA, mukhaDhArake DharaiyA gunasosoM bahana hai| rUpake rijaiyA, sabanake samufaiyA, sabahIke baghunaiyA sabake kubola sahe hai| vAmake vamaiyA muHkhadAmake damaiyA, aise rAmake ramaiyA nara jJAnI jIva kahe hai." // 1 // pravAsI-vAha, vilAsavAha! AvA jJAnIjIvanIsthitija A jagatamAM kRtArtha che. mahAzaya, tenI vyAkhyA spaSTa che, tathApi ApanI vANIne sAMbhaLavAnI icchAthI te vyAkhyA karavAnI mArI prArthanA che. jJAnavilAsa-bhadra, sAMbhaLa dhIrajane dhAraNa karanAra, saMsAra sAgarane taranAra, bhavanI bhIDane haranAra, meTA zUravIranI jema pitAne sahAya ApavAmAM umaM. gI rahenAra, kadarpane mAranAra, zubha vicAra vicAranAra, sukha samAbinA DhALAmAM DhaLanAra, AtmAnA guNanA aMzamAM magna rahenAra, AtmarUpane rIjhavanAra sarva nayanA sArane samajanAra, nirahaMkArIpaNe sarvathI ladhu thaI vartanAra, kSamAvaMta thaI sarvanA durvacana sahana karanAra, vanitAnA saMgane choDanAra, ane du:khanI paraMparAne damanAra evA AtmArAmane viSe ramanAre manuSya jJAnajIva kahevAya che." mitra pravAsI, e jJAnIjIva zuddha samakitI thAya che. tenA mAM vItarAgapaNuM prakAzI nIkaLe che eTale pachI tenAmAM prasAdanI kriyA pravartI zakatI nathI; te nirvikalpa padane anubhava kare che, Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #241
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 239 ). parigrahane tyAga kare che ane traNa pagane sthira kare che, tene navIna karmane baMdha thatuM nathI. tenAmAM rAga, dveSa, rasa meha pragaTa thatAM nathI. tene mokSanA sukhane prAraMbha thAya che. pachI jema jema tenI Atmikasthiti sudharatI jAya che, tema tema tenAmAM guNAvaLI vadhatI jAya che, tene pUrvanA karmabaMdhane udaya thato nathI. puNya pApanA bhedane vicAra Avato nathI, sAdhunA satyAvIza guNe dravya tathA bhAvapaNe nirmaLa dhArAe tenAmAM vahyA kare che, ane tenAmAM jJA nanA vividha prakAre vistArathI vadhatA jAya che. he pravAsI, jyAre te jJAnIjIva AvI sthitie pahoMce, te pachI tenA hRdayamAM AtmAne oLakhavAnI dvividhA kema rahe? eja avasthAmAM je munirAja zrepaNuM upara caDhI urdhva mukha thaI jAya che, tene te kevaLI bhagavAna jANavA mitra pravAsI, evI rIte uttama sthitie Avele jJAnI jIva je avasthA sUdhI pahoMce che, te avasthA avarNanIya che, tene mahimA vANunI agocara che. tenuM nAma mokSa padArtha che ane tenI prAptinuM sthAna A navamI bhUmikA che. mekSatatvanuM svarUpa A bhUmikAmAM ja pragaTa thAya che. te svarUpane kama ke uttama che? tene mATe kavi nIcenI kavitAthI kahe che - chappaya chaMda. "jayo zupha aMkura, gayo mithyAtva mUkhanazi, na ma Drota kota, sahana nima gupa zazi; kevalarUpa prakAzi, jAsi sukharAzi dharama dhruva, kari purana tithi Au, tyAgi gatanAva parama huva; Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #242
--------------------------------------------------------------------------
________________ rahavidhi ananya prajutA dharata, pragaTI buMda sAgarajayo, avicaLa akhaMma ananaya akhaya, jIva daraba jgmhijyo."||1|| jyAre zuddhatAne aMkara pragaTa thAya che, tyAre mithyAtva mUlathI nAza pAmI jAya che. te vakhate zukalapakSanA caMdranI jema anukame AtmAne ughAta thatAM kevaLa jJAnane prakAza thAya che. te kALe AtmAne nizcaLa sukha samUha bhAsamAna thAya che. te pachI AyuSya karmanI sthiti pUrNa karI manuSya gatine bhAva cheDI te paramAtmArUpe thai jAya che, ethI te ananyaprabhutA eTale savathI zreSThatA dhAraNa kare che. jema jaLanA buMdabuMda maLIne samudra thAya che tema AtmA guNa krame krame guNanA aMza pragaTa karate pUrNa prakAzamAna thAya che. te pachI e jIva dravya avicaLa, abhaya ane akSaya thaI A jagatamAM jayavaMta thAya che." he pravAsI, AvI sthitine prApta thayelA AtmAnA aSTakamane nAza thaI jatAM pachI tenAmAM aSTaguNane prakAza thAya che. te A pramANe prathama jJAnAvaraNIya karmane nAza thavAthI sarva kalekamAM rahelI vastu jaNAI Ave che eTale kevaLa zAnane prakAza thAya che. darzanAvaraNIya karmane nAza thavAthI lokAlekanA bhAva sAmAnyapaNe joI zakAya che eTale kevaLa darzanaguNa pragaTa thAya che. vedanIya karmane nAza thavAthI nirAbAdha rasa upaje eTale AtmA bAdhapaNAthI mukta thatAM abAdhipaNe anaMta sukharU5 guNa utpanna thAya che. mehanIya karmane nAza thavAthI zuddha cAritra pragaTa thAya che eTale yathAkhyAta cAritrane spaSTa guNa prApta thAya che. Ayukarmane nAza thavAthI avagAhanAdi sAdi anaMta sthiti thAya che. nAmakarma kSaya thavAthI jIvanuM amUrtipaNuM e Tale zuddha svarUpa upaje che, geTakarmane nAza thavAthI agurU laghu Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #243
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 41 ) guNa utpanna thAya che ethI jIvamAM gurUpaNuM tathA laghupaNuM rahetuM nathI. ane anaMtarAya karmane nAza thavAthI anaMtabaLa anaMtavIryapaNAne guNa upaje che. e ATha guNa karmane kSaya thavAthI AtmAne prApta thAya che, jJAnavilAsanA AvA vacana sAMbhaLI pravAsIne atyaMta Atmika AnaMda utpanna thaI AvyuM. te vakhate teNe pitAnA netra mIcI AtmasvarUpanuM dhyAna karyuM ane jJAnavilAse varNavelA jJAnI tathA tenA AtmAnA svarUpanuM ane sthitinuM sArI rIte manana karyuM kSaNavAra pachI pravAsI jAgrata thaze ane teNe uThIna jJAnavilAsanA caraNamAM daMDavata praNAma karyA. jJAnavilAse tene A liMgana karI beDe karyo ane madhanA jevI gaMbhIra vANIthI kahyuM, bhadra, tArA kalyANane mArga pragaTa thayuM che. tArI musApharIne aMta tArA Amika udayane sAnukULa thayo che. have huM mArA svarUpane aMtardhAna karavA IcchuM chuM. bhadratuM mekSagAmI thA ane zuddha hiyAnuM AcaraNa karI Atmika udayane anugAmI thA. . pravAsI ajaLI joDI be--mahAnubhAva, Apa sarvadA mArI sAnidhyamAM rahe. ApanA aMtardhAna thavAthI mArI zI gati thAya? huM Apane ja Azrita chuM, ane jJAnane vilAsI thavAne sarvadA utsuka chuM. jJAnavilAsa-premI mitra, adhIra tha nahIM. huM tArAthI sarva rIte aMtahiMta thato nathI. mArUM mULa svarUpa tArAthI bhinna nathI. mArA svarUpanI pUrNa kAyA tArA hRdaya uparaja che. meM tane mAre karyo che. jema tuM mAre zaraNa che, tema huM paNa tAreja zaraNa chuM. tuM ahIMthI thoDe dUra jaiza, tyAM tene vizuddhikAranA darzana thaze. e vizuddhidvAra tane samAdhi sAthe meLApa karAvaze. pachI T- 31. Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #244
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 242 ) tuM tArA pravAsane sArI rIte saphaLa karIza ane tArA nirmaLa AtmAnA sagha uddhAra karIza. ATalu kahetAja jJAnavilAsa atardhyAna thai gayo. pravAsI tenA pavitra darzanane mATe cAre tarapha jovA lAgyA, paNa kAI sthaLe e pavitra pratimAnI chAyA jovAmAM AvI nahIM. jJAna vilAsanA cetanya svarUpanuM dhyAna karatA ane tenI upadezavANInuM manana karatA pravAsI AgaLa cAlyA, tyAM eka suMdara vATikA jovAmAM AvI. te vATikAnI aMdara kRtI adbhuta racanAnuM avalAkana karatA pravAsI AgaLa cAlyA tyAM eka suMdara mehula jovAmAM AvyA, mehelanI AsapAsa vividha vRkSo ane kusumita latAo AvelI hatI. te ma MdiranI pAse AvI pravAsIe joyuM, tyAM mehelanA mukhyadvAra upara nIcenI varNamALA jovAmAM AvI. ruM- " mukti maDapa' .. A varNamALA vAMcI pravAsI vicAramAM paDyA. " huM mukti maMDapa kyAMthI heAya? zu' mArA AtmAne meAkSa huM thavAnA? zu huM mArA pravAsanuM phUla tatkAla pAmyA? A pramANe pravAsI ciMtavana karatA hatA, tyAM nIce pramANe madhura dhvani pragaTa thayA. " savaiyA. " karamako karatA hai joga niko jogatA hai, jAkI manutAmeM aiso kathana adita hai; jAmeM eka iMdriyAdi paMcadhI kayana nAMhi, sadA niradoSa baMdha mokSasoM rahita hai; Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #245
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 243 ) jhAnako samUha jJAna gamya hai sujAna jAko, loka vyApI lokAtIta lokameM mahita hai| zuddha vaMza zuddha caitanAke rasa aMza jayo, go raMsa vara punitatA rati hai" ? | A kavitA zravaNa karI tathApi tene zuddha bhAvArtha pravAsInA premI hRdayamAM utaryo nahIM, eTale te UMDA vicAramAM paDe- tevAmAM to pAcho adazya dhvani pragaTa thaye jenI prabhutAmAM karmanuM kartApaNuM ane sukhadu:khanuM bhaktApaNuM vyavahAramAM kahevAya che, te ahita che, vaLI jenI prabhutAmAM ekendriya pramukha pAMca bhedanuM kathana paNa ahitakArI che-arthAta satya nathI. kAraNake, je sadA nirdoSa che. tenA nizcaya svabhAvamAM baMdha nathI ane mokSa paNa nathI-ahIM zaMkA thaze ke, baMdha mekSa vagarane e padArtha zuM haze-e kevuM dravya haze? tenA uttaramAM kahevAnuM ke, e padArtha te jJAnane samUha teja:puMja che. tene svabhAva jJAnagamya che-eTale jJAnavaDe jANavAmAM Ave tevuM che. te A lemAM saghaLe sthaLe vyApI rahyo che, te kSetra lekathI atIta che, lokmAM upAdeya che, te anAdikAlane cAlyo Ave che, tene zuddha avataMte che, te zuddha cetanAnA rasa pradezathI bharapUra che, ane te haMsa che eTale parama punItatA sahita-utkRSTa zuddhatA sahita che. " A pramANe vyAkhyAne ugAre samApta thaze. te sAMbhalatAMja pravAsInA hRdayamAM AbhAsa thaI AvyuM ke, A udagAra uparathI sUcanA thAya che ke, A vizuddhinuM dvAra che. ane tenA dvAramAMja prathama A muktimaMDapa Avyo che. ahIMthI mAre AtmA mukti maMDapamAM praveza kare che. have mane alakika Atmika AnaMda Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #246
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 44 ). prApta thaze. huM jIvananI muktadazAmAM praveza karuM chuM. have mArA sarva aMtarAya dUra thaI jAo. AvuM ciMtavI pravAsIe aMdara praveza karavA mAMDe tyAM eka divyarUpa dvArapALa nIcenI kavitA be - " nidare nimaNe sadI, jhari madhya pracaMta; nikUpa para ravi, gatimAMThThi navaMta." I je nizcaya svarUpamAM sadA nirmaLa che. ane Adi, madhya ane aMta avasthAmAM je eka rUpa che, te teja cikUpa che. tenI mahA kavi stuti kare che ke, evA paramAtmA jagatamAM jayavaMta thAo." A kavitA sAMbhaLI pravAsI ubhuM rahyuM te vakhate dvArapALe tene prazna karyo, he muktigAmI jIva, mArA praznane uttara ApyA pachI tuM A maMDapamAM praveza karaje, pravAsI-bhadra, tamAre ze prazna che ? te jaNAvo. huM tene yathA ati uttara ApIza. dvArapALa-mAre eka prazna nathI. paNa mane che, teone ekI sAthe uttara ApavuM paDaze, te uttara ApyA sivAya A maMDapamAM praveza nahIM thAya, pravAsI-khuzIthI ghaNA prazna kare. huM A mArA pravAsanA prabhAvathI badhA praznanA yathAmati uttara ApIza. dvArapALa-AhaMta zAstramAM karmanA be svarUpa kahyAM che. eka pukalamaya piMDarUpa dravya karma ane bIjuM cipa bhAva karmatemAM dravyakarmane ka jIva traNe kALe nathI, tyAre bhAvakane kartA koNa che? ane karmaphaLane bhaktA keNu che ? pudgala kA joktA che ke AtmA Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #247
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( ra45 ) kalektA che ? athavA pula ane AtmAne saMga tene karatA che? dvArapALanA mukhathI AvA prazna sAMbhaLI pravAsI vicAramAM paDe. kSaNavAra vicAryuM, tyAM tenA dayamAM pelA jJAnavilAse prakAza karyo eTale tenAmAM samAdhAna karavAnI zaktiskuraNayamAna thai AvI. pravAsI-bhadra, kriyA eka hoya ane tenA kartA be thAya, evI vAta jenazAstramAM heyaja nahIM, tema vaLI kriyA bIjAnI che ane kartA bIje che. e vAta paNa aghaTita che. eTale pulanI kiyA jIva na kare ane jIvanI kriyA pula na kare. temaja kare eka ane tenuM phaLa bhegavanAra bIjo hoya evuM paNa bane nahIM. eTale pudgalanI kriyAnuM phaLa jIva bhegave nahIM, kAraNa ke, je kartA heya teja letA hoya che, je karma kare teja bhagave. vaLI je bhAvakarma che te svayaMsiddha nathI, tethI evuM siddha thAya che ke, jagatanI kriyA je gamanAgamana, tene karanAra te bhAva karmane karti jagatavAsI jIva che. tethI jIvaja ka ane jIvana bhaktA che. jIvanI caLavicaLatAthI bhAvakarma utpanna thAya che, e Tale bhAvakamaja jIvanI cAla che. e bhAvakane pudgala karI zaktA nathI tema bhegavI zakatA paNa nathI, tene mATe mithyAtvIo jUdI jUdI kalpanA kare che, te sarva rIte mithyA che. syAdvAdavAdI te tene mATe kahe che ke, je mithyAtvI jIva che, te ajJAnapaNAthI kartA che ane bhaktA che, ane je samakitI jIva che, te nizcayathI kartA nathI ane bhaktA paNa nathI. jyAM sudhI jIva mithyAmati ahabuddhimAM che, tyAM sudhI te jIva karmane ka che ane jyAre tenAmAM sumati pragaTe che, tyAre te sadA akartA che. jene Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #248
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 4 ) pitAnA gharamAM pitAne jJAyaka svabhAva jAgrata thAya tyArathI te A jagatanI jALathI nirAle thAya che ane te ardha pula parAvartamAM A saMsArane lAvI mUke che. saMsArInA mukhathI AvA samAdhAnanA zabdo sAMbhaLI te divya dvArapALa ghaNeja prasanna thai gaye, tenA hRdayamAM pratIti thai ke, A pravAsI kharekhare adhikArI che. A purUSa mokSapadane yogya che ane A muktimaMDapamAM praveza karavAne pAtra che. AvuM vicArI dvArapALe prasannatAthI pravAsIne kahyuM, bhadra, tame sarva rIte adhikArI che. tamArAM vacanee mArA praznanuM achuM samAdhAna karyuM che. tamArI vANImAM bedhane rasika pravAha chuTe che, tamArI buddhi bedhAmRtane svAda cAkhanArI thaI che. jo ke mane A manahara maMDapamAM praveza karavAnI tamArI pigyatA lAgI che, tathApi mArA hRdayane AnaMda ApavAne mATe mAre tamane bIjA prazna pUchavAnuM che, tene uttara ApavAnI kRpA karaje, pravAsI maMdahAsya karI be -bhadra, tame mArI upara prasanna thayA che. e jANI mane ati saMtoSa prApta thAya che. tamArA dadathanI prasannatAe mane tamArI sAthe vArtAlApa karavAne protsAhita karyo che. je IcchA hoya te khuzIthI pucho. huM yathAmati uttara ApavA prayAsa karIza, te dvArapALa-bhadra, anekAMtamatano mahimA ke che? ane tenI sarvathI utkRSTatA zI rIte che ? te kahI batAve. pravAsI hRdayamAM vicAravA lAgyo, tyAM tenA diyamAM jJAnavilAsane prakAza thatAM te nIcenI kavitA : vita, "kera kahai jIva binajaMgura, keI kahai karama karatAra; ke karama rahita nitajaMpahi, naya anaMta nAnA parakAra. Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #249
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 247 ) je ekaMta grahai te mUrakha, paMkita anekAMtapakhadhAra; jaise jinna jinna mugatAgana, gunaso gahata kahAve hAra. / / 1 / / dohA' jayA sUta saMgraha vinA, muktamAla nahi hoza ; koi . " // tathA syAdhAdI vinA, mokha na sAdhe dvArapAlavAha ! vANI vAha ! gadyamAM karI samajAvA. pravAsI--"koi matavALA (khAddha) jIvane kSaNa bha'gura kahe che, kei ( mImAMsaka ) karmIne kattA mAne che, keAI ( sAMkhyavALA) jIvane sadA karahita kahe che, ane koi jIvane nAnA prakAre kahe che. temAM je ekAMta pakSa grahI rahe che, te kharekharA mUkha che. ane je anekAMtamata svIkAre che, te pati che, jema eka metInI mALAmAM meAtInA samudAya potapAtAnI sattAmAM jUdA jUdA che paNa te sUtramAM parovyAthI te sanuM hAra evuM eka nAma paDe che, tevIja rIte anekAMtamata che. jema sUtranA saMga vinA mAtInI mALA banatI nathI, tema syAdvAdamata dhAraNa karyA vinA meAkSa siddha thatA nathI." 1 // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat have tenI sAthe je tene ' dvArapALa prasanna thaine bolyA--bhadra, tamArU kahevu' yathArtha che, paNa te matabheda thavAnu zu' kAraNa che? te jaNAve. pravAsI~mane te tenuM kAraNa pAMcanaya lAge che. te nayane laine koi vastu svabhAva mAMte che, kAipUrvakanA utkraya mAne che, koi nizcaya mAne che, koi udyama mAne che, ane kAi kALamAne che. temAM pakSapAta karI je ekAMta mAne te mithyAtvanA mA kahevAya che. www.umaragyanbhandar.com
Page #250
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 248 ) jIva vastutAe eka che ane tenA guNa aneka che. rUpa aneka ane nAma aneka che, te jIva niga che eTale parasaMga vinA pitAnA svabhAvamAM rahyA hoya te zuddha che. jeminIyamImAM sake tene karma kahe che, zivamatI ane vizeSika tene ziva kahe che, biddhamatI tene buddha kahe che, jenI tene jina kahe che. nyAyavAdI tene ka kahe che. evI rIte darzanavALA te zuddha jIvane kahe vAmAM eka ekathI judA paDe che, paNa temAM je vastunuM svarUpa oLakhe teja pravINa gaNAya che. bhadra, te darzanavALAonA kevA kevA Azaya che, te sAMbhaLavA jevA che. vedAMtIo jIva vastune brAhma mAnI nizcaya svarUpane grahaNa kare che. eTale ahamata dhAraNa kare che. mImAMsake yAna kartA jIvane kamarUpa mAne che ane udita thayelA saMskArane grahaNa kare che. biddhamatI jIvane buddhimAnI kSaNabhaMgurapaNAthI tene sUkSma svabhAva sAdhe che, tethI vastunA svabhAvaneja kartA mAne che. zivamatI vizeSika te jIvane kALarUpa mAne che ane zivane kartA mAne che. niyAyike seLa padArthane pramANa gaNI zuddha jIvane ja ka mAne che ane udyamanI udIraNAmAM cittane AnaMdamAM mama karI rahe che. evI rIte pAMca darzanIo vastu svabhAvika pAMca nayanA eka eka aMga piSe che, eTale ekAMta pakSane piSe che. paNa je syAdvAdamatane mArga che, te sagI savinaya grahaNa kare che. tethI tene sarvamAM vijaya thAya che. kAraNa ke, syAdvAda siddhAMtamAM evuM mAnya che ke, eka dravyamAM anaMta paryAya che ane aneka paNyamAM eka dravya che. ethI harakoI vastu ekaja che athavA ane ja che, ema kahI zakAtuM nathI. vyavahAramAM kartA che ane nizcayamAM akartA che. vyavahArathI bhaktA ane nizcayathI aletA Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #251
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 249 ) che. vyavahArathI utpatti che ane nizcayathI utpatti nathI. vyavahArathI mare che ane nizcayathI amara che. vyavahArathI khele che tathA vicAre che ane nizcayathI khAle nahIM tathA vicAre nahIM. nizcayathI dveSanu sthAna che ane vyavahArathI bheSanA dharanAra che. Ave cetanAvAn dhara pugalika acetananI saMgatathI ulaTapAlaDha thaI rahyA che. jANe te nAnI khAjInA khela karatA hAya, tema A khalakamAM khelyA kare che. bhadra, vaLI A prasaMge eka vAta mArA hRdayamAM sphure che ke, pudgala dravyarUpa karmonA kattA alakSa purUSa AtmA che, e vyavahArathI kahevAya che ane nizcayathI tA jevuM je dravya hAya, tevu tenu bhAvasvarUpa hAya, tethI puddagala dravyanI kriyA pudgaLa vaDeja ane che. te chatAM je viparIta bhAva buddhimAM bhAse che, te vyavahArathI che, bhadra, tene mATe ApaNA Ata vidvAno dhaNI sArI rIte samajAve che. A jagatamAM je ghaTapaTa pramukha hoyapadArtha che, tenA je AkAra che, te rUpe AtmAnuM jJAna pariName che, jo ke e vAta pramANa bhRta che, tathApi je jJAna che te jJAnarUpa kahevAya, royarUpa na kahevAya. ane je zeyapadArtha che, te jJAnamAM pariNamyA che, tApaNa royarUpaja kahevAya che. jJAnarUpa na kaMhevAya, evI anAdi kALanI maryAdA che. vaLI bIjI evI paNa maryAdA che ke, koi thastu bIjI vastunA svabhAvane grahaNa kare nahIM, tema jUdA jUdA svabhAva paNa dhAraNa kare nahIM. A jaganA sarva bhAva asahAyapaNe vatta che. kAi kAnA sahAyakArI nathI. eTale eka vastu zrIjI vilakSaNa vastu sAthe maLatI nathI. A jagatamAM jeTalI vastu che, teTalI vastune jIva jANI zake che--eTale sarva jJeya vastu jIvanA jJAnamAM pariName che, tathApi jIva sarva vastuthI jUdA 'T 32. Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #252
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 10 ) ja rahe che, - pravAsInA mukhanI AvI vANI sAMbhaLI dvArapAla AnaMda mama thaI ga, tenA sarva aMgomAMcita thaI gayA. teNe aMjaLi joDI pravAsIne praNAma karyo mahAzaya, tame A muktimaMDa pamAM praveza karavAne pUrNa adhikArI che. tame khuzIthI temAM praveza kare. paNa e dvAramAM praveza karatAM pahelAM nIcenI kavitAne japa karatAM jaje, e kavitA tamane siddhi mArganI darzikA thaze. pravAsI-bhaka, mArA ahebhAgya che. e kavitA gAIbatAve pravAsInA AvA vacana sAMbhaLI dvArapALa nIce pramANe kavitA - savaiyA. "rAga virodha ude tabaloM, jabannoM yaha jIva mRSA mRga dhAve jJAna jagyo jaba cetanako, taba karma dazA pararUpa kahAve; karma vinechi kahere anunau taba, moha mithyAta praveza na pAve; . moha gaye upaje sukha kevala, siddha nAmaNi = gra" | | - dvArapALe jevI A kavitA kahI, tevIja pravAsie pitAnA maraNamArgamAM jhIlI lIdhI ane kSaNavAramAM te tene te kaMTha Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #253
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 251 ) stha thai gai. pachI pravAsIe dvArapALane kahyuM ke, e kavitAnI vyAkhyA karo. te mane atizaya AnaMda thaze. dvArapAle namra tAthI kahyuM, mahAzaya, e vyAkhyA tA tamArA mukhathI thavI joie. kAraNa ke, e vyAkhyA mArAthI kahI zakAya nahIM. e amArI maryAdA che. pravAsIe--kSaNavAra vicArIne kahyuM, tyAre sAMbhaLeA, mahAnubhAva jJAnivalAsanI kRpAthI mArA hRdayamAM enI vyAkhyA sphurI AvI che. jyAM sudhI A jIva mithyAtvanA mArgamAM DhADe che, tyAMsudhI tenAmAM rAga dveSanA uya che. ane tethI te satya mAne pAmatA nathI. jyAre tenAmAM zuddha cetanavastunuM svarUpa jAgrata thAya che, tyAre tene karmanI dazA pararUpe jaNAya che ane AtmA tenAthI judA jaNAya che. jyAM cetanano anubhava thAya tyAM tene satyArtha paNe jANavuM hAvAthI phanI vilakSaNatA dekhAi Ave che. eTale pachI meAharUpa mithyAtva praveza karI zakatuM nathI, ane jyAre mAhunA abhAva thAya eTale mukha samAdhimAM kevaLajJAna pragaTe che ane jIva siddha thAya che, je IvAra A jagamAM AvatA nathI." pravAsInA mukhathI A vyAkhyA sAMbhaLI dvArapALa khuzI khuzI thai gayA ane teNe pravAsInA caraNamAM daMDavat praNAma karyA. pachI teNe pAtAnI chaDIthI muktimaMDapanu dvAra ughADI temAM pravAsIne praveza karAvyeA. uparanI kavitAnA pAne pAna karatA pravAsI te maMDapamAM AgaLa cAlyA, tyAM eka bIjo divya purUSa tenI AgaLa AvI ubho rahyo. tene joi pravAsI sAna'dAzcarya thai gayA. pravAsInI Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #254
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( rapara ) tevI sthiti joI te divya puruSe kahyuM he mekSAdhikArI mahA puruSa, tame mArA darzanathI cakita thaze nahIM. huM A bhUmine aMtara pALa chuM, ahIM AvelA adhikArI pravAsInI parIkSA karI aMdara praveza karAvAnI mane AzA che. pravAsI ahIM zI rIte parIkSA thAya che? ataarapALa-ahIM AvelA adhikArIne mAtra be kavitA pUchAya che. pravAsI-bha, te kavitAmAM zuM pUchAya che? aMtardhArapALa -mAtra kavitAnI vyAkhyA pUchAya che. je adhikArI te be kavitAnI vyAkhyA karI Ape tene praveza karAvAya che. pravAsI-te kavitA kahe joie? pachI aMtariyALa nIce pramANe eka kavitA be vaiyA. " jahAM zuddha jJAnako kannA udhota dise tahAM, zuddha paravAna zuddha cAritrako aMsa hai| tA kArana jJAnI sabanAne jheya vastu marma, vairAga vinAsa dharma vAko saravaMsa hai| rAga dveSa mohakI dazAsoM jina rahe yAte, sarvathA trikAnna karma jAlako vidhvaMsa hai| nirupAdhi Atama samAdhi virAje tAte, hile paTa pUjana paramahaMsa hai." I ? Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #255
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 53 ) "hAtha rAva gAAM tAM, guDha ranarI ; tAte jJAna virAga mala, ziva sAdhe sama kAla." aMtarapALanA mukhathI A kavitA sAMbhaLI pravAsI kSaNa vAra vicAramAM paDaze, tyAM jJAnavilAsanA prabhAvathI tenI manevRttimAM tenI vyAkhyA kurI AvI eTale te nIce pramANe gaMbhIra vANIthI be: je prANIne viSe zuddha jJAnanI kalAne utA dekhAya che, te prANIne viSe tejakALe AtmAnI zuddhatA praNAma karI zuddha cAmitrane paNa aMza thAya te kAraNathI je jJAtA heya te heya upAya sarva jANavA yogya vastune jANe che tyAre te heyane tyAga kare che ane upAdeyane grahaNa kare che. evA vairAgyanA vilAsane svabhAva sarva aze karI pragaTa thAya che ane vairAgyanA baLathI prANI rAga, dveSa ane mehanI dazAthI bhinna rahe che, tethI tene pUrvakRta karmanI ni. je thAya che ane te vartamAna kALe karmane baMdha karatA nathI, kAraNake je prakRti tuTI gai che, te AgAmika kALamAM baMdha karatI nathI. ema sarva prakAre karma vaMsa thaI jAya che. karmane haMsa thavAthI chava rAga dveSAdika upAdhithI rahita evA AtmAnI samAdhimAM virAje che, tethI te pUrNa paramahaMsa kahevAya che." jyAM jJAyaka bhAva che, tyAM zuddha cAritranI cAla prApta karAya che ane tethI jJAna tathA virAgya maLavAthI jIva samakALe zivamArgane sAdhe che. " pravAsInA mukhathI A pramANe vyAkhyA sAMbhaLI te aMdvArapALe pitAnuM mastaka ghaNAvyuM ane kahyuM, bhadra, tame A maMDa Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #256
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 14 ) pamAM praveza karavAne pUrNa adhikArI che. evI mArA hRdayamAM pratIti thAya che. tathApi A dvAranI maryAdA pramANe tamane khIjI kavitA paNa pUchavAmAM Avaze. tenuM tamAre yathArtha vyAkhyAna kahI sa'bhaLAvavu. pravAsI--bhadra, te kavitA sabhaLAve. huM tenI yathAmamita vyAkhyA karIza. roto. " thayA zreSaH praSa pari, aMDhe pazu nA jora vAdaga vA caraNa, hohi pathika milI doza ; jahAM jJAna kiriyA majhe, tahAM moka maga soi; vaha jAnai padako marama, vaha padameM thira hoi. " // 1 // A kavitA sAMbhaLI pravAsI kSaNavAra vicArI :- bhadra, A kavitAnA be bhAga paDI zake che. temAM pahelA bhAgamAM jJAnakriyA upara AMdhaLA ane pAMgaLAnu dRSTAMta che, ane khIjA bhAgamAM jJAna tathA kriyAnA jUdA jUdA phaLa che, have huM tenI vyAkhyA karUM te sAMbhaLeA.--" jema pAMgaLA mANasa AMdhaLAnA khabhA upara caDhavAthI cAlI zake che ane khabhA upara caDelA pAMgaLe te AMdhaLAne rastA batAve che, eTale pAMgaLAnI AMkha ane AM dhaLAnA paga----e bannethI pathamAM gamana thaI zake che, tevI rIte jJAna ane vairAgya maLavAthI mokSa mArge cAlI zakAya che, " zrIjI kavitAnA bhAvArtha evA che ke, " jyAM jJAna anekriyA e ekaThA thaine rahe che, tyAM mokSanA mArga prApta thaI zake che. kAraNake, jJAnathI vastunA marma jANavAmAM Ave che ane kriyAthI potAnA vastu svabhAvamAM sthira thavAya che, " Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #257
--------------------------------------------------------------------------
________________ (255 ) A pramANe pravAsInA mukhathI kavitAnI vyAkhyA sAMbhaLI aMtardvArapALa saMtuSTa thai lyA--mahArAya, tame pUrNa adhikArI che. khuzIthI A dvAramAM praveza karo. A muktima'Dapanu* garbhadvAra che. A dvAra tamane siddha zilAnA pradeza sudhI pahecADanArU che. mitra, tamArI tAttvika parIkSA thaI cUkI che, tame tattva parIkSAmAM prasAra thayA che, tathApi tamArI vANI sAMbhaLavAnI IcchA thAya che, teA tame je kavitAnI vyAkhyA ApI tene uddezIne kAMika vizeSa vivecana kahI saMbhaLAve. aMtarrArapALanA AvA vacanA sAMbhaLI pravAsI hRdayamAM Anadita thai bAlyA--bhadra, jJAna ane kriyAnuM svarUpa je mArI hyuddhimAM sphurI Avyu che, te viSe kahyu', te sAMbhaLe--jJAna e divya vastu che, te jIvane jAgrata karanAra che. ane karmI je kriyA che te jIvanI bhUla che, eTale jJAna e meAkSanuM mULa kAraNa che ane kriyAkarmIe bhavabhramaNanuM mULa che, je cetanA che te e prakAranI che. jJAnacetanA ane karmacetanA, temAM jJAnacetanAnA jAgavAthI kevaLa zuddha paramAtmA pragaTe che ane kacetanAnA jAgavAthI AtmAnA adha piraNAma upaje che. huM bhaM, e banne cetanA A mArI pravAsa bhUmiphAmAM mane pratyakSa thaI hatI. temAM jJAnacetanAe mArA bhAre upakAra karyA hatA. he bhadra, temAM jJAnanA ane kriyAne prabhAva jAdA jAdA che. jyAMsudhI kriyA pariName che, tyAMsudhI jJAnacetanA bhAre thAya che eTale cetanA karUpa thaI jAya che, ane tyAMsudhI saMsArI jIva vikaLarUpa thai rahe che. ane dhaTamAM jJAnacetanA jAgrata thaI tyAre te jIva samakitI kahevAya che. vaLI jJAnacetanAnA jANavAthI prANI pAtAnA rUpane nizcaya siddha samAna jANe che ane parapugaLanA saMyogathI je bhAva upaje tene te pararUpa mAne che. ema karatAM jo te zuddhAtmAnA anu Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #258
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 6 ). bhayane abhyAsa rAkhe to te dravyakarma, bhAvakarma ane nAmakarmaevA traNa jAtinA karmanI mamatAne nAza kare che. pravAsIne AvA vizeSa upadezanA vacane sAMbhaLI aMta pALe AnaMdapUrvaka jaNAvyuM, mahAzaya, have Apane kAMI pUchavAnuM nathI. mAtra nIcenI kavitA yAda karI tene pATha bhaNatAM A maMDapamAM cAlyA jaje, pravAsI-bhaka, te pATha kahe, huM dhyAnapUrvaka sAMbhaLuM chuM. tA . " hirade hamAre mahA mohakI vikalatA hI, tAte hama karunA na kInI jIva ghAtakI; Apa pApakIne oranako upadeza dIne, hUtI anumodanA hamAre yAhI bAtakI; mana vaca kAyameM magana kI kamAe karma, dhAe bhramajAlameM kahAe. hama pAtakI; . jJAnake ude nae hamArI dasA aisI gaI, ' sI jAna jANata pravathI hota pAtaLI." | ra te A kavitA sAMbhaLI pravAsIe tene mane maMdiramAM sthApita karI dIdhI. kSaNavAre teNe aMtarapALane pUchayuM ke, A kavitAnI vyAkhyA kaheze? dvArapALe namratAthI jaNAvyuM, mahAzaya, e vArtA amArI maryAdAnI bAhera che. tema vaLI e kavitAnI vyAkhyA karavAne tamAreja adhikAra che. je uttama adhikArI heya te vyAkhyA uparAMta vizeSa vivecana kare che, madhyama adhikArI mAtra vyAkhyAja kare che ane kaniSTha adhikArI tene mAtra sAraja kahe che. temAM tame to Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #259
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 257 ) uttama adhikArI dekhAo che, mATe tamAre tenI vyAkhyA karI te uparAMta kAMi vivecana karavu joie. - aMtardvArapALanAM AvAM vacana sAMbhaLI pravAsI sAnadhruvadane bolyA--bhadra, sAMbhaLeA A kavitAmAM jJAtAjIva pUrvakRta nI AlocanA kare che. te pote hRdayamAM ciMtave che ke, " amArA hRdayamAM pUrvakALe mahA mAhanI vikaLatA thai hatI, tethI amArA hRdayamAM jIvabAtanI karUNA utpanna thai nahatI. ame sadA nirdayatA rAkhI hatI. ame pUrve potAnI kAyAthI pAteja pApa kayA hatAM ane zrIjAne vacanathI pApa karavAnA upadeza ApyA hatA. temaja kAIne pApa karatAM avalokI anumodanA ApI hatI. evI rIte mana, vacana tathA kAyAnA azuddha vyavahAramAM magna thaine amekanI kamANI karI mithyAjALamAM DhADayA hatA. tethI ame pAtakI kahevAyA. paNa have amArA hRdayamAM jJAnanA udaya thayA che, tethI sUryanA urduyathI jema prabhAtakALanI avasthA thAya, tema amArI avasthA thai che. " bhadra, te kavitAnA bhAvArtha eTalA che. have te viSe vizeSa vivecana karavA icchA rAkhu chuM. jJAnarUpa sUryanA prakAza hovAthI jJAtApurUSa pAtAnA hRdayamAM ciMtave che ke, mArUM svarUpa karUNAnidhAna che, te sate peAtAnA jevu' svarUpa jANI sanuM hitakAraka che; nimaLa che ane zAzvata che. evA AtmAne karmAMnI cAlano bhaya nathI, mana, vacana ane kAyAnA yAganA jALathI te ajita che, te aMtaramAM jANe che ke, A jagatanA vAsa te mAhunA vilAsa che, mAro vilAsa nathI. A jagamAM bhava bhramaNa che, tenAthI huM zUnya chuM. mArA svarUpamAM pApa tathA puNya adharUpa samAna che, ethI pApa kANe kIdhuM ane have kANa kare '[=33. Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #260
--------------------------------------------------------------------------
________________ mAnItanavacana kAyA ne ( 58 ) che ane AgaLa keNa karaze? A je kriyA vicAra jovAmAM Ave che, te svamAnI dADanA jevuM mithyA che. "meM AvuM karyuM A kAma sAruM che e rIte jJAnacetanA jAgyA vinA mana, vacana kayAmAM mithyA pariNAma vase che. je mana, vacana kAyAnA piga che, te karmanuM phaLa che ane karmanI dazA jarUpa aMga che. vaLI je mana, vacana ane kAyA che, te pudagala dravyane piMDa che, tethI ja o mithyA taraMga bhAva upajyA kare che, te mATe AtmAne bhAvitadharma je zuddha jANapaNuM, tenAthI miththA taraMgarUpa kama svabhAva viparita che, tethI keNa kare, keNa karAve ane kaNa anumoda e sarva prapaca jIDe che have A prasaMge eka vAta khAsa jANavAnI che ke, sAtApurUSa ke have joIe? e viSe tenAM uttama lakSaNa jANavA joIe. je ke zAMtApurUSane mATe zAstramAM aneka jAtanAM lakSache darzAvelA che, tathApi tenuM eka lakSaNa khAsa manana karavA jevuM che, je lakSaNa eka jaina kavie pitAnI madhara kavitAmAM varNaveluM che. copAi. "modI vaniri zailI, tAte karama cetanA mailA; phAna ta ma samunI hatI, zIva zava jina vAnI." I ? li "jIva anAdi sarUpa mama, karama rahita nirupAdhi Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #261
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 259 ) avinAzI azarana sadA, suratamAM siddha samAdhi." I ? . . amArAmAM pahelAM midhyAhanI pariNati phelANI hatI, eTale te mAhathI azuddha thaI tyAre pelANI hatI. tene gADha udaya thavAthI je cetanA zuddha hatI, te azuddha thaI gaI hatI. karmasahita cetanA malina thaI gaI. pachI jyAre amArAmAM jJAnacetanA pragaTa thaI tyAre ame eTalI vAta jANI ke je jIva che, te sadA paragathI jude che. anAdi kALathI je jIva prANadhArI kahevAya che, te mAruM svarUpa che. te svarUpa, kamarahita, nirUpAdhi, anedhara, Izvara, parazaraNarahita ane svarUpasiddhasamAdhinA sukhamaya che. AtmajJAnI jIva vicAre che ke, "huM traNekALa kriyA-karaNIthI judA chuM. mAre karmano saMga nathI. mAruM pada ci vilAsa tathA jJAnavilAsa rUpa che. A jagatamAM je rAga, dveSa mehabhAva varti che, te mAruM svarUpa nathI. mAre avalaMba-AdhAra mArA svarUpamAMja che, AvuM ciMtavana karanAre AtmA samakitajIva kahevAya che. te pitAnA guNene pragaTa kare che. te kahe che ke, "huM rAga, dveSa tathA mehathI rahita chuM. huM je kriyA karuM chuM, te niSkAmapaNe karuM chuM. je A viSayarasa che, te mane virasa lAge che. huM zuddha cetanAno anubhava karI sajaja thAya che. tethI meM A jagatamAM rahela meharUpa mahA subhaTane jItI lIdhuM che. mAruM e svarUpa prApta karI hu mekSanI sanmukha tha chuM. have huM anaMta kALa sudhI eja rahuM, evI AzA rAkhuM chuM. bhadra, aMtardhArapALa have huM mAruM vivecana karI A muktimaMDapanA garbha gRhamAM praveza karUM chuM. atadgarapALa mahAzaya, Apa khuzIthI temAM praveza kare, Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #262
--------------------------------------------------------------------------
________________ Apa sarva rIte A sthaLanA adhikArI che, tethI ApanI mAbhilASA pUrNa thaze. ATaluM kahI aMtarapALa teja sthaLe adazya thaIgaye pravAsI sAnaMdAzya thaI pilI kavitAnuM paThanamanana karato tyAMthI AgaLa cAlaze. - jene pravAsI De dUra gayo tyAM adazya dhvanithI nIcenI kavitA sAMbhaLavAmAM AvI: savaiyA. " niranai nirAkuLa nigamaveda nirajeda, .. jAke paragAsameM jagatamAI yatu hai| rUpa rasa gaMdha phAsa pudgalako vilAsa, tAsoM udavaMza jAko yaza gAhayatu hai; vigrahasoM virata parigrahase nyAro sadA, jAmeM joga nigrahako cinha pAhayatu hai; sohe jJAna paravAna cetana nidhAna tAhi, avinAzI iza mAnI sIsanAyatu hai." // 1 // jaiso nara nedarUpa niha atIta huM to, teso nirajeda aba nedako na gahaigo ; dIse karma rahita sahita sukhasamAdhAna, pAyo nijayAna phiri bAhira na vahego ; kabahu kadAci apano sunAna tyAgi karI, . . . . rAga rasa rAcike na paravastu gahego; . . Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #263
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 21 ) malA jJAna vidyamAna paragaTa nayo, yAdI jJAMti prAnana pranatAja radeze. " // 6 // jaba hiteM cetana vijJAnasoM ulaTi Apu samaupAi apano sunAu gahilInoM hai ; tavaDhIte khobo lena no sAme sathalIno, jojo tyAga jogaso so saba bAMki dIno hai rant na rahI gera tyA givekoM nAMha? aura, bAkI kahA navaryo juM kAraja navIno hai ; saMgatyAgi aMga tyAgi vacana taraMga tyAgi, mana tyAgi buddhi tyAgi ApA suddha kino hai. " AvI vistAravALI kavitA sAMbhaLI pravAsI vicAramAM paDI gayo.--" ahA! kavitA addabhuta che.! te chatAM vistIrNa che tenI aMdara zuddha Atma dravyanuM varNana karela che. A vana uparathI jaNAya che. ahiM vizuddhi dvAra haze. Atmadarzanane karAvanArI vizuddhinI prabhAvanA A kavitA uparathI dekhAi Ave che, vizuddhi dvAramAM je tAttvika varNana hovuM joie, evuM tAttvika varNana A vitAmAM jhalake che. have jo A kavitAnI savistAra vyAkhyA pragaTa thAya, teA AtmAne vizeSa AnaMda prApta thAya" A pramANe pravAsI maneAvRttimAM ciMtavatA hatA, tevAmAMja te kavitAnI vyAkhyA rUpe bIjo dhvani pragaTa thayA-- " je nirbhaya, nirukuLa, UtkRSTa ane jJAnarUpa kahevAya che, jenA bheda nathI evA je prakAzamAna padArtha che, te addabhuta che. temAM A sarva jagat samAya che, rUpa, rasa, gadha, ane sparza je vinAzI. puddagalanA padArtho che, tenAthI Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #264
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 12 ) je rahita che, je zarIrathI judA che, je dravyabhAvarUpa parimahuthI bhinna che. jemAM sadA traNe yogathI rahitapaNAnuM lakSaNa prApta thAya che-- evA je padArtha te jyAM jJAna hoya tyAM rahe che. tethI jJAna e pramANa ane cetanAnuM nidhAna cheteneja ane avinAzI izvara mAnIne mastaka namAvIe chIe, " have bIjI siddhanuM zuddhAtma svarUpa kevuM che tene mATe varNana kare che, atItakALamAM paNa zuddha Atmadravya nizcayanayathI abhedyarUpa hatuM ane vyavahAra nayathI bhedrarUpa hatuM have tA tene kevaLarUpa prApta karI bheda rahita jANIe chIe. evI dazAmAM have kayA mUrkha purUSa tene bhedarUpa DarAvaze ? je neyAyika loka che ke je potAnI prarUpaNAmAM samAdhiyoga AtmAne kamarahita mAnI ane pharI A saMsAramAM avatAra prApta karI tene namaskAra kare che kAraNake, te avatAramAM te ka rahita ane samAdhAna sahita thayelA che. vaLI te svastha mate prApta karI pAchA bAhya saMkTamAM kema paDaze? mithyAdraSTi mAne che ke, idhara vRddhinA bhAra utAravA avatAra laine du:kha pAme che. paNa te asabaddha che, kAraNake, jIva zudhdha thane karI rAgasamAM rAjI thai kAi kALe potAnA svabhAva tyAga karI para vastune grahaNa karatA nathI. te zuddhajIvane amlAna jJAna prApta thayuM che, te vidyamAna kALe pragaTa thatAM te AgAmI kALamAM anaMtA kALasUdhI rahevAnuM che, te pharIthI avatAra letA nathI tenuM bIjuM paNa kAraNa darzAve che. je cetana anAdi kALathI mithyAtva bhAvarUpa vibhAvamAM ramI rahyA hatA te samaya prastAva prApta karI vibhAvathI kALA pAmI peAtAnA je zuddha svabhAva hatA tene poteja laI lIdho che ane tethI jJAnadarzanArdika bhAva levAnI potAnI yogyatA sapAdana karI che te mATe tyAga karavA yogya evA je rAgadveSAdi bhAvuM tene teNe tyajI dvIdhe che. have te levAnuM tene khIjuM kAMI kAraNa nathI ane tevuM sthAna paNa rahyuM nathI. tA te pharIvAra avatAra zAmATe le? tenuM kAMi navu Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #265
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 23 ) kArya karavuM bAkI rahetuM nathI. teNe te mana, vacana ane kAyA rega tathA buddhi vikalpane tyAga karI pitAnA AtmAne zuddha karI lIdhe che. A pramANe vyAkhyA samApta thaI eTale te dhani virAma pAmI game tevAmAM eka divya mUrti pragaTa thai pravAsInI sanmukha AvI ubhI rahI. te suMdara mUrtinI AsapAsa divya jati prakAzamAna thai rahyuM hatuM mUrtinA dareka avayavaghaNAM suzobhita hatAM mukhacaMdanuM saMdarya alokika hatuM netra kamala vizALatA ane caMcalatAne dhAraNa karatA hatAAvI temanahara mUrtinA darzana karI jemAM pravAsI prasanna thaI gaye. te svarUpa jotAM ja tene khAtrI thaI ke, A to sAkSAta vizuddhidvAranI adhiSThAyikA vizudhi pitaja che. mArA ahebhAgya che ke A sarvotkRSTa tatvamUrtinAM mAre darzana thayAM. have saMpUrNa kRtArtha thaI ga. ahiM mArA pravAsane cheDe Avaze. temaja pUrve maLelA to paNa mane A sthaLe punaH darzana ApI temanA svarUpanuM bhAna karAvaze. mArI kArya siddhi saphaLa thaI ane huM mArA jIvananI mukta dazAne anubhavI thavA adhikArI thaze. " A pramANe vicArI pravAsIe te divyamUrtine praNAma karyA. te divyamUrti kSaNavAra pravAsInI sAme eka daSTie joI rahI. banenI daSTi paraspara maLI gaI cheDIvAre divyamUrtie kahyuM, "bhadra, tame zuddha AtmA che mAruM svarUpa tamArA jANavAmAM AvyuM che. tathApi mAruM vizeSa jJAna thAya tevA hetuthI huM tamane jaNAvuM chuM huM pite vizuddhi mArA dvAranuM svarUpa jANa vAthI mokSane adhikAra prApta thAya che. tamAre pravAsa have pUrNa thavA AvyuM che, tame ATale sudhI AvyA temAM je je tatvane anubhava thaye hoya, te te tatvanA svarUpanuM ahiMja manana karavAnuM che, A mArA dvAramAM tamArA AtmAnI vizuddhi thaze eTale tame Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #266
--------------------------------------------------------------------------
________________ samadaSTi vALA thaze samabhAva pragaTa thaze eTale zuddhAtmAnuM darzana thaze, . . . pravAsIe vinayatAthI jaNAvyuM, mahAdevI, ApanA darzana nathI ane ApanA upadezathI mAruM kArya siddha thaze, evI mane khAtrI thAya che. A vakhate Ape je samabhAva viSe kahyuM, te vAtamAM mane eka zaMkA rahe che. * vizuddhi-bhadra, je zaMkA hoya te satvare jaNAve * pravAsI Ape kahyuM ke, samabhAva rAkhavepaNa je uttama, paMDita, guNa ane samakitI hoya, tenA upara je prema rahe che, te prema dhUrta, ADaMbarI, evA mithyAtvI upara rahetA nathI, te samabhAva zI rIte rAkha? - vizuddhi-bhadra, tame pote samabhAva rAkhI zake che ke nahIM? pravAsI-mAtA, huM to yathAzakti rAkhI zakuM chuM te jJAna vilAsanA prabhAvathI ja rAkhI zakuM chuM, paNa bIjA prANuoe te kevI rIte rAkhave? tene mATe kai upAya ApanI pAsethI jANa vAne mAguM chuM " vizuddhi-liMgI mithyAtvIone mATe samakitI jIve kevI bhAvanA rAkhavI joIe? tene mATe eka jene kavi nIcenI kavitA gAya che savaiyA. "pa dhare loganiko vaMce so dharama uga, guruso kahAve guru vAI jAte cahiye ; * maMtra taMtra sAdhaka kahAve gunI jAdUgara, paMmita kahAve paMmitAha jAme bahiye / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #267
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 265 ) kavittakI kalAmeM pravIna so kahAve kavi, vAta kahijAne so pavAra gira kahiye; eto saba viSeke nikhArI mAyA dhArI jIva, inhako vilokIkeM dayAlarUpa rahiye." // 1 // pravAsI-vAha, A kavitA kharekharI bedhaka che. have kRpA karI vyAkhyA kahI saMbhaLAve. vizuddhi-bhadra A kavitA te sugama che. te chatAM vyAkhyA sAMbhaLavAnI kema IcchA kare che? pravAsI-ApavizuddhinI zuddha vANI sAMbhaLavAne keNa IrachA na kare? vizuddhi tyAre sAMbhaLe- "bhekha dharIne lekene Thage te dharmaThaga kahevAya che. je guphatA karavAne cAhe te guru kahevAya che, maMtrataMtrAdika guNanA je sAdhaka heya, te jAdUgara kahevAya che, jemAM paMDitAI rahI hoya te paMDita kahevAya che, jemAM kavitA karavAnI caturAI hoya te kavi kahevAya che; ane je vAto banAvI kahI jANato hoya te pavAragara-bhATacAraNa kahevAya che-e badhI avasthAnA dharanArA je jIva che, te sarva iMdrinA viSayanA yAcaka mAyAdhArI chava che, temane joine evuM vicAravuM ke, "aha! A bIcArA pitAno svArtha gumAve che " e rIte emanA upara dayALu thavuM joIe." bhadra, AvI rIte karavAthI prANune temanI upara paNa samabhAva svata: utpanna thAya che. evA samabhAvathI jana mahAjane A saMsArasAgara tarI jAya che. T34 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #268
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 266 ) pravAsI mahAnubhAvA Ape kahelIe kavitA kharekhara kepakAriNI che, je samabhAva karavAnI uttamatAlIma levI hoyatoA kavitA eka uttama ustAdanuM kAma karaze. have kRpA karI ApanuM vizuddhisvarUpa samajAve. ane tene mATe A AtmAnI gyatA dekhAya to tene uddhAra karavA sahAya Ape vizuddhi -bha8, prathama to prANune ni:saMdeha zuddhasvarUpa prApta karavAnI AvazyakatA che. e zuddhasvarUpa prApta karavAthI nirvANa padanAM darzana thAya che. ane tene mATe nIcene krama janakavi darzAve che, ravaiyA. " joi gajJAna caraNAtamameM garI gera, jayo niradora paravastuko na parase; zuddhatA vicAre dhyAve zuddhatAmeM keti kare, zukatAmeM thira vhai amRta dhArA varasai; tyAgI tana kaSTa hai sapaSTa aSTa karamakoM, kare thAna bhraSTa naSTa kare ora karase; . soi vikalpa vijaI alapa kAlamAhi, tyAgi jo vidhAna niravAna pada darase." // 1 // je kai jJAna, darzana, cAritrarUpI AtmAne viSe zAnane ThekANe TherAvIne vATa bAMdhe che, te saMzayarahita thaIne paravastune sparza karatA nathI. te nizcaya nayathI zuddhatAne ja vicAra kare che. ane tenuM ja dhyAna dhare che. jyAre te apramAdI thaIne zuddhatAnA svarUpamAM kIDA kare che eTale te zukala dhyAnanA prathama pAyAmAM praveza karI zuddhatAmAM sthira thAya che. Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #269
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 267 ) jyAM te mahA AnaMdarUpa amRtanI dhArA varaSAve che. ahIM avayavarUpalakSaNa hevAthI te lInatAne laIne zarIranA kaSTane jANato nathI tyAre te spaSTapaNe vIrya pheravI AThe karmane tenI sattAthI calAyamAna kare che. jyAre karmasattA bhraSTa thaI naSTa thaI jAya che eTale te jIva karmonuM AkarSaNa karIne nirjarAve che. nirjarAne pAmelo te jIva pachI vikalpa jAtane vijaye karI alpakALamAM ja A saMsAra zreNIne tyAga karI mokSapadane aveleke che. he bhadra pravAsI, A kama AhaMta zAstranA anubhavIoe sArI rIte manana karI darzAvyo che. A prasaMge vaLI eka evI paNa zikSA darzAve che ke je zikSA jANavAthI jIva Atmika udayanI saMbaMdhImAM AvI zake che. pravAsI-he AtmarI, e zikSA mArI buddhimAM sthApita kare, vizuddhie vimarza karI vANI uccArI- "AtmAne anubhava karavA icchanArA purUSe vicAravAnuM che ke, "AtmAnA guNa paga aneka che; temAM dRSTi nahIM ApatAM mAtra nivika5rasane anubhavarasa pIvAne che. vaLI tevA jIve AtmAnA AdhAramAM AtmAne samAsa karI le eTale temAM laya lagADe arthAta je ApaNe zarIra dhArIe chIe te dazA kAga che te dUra karI AtmasvarUpa karI devuM. AtmAne je mULa svabhAva che te sivAya bIje sarva vibhAga che. tene tyAga karI AtmAnA zuddha cidAnaMda svabhAvamAM magna thaIne rahevuM. eja advitIya ekSane mArga che te sivAya bIjo mokSamArga nathI. tevAja bhAvArthanuM kAvyapada nIce pramANe gItArtha purUSo jUdI jUdI bhASAmAM gAyA kare che, tene tame smaraNamAM rAkhaje Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #270
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 268 ) hoddA " tyaji vinAva hui je magana, zuddhAtama pada mAMhi; - mokSamArA cahe, aira TUko nAM"i che ? he pravAsI, A pramANe manana karavAthI mArA vizuddhidvAranuM svarUpa samajAya che. e dvAranA svarUpane mATe AhaMta sUrIzvaroe ghaNuM lakhyuM che ane ghaNuM samajAvyuM che. te jo A prasaMge kahevA besIe te ati vistAra thaI jAya tema che. te badhAne sAre eka samartha jena pigIe mAtra be padamAMja darzAvyo che, te lakhe che ke - go. " zuddhAtama anunau kriyA, zuddha jJAna haga daura; mugatipaya sAdhana vahai, vAga jAna saba aura." // 1 // je kiyAthI zuddha AtmAne anubhava thAya, teja kriyA che ane je zuddhajJAnadaSTine dera che, te ja muktipaMthanuM kAraNa che bI. je sarva vacanane ADaMbara che. " - bhadra pravAsI, have tame A chellI bhUmikAmAM AvyA che. A pavitra bhUmine tamAre pravAsa pUrNa thayela che. have nIcenI kavitAnA Azayane tamArA zuddhAzayamAM sthApita karo. doharA. " jagatacA AnaMdamaya, jJAna cetanA jAsa; nirvikalpa zAzvata suthira, kIje anulo tAsa. // 1 // * acana akhaMmita jJAnamaya, pUrana vIta mamatva - jJAnanA thApA hita, re sai pratima tA." INA Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #271
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 268 ) che je padArtha jagatamAM cakSu che, je sarvadA AnaMda maya che, jenI jatI jJAna tathA cetanA che, jemAM kaI vikalpa ke bheda rahela nathI, ane je zAzvata tathA sthira che, te padArthane anubhava karavAthI mukti prApta thAya che. je kaI kALe pitAnA svabhAvathI calAyamAna thatuM nathI, je akhaMDita jJAnamaya che, saMpUrNa samAdhivata ane mamatvarahita evA purUSane je upAsya che, je IddhithI grAhya nathI ane je jJAnagamya tathA adyapaNAthI bAdhArahita che, teja Atmatatva kahevAya che. he bhadra pravAsI, A kavitAnuM manana karI tame tamArA AtmatatvanuM avalokana karajo ane temAM navarasane ghaTAvaje, pravAsI-mahedharI vizuddhi, temAM navarasa zI rIte ghaTI zake te navarasa te vyavahAramAMja ghaTe che. zRMgAra, hAsya, vIra vagere navarane catura kavio vyavahAramAM dhaTAve che. ane tame tasvasvarUpamAM ghaTAvA kahe che, te zI rIte saMbhave? kayAM vyavahAra! ane kyAM AtmasvarUpa! vizuddhie umaMgathI darzAvyuM, mahAzaya, te navarasa jevA vyavahAra dizAmAM ghaTAvAya che, tevI rIte Atmika dazAmAM paNa ghaTAvAya che. pravAsI-te kevI dhaTAvAya? te Apa kRpA karI samajAvo. vizuddhi-sAvadhAna thaIne sAMbhaLe. chappaya chaMda. " guna vicAra siMgAra, vIra uddima udAraruSa, karunA samarasarIti, hAsa hirade nachAha sukha. aSTa karama dalamAna, rudra varate tihi thAnaka; tanavile vIrA, DuMka kuvA jAyAvi Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #272
--------------------------------------------------------------------------
________________ (200) adbhuta anaMta va ciMtavata, zAMta sahaja vairAga dhuva; navarasa vilAsa paragAsa taba, jaba suvodha ghaTa pragaTa huva." // 1 // pravAsI, dhanya che A navasamaya kAvyane! have vyAkhyAna karI e navarsanI ghaTanA karavA kRpA kara vizuddhi- jyAre jJAnAdika guNe karI AtmAne vibhUSita dekhIe, tyAre ghagArarasa Upaje che. 2 jyAre AtmAne viSe nirjarA pramukhano Uttama jovAmAM Ave tyAre udAra vIrarasa jaNAya che. 3 jyAre AtmAne upazamarasanI rItie avalokIe tyAre karUNArasa pragaTa thAya che. 4 jyAre AtmAne anubhavamAM utsAha ane sukha upaje tyAre hAsya jovAmAM Ave che.. 5. ATha karmanA mahAkhaLavAna anaMta pradezI daliyAne Dhalana karatAM vicArIe tyAre rAsa jovAmAM Ave che, . 6 jyAre pudgalanuM svarUpa vicArIe tyAre bibhatsarasa sphuTa thAya che. 7 jyAre AtmAnuM svarUpa jANyA vinA du:kha dazAmAM paDelA AtmAne avaleAkIe tyAre bhayAnakarasa pragaTa thAya che. 8 jyAre AtmAnA anata vIryanuM ciMtavana karIe tyAre A adbhutarasanI spaSTatA mAluma paDe che, 9 jyAre AtmA rAgadveSa nivArI sahaja verAgyane nizcaLa dhAre che tyAre AtmAmAM zAMtarasa prApta karAya che. huM pravAsI, jyAre ghaTamAM mubuddhi pragaTa thAya che, tyAre AtmAmAM Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #273
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( ra71 ) e rIte navarasanA bhAvavilAsane prakAza thAya che. ghaTamAM thayelA subedhanA prakAzathI AtmAne A rasa che ke A virasa che" e. baMdha thAya che. eTale vidhyane mamatAbhAva sarvathA nAza pAmI jAya che; kAraNake, te AtmA enavarasane eka bhAvaramAMja AtmAnuM rahevuM thAya che. pravAsI mahezvarI, mahAna, upakAra thaze. A AtmAne A navarasanI ghaTanAne bedha karI tame tene uMcI sthitimAM mUkI dIdhuM. have mane vizepa ApI A asAra saMsAramAMthI mukta karo. have jIva viSe kAMika na dha Apa dravya, kSetra, kALa ane bhAvanuM astinAstitva samajAve, eTale mArA hRdayamAM niHzaMkatA pragaTa thaze. ane pachI huM AtmAnA udayamAna pathika banI AtmasvarUpane saMpAdana karIza. - vizuddhi-bhaka, A jagatamAM AtmAne oLakhAtA jIve e padArtha che ane te ApaNe svAdhIna che, te eka che, te paNa gaNatrIe aneka che. mAtra lakSaNathI ja eka che. je paryayanaya pramANu karIe to jIva parAdhIna che. ane karmAdhIna che temaja avacita maraNa dekhatAM kSaNabhaMgura che. vaLI gati vigere dekhatAM aneka rUpa che. paNa ajIva padArtha sthApanAnI apekSAe te nathI. A jagatamAM je vastu che, te svadravya, svakSetra, svakALa ane svabhAvathI vicArIe tyAre astirUpe che. ane e cArane je paravastuthI vicArIe te e vastu nAstirUpe che. eTale paradravya, parakSetra, parakALa ane parabhAvathI sarva vastu - nAstirUpe che. te astine bheda nizcayanayathI dravya paryAyathI jANave. e cAre bhedamAM dravyathI vastu kahevAya che. te vastunI sattAnI bhUmine kSetra kahevAya che, vastunI pariNAmanI cAlane Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #274
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 272 ) kALa kahe che ane sahejanI mULa zaktine svabhAva kahe che. e rIta buddhinI kalpanAthI parAvya kSetrAdikanA je vikalpa che, te grahaNa karavA. jemake vastu grahaNa karavAthI te parabdha, parakSetra, parakALa ane parabhAvanI kalpanAthI nAsti che. evI rIte vyava hAra dRSTithI vastunA aza--bhe pramANa thAya che. e nathI" ema kahevAmAM svadravyAdikanuM astipaNu laIne paradravyAkrikathI nAstipatlR levAya che. 'nahI te che' ema kahevAmAM prathama parabyAdikanuM astipaNu grahaNa karavuM joIe. ane ' nathIja" ema kahevAmAM pharI paradravyAkrikanu kevaLa nAstipaNuM ja grahaNa karAya che. ethI tenA sAta bhAMgA upaje che. A sthaLe sarIga nayane mAnanAra syAdvAdI sarva vastumAM sarva bhAMgA mAne che. pravAsI-mahAnubhAvA, have mArA edhamAM sAro prakAza paDayA che. paNa eka apazakA sphure che, tenuM samAdhAna ApI mArA AtmAne ni:za'kAvasthAnA anubhava karAveA. vizuddhi--te kai zakA che, te jaNAve pravAsI--meM pUrve sAMbhaLyuM hatuM ke, ceAda naya kahevAya che tA temanAM nAma kayA ? te kRpA karI jaNAvo. A tattvabhUminI chellI bhUmikAmAM mane e cAda nayanA Adha upayogI thai paDaze. vizuddhi--mahAzaya, zAMta thai e cAdanayanI nAma sthA punA zravaNa karo. 1 pahelA nayanuM nAma taiya che jenAthI jJeya vastumAM jJAna u pare che, ane te jJAnanuM kAraNa che. 2 bIjA nayanuM nAma vilAmaya che. A AtmA traNalAka pramANe che. evuM temAM manAya che. Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #275
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 73 ) 3 trIjA nayanuM nAma anekajJAna che. tethI jemaNeya aneka che, tema jJAna paNa aneka che, ema sAbita thAya che. 4 cothA nayanuM nAma melanareya che. jJAnamAM yanI chAyA che. tethI te melanareya kahevAya che, 5 pAMcamA nayanuM nAma thAya evuM nAma che, tene artha - jyAM lagI ya e thAya che. jyAM sudhI reya che, tyAM sudhI : jJAna che, ya uparAMta jJAna nathI, A vAta te nathI siddha thAya che. 6 chaThThA nayanuM nAma sarva dravyamaya vijJAna che. tenuM nAma tenA artha pramANe che. - 7 sAtamA nayanuM nAma reya kSetramAna evuM che. tethI ya kSetra pramANeja jJAna che" e vAta siddha thAya che. 8 AThamA nayanuM nAma nAstijIva che. tethI "jIva vastu ja gatamAM nathI--e vAta pramANa thAya che. . . 9 navamA nayanuM nAma jIvanAza che. emAM dehane tAza thavAthI jIvano paNa nAza thAya" evuM sAbita thAya che.. 10 dazamA nayanuM chatpAda evuM nAma che "deha upajavAthI jIva virAje che. tethI e vAta siddha karavAmAM Ave che. . 11 agIyAramAM nayanuM nAma acetana jJAtA che. te kahe che ke, AtmA che te acetana padArtha che. 12 bAramA nayanuM nAma sattAMza evuM che. sattAnA aMza te jIva , kahevAya paNa AtmA aMza mAtra che, ema te jaNAve che. 13 teramA nayanuM nAma kSaNabhaMgura che. te jIva kSaNabhaMgura che ema kahe che. T.-35 kSaNabhara ema tema te ja Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #276
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 274 ) 14 cAdamA nayanu nAma ajJAyaka jJAna evuM che, temAM * 'jJAna che te sAyakasvarUpamAM nathI " evuM jaNAya che. he bhadra, AvA cAda nayanA bhedathI ajJAna loko evI evI mUDha avasthA pAme che. A bheda jo barAbara samajavAmAM AvyA hAya tA samakitI jIva peAtAnA sakitane sAcavI zake che, ane koi jAtanA mithyAtvamAM te AvatA nathI. A badhAM nayanuM svarUpa jANavAthI vijIvanA hRdayamAM syAdvAda matanuM svarUpa vadhAre dRDha thAya che ane syAdvAdarUpa a mRtanA jharAmAM te sarva rIte magna thAya che, je syAdvAdane mATe Arya jaina vidvAne gItA thaI nIce pramANe tenI stuti kahe che rotA. 46 iha vidhiprAtama jJAna hita, syAdvAda paravAna; jAke bacana vicArasoM, mUrakha hoi sujAna. - syAvAda tama sadA, tA kArana baLavAna; zivasAdhA vAcAti, ave pravuMnti prAna." huM ? / / AvI rIte AtmAnA jJAnanA hitakArI syAdvAdamata che; teja sarva rIte pramANa che. je syAdvAdanI vacana yuktimAM pUrve mukha hAya te sujANa thaI jAya che, je syAdvAdasvarUpa che, teja AtmAnI dazA che; tethI te mahAmaLavAna, meAkSanA sAdhaka, abhaMga, nirmAdha ane akSaya che. temaja te sarva nayamAM zailI rahyA che, tethI tenI akhaMDita AjJA pravarte che. pravAsI--mahezvarI, ApanAM vacanA yathArtha che syAdnAda sathA stutipadaneja yAgya che, e pavitra syAdvAde peAtAnA siddhAM Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #277
--------------------------------------------------------------------------
________________ tathI A bhAratavarSa upara bhAre vijaya meLavyo che. ane tenI dhamakIrti bhAratanA cAre khUNAmAM prasarelI che. e pavitra satya svarUpasyAdvAda mArI buddhimAM ane mArA hRdayamAM sarvadA sthApita thAo. tene pavitra prabhAva mArA AtmAnA buddhitatvamAM pravarte ane mArA A tAtvika pravAsane saphaLa kare, - he vizuddhimAtA, Ape mArI upara bhAre upakAra karyo che. ApanAM tAtvika vacanee mArA aMtaHkaraNane nirmaLa karI dIdhuM che, ethI Apa mArA saddagurUpa thayA choApa jevA sadagurUrUpI megha mArI upara upadezarUpa jaLa varSAve te pachI mArA hRdayarUpa kSetramAM syAdvAda siddhAMtarUpa bIjane udaya kema na thAya? vizuddhibhadra, tame sadagurUne meghanI upamA ApI, te vAta keI ThekANe AvI che ke nahIM? pravAsI-mahedharI, e vAta mane yAda AvatI nathI, tathApi jJAnavilAsanA prasAdathI mArA hRdayamAM sadagurUne medanI upamA darzAvanArI eka alpa kavitA kurI AvI che. vizuddhi-tyAre e kavitA bele eIe. pravAsI-sAMbhaLe, te kavitAnuM sUkSmarUpanIce pramANe che: " vara varavA che, je prati dhAra; tyoM sadguru vAnI khire, jagajIva hitakAra." jema vaSakALamAM madha akhaMDita dhArAe varSe che, tema sadugurU A jagatavAsI chavane hitakArI amRta vANI varSa che. - vizuddhidhanya che tamArI pavitra buddhine have tame A Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #278
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 76 ) tattvabhUminA pravAsanA pUrNa adhikArI thayA che. have huM mArA svarUpane adRzya karavA icchuM - tame alpa vakhatamAMja AbhUmikAmAM nirvANapadane prApta thazeA. ahIMthI thoDe dUra jatAM tamane pUrva bhavanI smRti Avaze ane te vakhate tamArA hRdayamAM vairAgyabhAvanA pragaTa thaze. pachI tame bhAvacAritra leze,tevAmAM tA tamArA hrayamAMthI kevaLa jJAna pragaTa thaze ane teja kSaNe tamArUM AyuSya samApta thavAthI tame nirvANapadane prApta thaze. pravAsI--mahedharI, Ape mArA bhaviSyanI zubha vArtAkahI, te sAMbhaLI mane atyaMta harSa utpanna thAya che. tathApi Ape je kahyuM ke, 'tamane pUrva bhavanI smRti Avaze,' e zI rIte Avaze ? e vAtanu vizeSa spaSTIkaraNa karavA kRpA kare. vizuddhi--mahAzaya, tame ahiMthI AgaLa jazo tyAM adRzya dhvanithI upadeza sAMbhaLaroA. te upadeza sAMbhaLatAMja tamane jAtimaraNa thai Avaze. ATalu' kahI vizuddhi adRzya thaI gai ane jaina pravAsI ekAkI thai rahyu. teNe tyAMthI AgaLa gamana karyuM. tattvabhUminI vividha racanA jotA jotA te thoDe dUra gayA tyAM nIce pramANe adRzya dhvani pragaTa thayA. savaiyA. " cetananI tuma nAnI vidyA huM, nAgarahe kaho mAyAkI tAM ; prAya kahI kahIM tuma jAnage, mAyA rahegI jahAM kI tahAMI; Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #279
--------------------------------------------------------------------------
________________ mArA tulArI rabAri na pattI, ' ' - vaMki velI na lazI ; dAsi kie binu lAtani mArata, rijhanIti phrI guNAMka" che ? A kavitAnI sAthe ja nIce pramANe vyAkhyA sAMbhaLavAmAM AvI. "ahe cetanava, tame mehanidrA choDIne jAgrata thAo. tame satyasvarUpa dekhe che, te chatAM A mAyArUpa saMpattine zuM vaLagI rahyA che? pRthvI vagere aDhArabhAra vanaspati ane bIjI javAni che, temAMthI tame kyAMthI AvyA che? ane kai dizAmAM jA? jenI sAthe tame rAcI rahyA che, te te mAyAjALa jyAM che tyAM ja raheze. te tamArI mAyAjALa sAthe jAtI nathI tema tamAruM rakSaNa paNa karatI nathI. te mAyA tamArA vaMzanI vela nathI tema tamArA eka dezanI aMzarUpa nathI, tethI tamAre ane mAyAne keI jAtane saMbaMdha nathI, te chatAM tame tene pitAnI karI mAne che. A uparathI je kahevata che ke, dAsI karyA vagara lAta mAravI" enA jevuM tame kare che, paNa ema karavAmAM utpAta thaze, tethI he mahApurUSa, evI anIti karaze nahIM. 1 A vyAkhyA pUrI thaIne tarata nIce pramANe bIjI kavitA adazyarUpe pragaTa thaI: doharA. " mAyA chAyA eka hai, ghaTe baDhe chinmaahi| inhakI saMgati je lage, tinahI kahuM sukha naahi."||kssaa Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #280
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( ra ) mAyA ane chAyA sarakhI che, te kSaNamAM ghaTe che ane kSaNamAM vadhe che. tevI mAyAne je saMga kare tene keI ThekANe sukha thatuM nathI. " 2 tarataja trIjI kavitA adazyarUpe pragaTa thai - savaiyA. seno nA te , na tosoM ka iha sogako nAto; eto rahe rami svArathake rasa, tU paramAratha nA; etanasoM tanameM tanase jaka, cetana tuM tanasoM nita hoto, hohI sukhI apano bala torike, rAga vinA viroSa to." ! kavitAnI sAtheja vyAkhyA pragaTa thaIje A putra A vagerene tuM potAnA jANe che, te te pArakA che. e lekanI sAthe tAre kAMI nAta nathI. ane teone tArI sAthe kAMI nAta nathI. teo potAnA svArthanA rasathI tArI sAthe ramI rahyA che. ane huM cetana tuM te pitAnI cetanArUpa paramArcanA rasamAM zacI rahyA che. ane e leke paNa tArA tanathI tanmaya thaI rahyA che eTale tArAja zarIrathI hita che. vaLI e zarIra te jaDa che ane tuM to cetana che, tethI te jaDathI tArI sadA bhinnatA che, mATe tuM rAgadveSarUpa mehakarmanI sAthe nAte tADI ane pitAnuM baLa pheravIne sadA sukhI thA" 3 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #281
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 27 ) pachI nIce pramANe pAchA adRzya dhvani thayA. soro. " je durbuddhi jIva, te utaMga padavI cahe; je samarasI sadaiva, tinhako kachU na cAhiheM." // 4 // tarataja vyAkhyA dhvani sAthe pragaTa thayA "je jIva rAgadveSathI duSTa buddhivALA che, te jIva iMdrAdikanI uMcI padavI cAhe che ane je jIva sadA samabhAvanA rasamAM rahe che, te jIva koI uMca padmInI cAhanA karatA nathI." 4 pAchA nIce pramANe adRzya dhvani thayA. savaiyA. "hAMsI meM viSAda bane, vidyAmeM vivAda base kAyAmeM marana guru varttanameM hInatA ; sucimeM gilAna base, prApatimeM hAni base, jaimeM hAri suMdara, dazAmeM babi binatA ; roga base jogameM, saMyogameM viyoga base, gunameM garava base, sevAmAMhi dInatA ; aura jaga rIti jetI garjita asAMtA saMtI, sAtAkI sahelidai, akejhI udAsInatA. " // 5 // " tarataja nIce pramANe vyAkhyA pragaTa thai "hAMsIbhAM viSAda rahesa che, vidyAyAM vivAha rahe che, AyAmAM maraNa che, DAimAM hINatA rahelI che, pavitratAmAM duga chA rahela che, Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #282
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 8 ) prAptinI sAthe hAni rahelI che, chatanI sAthe hAra rahelI che, suMdara dazAmAM kAtinI kSINatA rahelI che, jemAM regarahela che, saMganI sAthe viga rahela che, guNamAM garva rahela che ane sevAmAM dInatA rahelI che-A vagere bIjI jeTalI jagatavAsI chavanI sArI rIta gaNAya che, te badhI garbhita rIte doSa vALI che. tethI temAM azAtA rahela che, mATe eka udAsInatA ke je samarasa bhAvathI zreSTa che, teja zAtAthI bharapUra che. 5 pachI pAchI nIce pramANe upadezakakavitA adazyarUpe pragaTa thaI - nihi utaMga caDhi phiripatana, nahiM utaMga bahi kUpa jihi sukha aMtara jaya vase, so suvae TukavA ." | 6 | vyAkhyA paNa sAthe ja AvIbhavane pAmI. je uMce ThekANe caDhIne pachI nIce paDe, te ucuM ThekANuM na kahevAya, paNa te ThekANuM kUvAnA jevuM gaNAya. tevI rIte sukhanI aMdara je dukha vase che, te sukhanahIM paNa duHkharUpaja kahevAya che. 6 puna: vani pragaTa thayo - vA . ' " jo vilase sukha saMpadA, gaye tAhi duHkha hoi; jo dharatI bahu triNavatI, jare agani soM soi."||7|| je sukhasaMpatti vilAsa kare che, te je cAlI jAya te pachI dukha thAya che. je pRthvI ghAsa vALI che, te amithI baLI jAya Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #283
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 21 ) che, paNa je pRthvI ghAsa vagaranI che, te Dhi paNa maLatI nathI." 7 A pramANe upadezaka kavitAo ane tenI vyAkhyAo elAyA pachI nIcenI saMkSipta kavitAnA dhvani thayA:-- || zabda mAMhi sadguru kahai, pragaTarUpa jinadharma; sunata vica sahai, mUDha na jAne marma . " // 8 // ve " je saddagurU che, te zabdamAMja jinadharmane pragaTapaNe kahe che ane te sAMbhaLI je vicakSaNa purUSa che, te zraddhA rAkhe che ane je mUDha purUSa che, te tenA marma jANatA nathI." 8 " A pramANe kavitA ane tenI vyAkhyA sAMbhaLI te pravAsIne jAtismaraNa thaI AvyuM, teNe potAnA hRdayamAM ciMtavyu, " Ave upadeza me` koi bhave sAMbhaLyA che, ane te vakhate mAre ekamitra sAthe hatA ane ame e paraspara TharAva karyAM hatA ke, mitra, ApaNA mAMthI je prathama sadgatie jAya, teNe bIjAne kheMdha ApavA," A TharAva mArA smaraNamAMthI cAlyA gayA hatA. paNa te mArA mitre devatArUpe pragaTa thaine mane adRzyarUpe A medha ApyA che. dhanya che, evA upakArI mitranA jIvitane. AvA mitroja pAtAnA mitradharma yathArtha bajAve che. ane pote tarIne bIjAne tAre che. A uparathI mane te khAtrI thAya che ke, A tattvabhUminI kalpanA ane tattvAnA pAgarUpe pratyakSa darzana--e badhuM paNa e mitreja racyu heya tema lAge che. tattva e paDhArtha pratyakSa thatA nathI. tattvanuM svarUpa jJAnathIja prakAzita che. te pAte jJeya vastu che, te chatAM te pratyakSa thai mane edha Ape che, e badhI racanA mArA mitra devatAnIja che ane A pravAsanA pradeza munirUpe paNa teNeja batAbhyo che. A pramANe pravAsI pAtAnA hRdayamAM ciMtavatA hatA, tevAmAM AkAzamAMthI vina thayA te vanamAM nIcenI kavitA sAMbhaLa T.~3 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #284
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 282 ) vAmAM AvI - doharA. 'muMghA patnu cuMghA catura, suMghA rocaka zuddha; jaMghA durabuddhi vikala, dhuMdhAghora abuddha." ? A sAMbhaLI pravAsIe vicAryuM ke, A kavitAmAM je darzAvavAmAM AvyuM che, te kene uddezIne haze? A kavitAne Azaya mArA jANavAmAM AvI gayo che. temAM pAMca prakAranA jIvanA nAma kahelA che. pahelA huMghA jIva je prabuvALA jIva kahevAya che. bIjA cudhA jIva che. te catura che. trIjA suMghA jIva te rUcivALA gaNAya che, cethA ughA jIva te durbuddhi vikala che ane pAMcamA ghughA jIva te ghara buddhivALA kubuddhi che. 1 A pAMca prakAranA jInuM svarUpa kahevAne hetu e heya ema lAge che ke, "huM pite kyA prakArane jIva chuM e mAre jANavuM joIe. have e pAMca prakAranA chanA jUdA jUdA lakSaNe jANavA joIe. pravAsI A pramANe ciMtavato hato tyAM te nIce pramANe eka kavitA pragaTa thaI- vA . ___"jAkI parama dazA viSe, karama kalaMka na ho; muMghA agama agAdhapada, vacana agocara soii"|||| A kavitAmAM teDuMdhA jIvanuM lakSaNa kahyuM, bahu sArI vAta thaI--"jenI utkRSTa daza varNavelI che, jemAM koI karmarUpa kalaMka dekhAtuM nathI evA agama tathA agAdha pada je siddhapada che, te vacanane viSaya thaI zake nahIM. tenA anubhavI chavadhA jIva kahe vAya che. 2 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #285
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 283 ). akALe pAchI bIjI kavitA nIce pramANe pragaTa thaI - roNA. "je udAsa hai jagatasoM, gahe parama rasa prema ; so cuMghA guruke bacana, cuMghe bAlaka jema." // 3 // pravAsIe ciMtavyuM, A cuMghAnuM lakSaNa yathArtha rIte darzAvyuM che-baje jIva jagatathI udAsI thaIrahe che, je parama dizAmAM rahI tenA prema-svAdane grahaNa kare che-arthAta utkRSTa dazA bhegave che, te gurUnA vacanane bALakanI jema cuMdhe che ane tethI puSTa thAya che, te cuMghA chava kahevAya che. 3 A kavitA pUrNa thaI tyAM te tarataja pAcho kavitAne ugAra pragaTa thayo: tA . "jo subacana rucisoM sune, hie duSTatA nAMhi . paramAraya samumai nahIM, so suMghA jagamAhi." // 4 // je rUcithI AgamanA aMga je suvacana tene sAMbhaLe che ane jemanA hRdayamAM duSTatA rahI ne haiya-AvA chatAM teo paramArthane eTale sUkSma tattvane samaje nahIM, te A jagatamAM suMdhA jIva kahevAya che. " ka. tenI sAthe bIje ivani AvIbhavane pAme- "nA vija kSita lo, Aga aMga anig; so ughA vinayI vikanna, duSTa riSTa pApiSTa." // 5 // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #286
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 284 ) " jene vithA--pArakI vAta karavI te hitakArI lAge che ane Agama--zAztranA aMga aniSTa lAge che. te viSayI tathA vila--evA uMdhA jIva kahevAya che. te doSavALA, rASa dharanArA ane pApa AcaranArA che. " pa tarataja pAche dhvani pragaTa thai AvyA rojJA. " jAke zravana vacana nahi, nahIM mana surati virAma ; janatA se jamavatajayoM, ghaMvA tAko nAma " // 6 // " jene vacana nathI eTale je ekendriya jIva che ane zrAvaNa nathI eTale je beriMdriya, terindriya ane cAritriya jIva che, temaja jene mananI suratA nathI eTale je asaMjJI jIva che ane je ajJAnarUpa jaDatAthI jaDarUpa thai rahyA che, te zrudhA jIva kahevAya che." huM A kavitA sAMbhaLI pravAsI tene vicAra karavA lAgyA, tyAMja te pAMca prakAranA jIvanA svarUpane sUcavanArA nIce pramANe dhvani pragaTa thayA-- pAr 'ghA siddha kahe saba kona, suMghA ghA mUrakha dona ; dhuMdhA ghora vikala saMsArI, cuMghA jIva mokka adhikArI // 1 // rodA. 8 graMthA sAdho mojo, je Topa Tula nArA; 77 baDe poSa saMtoSa soM, varanoM baccana tAsa. / / ? / / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #287
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 285 ) A kavitAnA uccAranI sAthe ja tene bhAvArtha pragaTa thayeje DuMdhA jIva tene sarva siddha kahe che, huMdhA tathA upae banne mUrkha jIva kahevAya che, dhuMdhA jIva te ghera, vikala ane saMsArI jIva che ane zuM che te mekSanA adhikArI che. te cuMdhA jIva mokSanA sAdhaka hevAthI doSa tathA du:khane nAza kare che ane saMtoSathI puSTatA pAme che. tenA lakSaNe varNanIya che. ATale uccAra thayA pachI tarataja evI vANuM pragaTa thaI ke, he pravAsI, tuM e pAMca prakAranA jIva mahele suMdhA jAtine jIva chuM, tuM tene sAdhaka ane dharmane ArAdhaka chuM, have tane cida ratnanI prApti thaze. te ranuM rakSaNa karI tArA jIvanane zivasudhAkaranI zItaLa kAMtimAM Azrita karaje, te pravAsI vicAramAM paDe zuM cida ratna ahIM che?" tete samudranA mathana karavAthI pragaTa thAya che. te ahIM samudra kyAM che? e cida rane kevA haze? ane mane zI rIte maLaze? A pramANe pravAsI ciMtavana karatA hatA, tyAM nIce pramANe kavitA AvIbhuvane prApta thaI - tevaiyA. "lakSmI subuddhi anubhUti kanastujamani, vairAga kapana saMta suvacana hai| airAvata nadhima pratItiraMjA udai viSa, kAmadhenu nirbharA sudhA pramodaghana hai| dhyAna cApa premarIti madirA viveka vaidya, zuddhanAva caMdramA turaMgarUpa mana hai| Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #288
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 286 ) cauda ratana e pragaTa hoi jahAM tahAM, jJAnake udota ghaTa siMdhuko mathana hai." ? hA. "ji avara kAra, naiva ratana rasala, kA tyAga kA saMgrahai , vidhi niSedhako cAsa." 2 pravAsI- ahA! Ate kharekhara cida ratna che, e rane mArI pAse ja hatA. paNa Aja paryata tene huM meLavI zakaze nahIM have A keI adazya purUSe mArA AtmAne upakAra karavAne mATe ja AcAdarane mane oLakhAvyA che. have A bedhakakavitAnuM vyAkhyAna thAya athavA bIjI rIte tenuM spaSTIkaraNa thAya te mAre AtmAnubhava sarva rIte kRtArtha thAya, " A pravAsI ciMtavatA hatA, tyAM jANe tenI vinaMti dhyAnamAM lIdhI heya, tema AkAzamAMthI nIcenI vyAkhyAnavANI pragaTa thai." he pravAsI tArA ghaTamAM jJAnarUpa samudra maMthana karyuM, eTale temAMthI cAra rane pragaTa thaze. temAM je rana grahaNa karavA yogya heya tenuM grahaNa karaje ane je tyAga karavA gya heya, tene tyAga karaje 1 paheluM subuddhi rUpa lakSamI ratna utpanna thaze. 2 AtmAne anubhava e bIjuM kastubhamaNi pragaTa thaze, kavairAgya upaje e trIjuM kalpavRkSa ratna AvirbhAvane pAmaze. 4 je bhASA sumati upaje te ceAthe zaMkha rana che. pa udyama utpanna the e pAMcamuM airAvata hAthI ana che. 6 pratIti khAtrI thavI e chaThuM raMbhA ratna che. 7 karmane udaya Ave e sAtamuM viSa rana che. 8 karmanI nirja thavI e AThamuM kAmaghenuM rana che. 9 AnaMda pragaTa tha e navamuM amRta ratna Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #289
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 87 ) che. 10 thAna upajavuM, e dazamuM zA dhanuSa rU5 rana che. 11 premane laya pragaTa thAya, te agIyAramuM madirA rana che. 12 viveka utpanna thAya, te bAramuM dhavaMtari vira ratna che. 13 zuddhabhAva prApta thAya, te teramuM caMdra ratna che ane 14 mananI zuddhi thavI e cadam adharatna che. he pravAsI, e vaida tArAmAM pragaTa thavAnI taiyArI che. have tuM jJAnarUpa ghaTa samudranuM mathana kara. te ciAdaramAM ATha rana tyAga karavA cogya che ane cha ratna grahaNa karavA yogya che. te tAre dhyAnamAM rAkhaje. 1 anubhava rana, 2 pratIti rUpa raMbhA, 3 udyamarUpa airAvata 4 vaiirAgyarUpa kalpavRkSa, 5 AnaMda rUpa amRta ane 6 zuddhabhAva rUpa caMdra-e cha ratnane grahaNa karaje. 1 subuddhirUpa lakSmI, 2 suvacanarUpa zaMkha, 3 karmanA udayarUpa viSa, 4 yAnarUpa dhanuSa, 5 prema rUpa madirA, 6 vivekarUpa vaidya, 7 nirjararUpa kAmadhenu ane 8 mana:zuddhirUpa adha,e ATha rane tyAga karI deje kAraNa ke, te asthira che, vaLI temAM nIcenI kavitA smaraNamAM rAkhaje. tA . "ha vidhi jo parajAva viSa, vame rame nija Rpa; so sAdhaka zivapayako, cida viveka cidrUpa." // 1 // A kavitAne bhAvArtha tArA jevA adhikArIne sugama che, tathApi spaSTatAne mATe te kahI saMbhaLAvuM chuM, "A ranemAM para vastu je karmAdika bhAva che, te viSa che. tene je vamana kare che ane pitAnA svarUpamAM rame che, te purUSane mekSamArgane sAdhaka jANo, te sAdhaka jJAnabhAvane jJAtA ane zAna svarUpI che. bhadra, have tArA hRdayamAM aMtaranI zAnadaSTi jAgrata thaze, eTale tuM sarva dravyane yathArtharUpe joI zakIza. ane tenA guNane jANuM Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #290
--------------------------------------------------------------------------
________________ DI mAnA prANa ( 288 ) zakIza. jyAre te jANaza eTale guNanA paryAya tArI jJAnadaSTi AgaLa dazyamAna thaze ane sahajarUpanA jJAnathI kSaNe kSaNe tane syAdvAdanuM adhika sAdhana prApta thaze. eTale tuM kevaLI bhagavaMte kahelA mArganI sanmukha thaiza, jyAre e pavitra mArgamAM tArA caraNane-pakSe-cAritrane tuM sthira karIne rAkhIza eTale tuM pravINa thaI meharUpa maLane kSaya karI paramapadamAM avicaLa thaIza. " AvA adazya zabdo sAMbhaLI jenA hRdayamAM jAtijJAnane prakAza paDele che evA pravAsI vicAra karavA lA -"ahA! mane mArA hRdayamAM judoja AbhAsa thAya che. jema cakravAka pakSI rAtrine viSe pharato pharato rahe che ane jyAre sUryodaya thAya, tyAre tenA karavAne aMta Ave che, tevI rIte A saMsAramAM pharate pharate huM tatvabhUmimAM Avyo ane tyAMthI paNa pharate pharate sanmArga thaI zivamArganI najIka Avyo chuM. have mArA hRdayamAM samyakatvanI khuraNa thaI che. mithyAtvane nAza karI paga dveSAdikathI rahita evI mananI zuddha bhUmi meM sAdhI lIdhI che. ane A pravAsamAM zubha dhyAna dharI mArI pitAnI avasthA mekSapadanA kAraNarUpa karI dIdhI che. have huM samyagadaSTine zuddha anubhavane abhyAsI thaye chuM. ane karmavegane gumAvI avinAzI tha chuM. eTale janmamaraNa mArAthI dUra thaI gayela che. mane A vakhate khAtrI thAya che ke, samyagadaSTi prApta thayA vinA midhyAtvI pitAnA svarUpane oLakhI zakato nathI. te A jagatanI jALamAM anaMta kALa sudhI le che-eja bhAvArthanI kavitAnuM aMtima vAkaya jina kavio nIce pramANe gAyA kare che - mithyA mati Apano sarUpa na pigane tAmeM, mole jagajAlameM anaMtakALa narike." // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #291
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 289 ). pravAsIo hadayamAM vicArIne kahyuM, are hRdaya, tane AtmAnubhava prApta thayo hoya te tuM te vilAsamAM magna raheje. vyArthika ane paryAyArthika-e bane naya pramANa karI tuM vastunI zuddhatA grahaNa karaje. tethI tuM AtmAnA azuddha bhAva je rAga, dveSa tathA mehu che, tene sarvathA tyAgI thaje. pAMca idrinA viSayathI vimukha thaI vairAgya rasamAM magna thaI raheje. upara kahelA cida ranemAM je charane upAdeya che ane ATha rane asthira hevAthI heya che, temAM upAdeyane grahaNa karaje ane heyane tyAga karaje. temaja te banne bhAvanI ektA karaje. eTale dravyamAM daSTi rAkhaje ane paryAyamAM daSTi rAkhIza nahIM. AvI rIte karavAthI tAre AtmA mekSane sAdhaka thaze. ane pharIthI tene karmanI raheze nahIM eTale te abAdhaka, mahimAvaMta pUjanIya thaze. he capaLa hRdaya, tArAmAM je sahaja capaLatA che, tene dUra karavAne nIcenI kavitAtArAmAM sthApita karaje: doharA. "jagI yuddha samakita kalA, vagI modajaga joi, vahe karama cUrana kare, krama krama pUrana hoi. jAke ghaTa aisI dazA, sAdhaka tAko nAma ; maitrIpa no ghare, so vaniyAne dhAma.? A bedhaka ane rasika kavitAne Azaya e che ke - je chokSanA mukhamAM janArI zuddha samitinI kaLA jANI che, te jIva karmane cUrNa karI anukrame pUrAya che. ane jenA ghaTamAM evI dazA thaI rahI , te purUSanuM nAma sAdhaka kahevAya che. tethI jema T-37 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #292
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 20 ) dIvAnA prakAzathI gharamAM prakAza thAya, tema mekSanA sAdhaka jJAna tathA kriyAthI tenA dhAraka jIvanA hRdayamAM prakAza thAya che A pramANe hRdayane sadhana ApyA pachI pravAsI AgaLa cAle tyAM teNe nIce pramANe kavitAne madhura vani sAMbha: yA. "jAke ghaTa aMtara mithyAta aMdhakAra gayo / jayo paragAsa suddha samakita nAnako; jAkI moha nidrA ghaTI mamatA pakSaka phaTI, jAnyo jinamarama avAcI jagavAnako; jAko jJAnateja vagyo udima nadAra jagyo, lagyo sukhapoSa samarasasudhA pAnako; tAhI suvicainako saMsAra nikaTa Ayo, pAyo tini mAraga sugama niravAnako." // 1 // pravAsI-A kavitAno camatkAra vaLI jude ja che. je A kavitAne artha mArA AtmAne lAgu paDato hoya to have mArA pravAsanI sArthakatA pUrNa rIte thaI kahevAya. pravAsI Avo vicAra karatA hatA tyAM te tenI vyAkhyA adazyatAthI pragaTa thaI he priyAtmA, A kavitAne uddeza tArA AtmA upara ghaTe che. tuM have mokSa mAnI najIka AvyuM che. tArA gharamAMthI anAdi kALanuM mithyAtvarUpa aMdhakAra nAza pAmI gayuM che. ane zuddha samyakatvarUpa sUryane prakAza tha che. tArI rAgadveSa tathA meharUpa nidrA uDI gaI che. mamatArUpa palaka phITI gaI che. siddha svarUpane marma Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #293
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 21 ) tane prApta thayela che. tAruM jJAnarUpa teja vRddhi pAmyuM che. udyama jAgrata thayela che. upazamarUpa amRtanA pAnanuM tane poSaNa maLyuM che. tArA jevA vicakSaNa purUSane have saMsAra aMta najIka AvI gayo che ane have tuM sugama rIta muktinA mArgane prApta thayo chuM" . pravAsI-ahA! zuM mArA bhAgyane udaya thaze? he AtmAM, have sAvadhAna raheje. tuM tArI musApharIne cheDe Avyo chuM. have pramAdane aMtarAya karIza nahIM. pravAsI AvI vicAraNuM karato hatuM, tyAM pAcho adazya dhvani zravaNa gecara thaye savaiyA. "nA Lei cAdara sAdhanA karata, zuddha prAtamAko anunI pragaTa jayo hai| jAko saMkalpa vikaTapake vikAra miTI, sadA kALa ekI jAva rasa parinayo hai| nini baMdha vidhi parihAra mokSa aMgIkAra, che durivAra para hai kI to hai ....... jAkI jJAna mahimA udota dinadina prati, to sAra karI para so hai" ? " pravAsI-ahA! A kavitAe te vaLI amRtavRSTi karI. have te suvarNa ne sugaMdha ane prApta thayA. tyAM teja kavitAnI vyAkhyA adazyarUpe AvirbhAvane prApta thaI - priya pravAsI, have tArA hRdayamAM syAdvAda svarUpanI sAdhanAthI zuddha AtmAne anubhava pragaTa thaye che. saMkalpavikalpane vividha Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #294
--------------------------------------------------------------------------
________________ prArane vikAra hato te dUra thaI gayuM che, ane sarvakALa je ekacetanArasa-ekI bhAva che te tArA hRdayamAM pariName che, sthI tane karmabaMdhane parihAra je saMvara te saMpAdana thayela che. vaLI ni:smahadazAthI mezane aMgIkAra tane thatA Ave che ane dina pratidina tArA jJAnane mahimA utavaMta thato jAya che--have tuM A bhavasamudra utarI tene pArane paho A vANI sAMbhaLI pravAsInI prasannatAne pAra rahyA nahIM. teNe anirvacanIya AnaMda anubhavavA mAMDe. pachI te adazyavANIne vicAra karate AgaLa cAle tyAM pUrva joyela jJAnavilAsanI pavitra mUrti tenA jevAmAM AvI. e manahara mUrti zAMta svarUpe ubhI rahI ane tene mastakSara navapallavita thayeluM ane divya jAtine prakAzita karatuM eka AvRkSa jevAmAM AvyuM. AmravRkSanI zItaLa chAyAmAM ubhelA jJAnavilAsane punaH jaI pravAsI atizaya AnaMda pAme. teNe aMjaLi joi jJAnavilAsane praNAma karyuM eTale jJAnavilAse kahyuM, bhadra, tame praNAma kare nahIM. have te mAre tamane praNAma kare jaIe. tame uttama adhikArI kSagAmI chava banyA che. pavitra siddha zilA upara tamAruM siMhAsana sajaja thaI cukyuM che. vizvanA pUrvanA siddhinA samAjamAM tamAruM nAma neMdhAI cukyuM che. have tame jagatane vaMdanIya thatA jAo che. pravAsI-mahAnubhAva, e badhA Apane ja prabhAva che. je vaMdanIya heya tenA samAgamathI vaMdanIya banAya che. A naMdaghanane pUjavAthI AnaMdadhana thavAya che. ApanuM punardezana thayuM, tene mATe huM mArA ahobhAgya samaju chuM. have Apane yatakiMcita puchavAnuM che, te je icchA hoya to pUchuM, Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #295
--------------------------------------------------------------------------
________________ jJAnavilAsa-bhAbhA, have tamAre kAMi mULAja nathI tame alpa samayamAM sarvajJa thavAnA che. te chatAM tALI pUchavAnuM heya te pUcho. bhAvathI te tamAre kai pUchavAnuM cheja nahIM, pravAsI-mAre kAMI bIjuM pUchavAnuM nathI. eTaluM ja pU. vAnuM che ke, thoDA vakhata pahelA je adazyadhvani thayA hatA, te kyAMthI thayA hatA? jJAnavilAsa-e dhvani tamArA kaI pUrvopakArI mitranA mukhanA hatA. e deva rUpe che ane tamArA AtmAnA uddhAra mATe A badhI pravAsanI racanA teNeja karI che. pravAsI_mahAnubhAva, have huM samajI gayA. e mArA u. pakArI deva mitre mAre mATe bahu karyuM che. te mahApArI mahApurUSe kaI labdhivALA jJAnInI sahAyathI mane mArA pravAsamAM pratyakSapaNe tattva darzana karAvyuM ane chevaTe A bhayaMkara bhavATavI. mAMthI mArA AtmAne uddhAra karyo. dhanya che evA mahApakArI mahAna narane! .. - jJAnavilAsa-sanmitranuM e lakSaNa che. dhAmrika ziromaNI sanmitra eka gurUnuM kAma bajAve che. pote tarI bIjAne tAre che ane pote jANI bIjAne jaNAve che. pravAsI e yathArtha vacana che. have Apane bIjuM eka pUchavAnuM che ke jenI chAyA nIce Apa ubhA che, e AkSa AvuM jati svarUpa kema dekhAya che? - jJAnavilAsa-bhadrAtmA, ene uttara e ja Apaze. e jaDa chatAM caitanyamaya che ane tenI aMdara keI divya AtmA rahela che. Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #296
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( :294 ) pravAsI--mahAnubhAva, e jA--vRkSa kayAre uttara Apaze? jJAnavilAsa--mahAzaya, tame e vRkSane prArthanA karo eTale temAMthI madhura ane Adhaka kavitA pragaTa thaze. jJAnavilAsanA A vacane sAMbhaLI pravAsI te vRkSane urdUzIne khelyuM--huM cetana svarUpa mahAvRkSa, Apa vyi jyoti rUpa che. tethI Apa koNa ? ane Apa A sthaLe zA mATe pragaTa thayA che? sold, pravAsInAM AvAM vacana sAMbhaLI te vRkSamAMthI nIce pramANe gaMbhIra vANI pragaTa thaIH-- sarveyA. " jaise eka pAko Abaphala tAke cAri aMsa, rasajAlI guThalI bIlaka jaba mAniye; yo to na baneM peM eseM rUparasa gaMdhaphAsa akhaMga pravA niye; ' bane jaiseM phaLa, terse eka jIvako darava kSetra kAlajAva, amane na inima zinna nathavAniya : darvarUpa khetarUpa kALarUpa bhAvarUpa, cArorUpa alakha khaM sattA mAniyeM. " // 1 // AmravRkSamAMthI A kavitAnA dhvanisAMbhaLI pravAsI meyA-- vAha! A vRkSa pAteja pratyakSa dRSTAMtarUpa thaI gya, kSetra, kALa ane bhAva--e cAra padArthane samajAve che. jJAnavilAsa----bhadra, tame e kavitAnA bhAvArtha samajyA hA. have tenA bhAvArtha kahI saMbhaLAvA. jethI mane ati rAya Anada thAya. Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #297
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 2 pravAsI-mahAnubhAva, A kavitAne bhAvArtha e che ke, A eka AMbAnuM vRkSa che. tene rasa, rese, goTalI ane chAla-evA cAra aMza che. te rU5, rasa, gaMdha ane sparza e cAra viSayane sUcave che. tevI rIte AtmAne viSe dravya, kSetra, kALa ane bhAva-e cAra aMza ghaTe che. je AtmasattA che, te dravyathI akhaMDitapaNe che eTale vyarUpa AtmA che, kSetrathI akhaMDapaNuM eTale AtmA asaMkhyAta pradezAvagAhI che. kALathI akhaMDita eTale trikALavanI che ane bhAvathI akhaMDita eTale te akhaMDa jJAyaka che. evI rIte chavAtmAnA cAra aMza A AvRkSa uparathI jaNAI Ave che. - jJAnavilAsa dhanya che pravAsI mitra dhanya che. tArA hRdayamAM mAre prakAza vilAsapUrvaka prave che. have tArA udayanuM zikhara najIka che. tAre Atmika bhAva vizuddhi dvArathI prasAra thaI gayo che. te have AtmAnaMda magna thavAne taiyAra che. ' A pramANe kahI jJAnavilAse pravAsInA netra upara hAtha pherabe, tyAM uttarettara UMcAnIcI cAda pagathIAnI sIDI jovAmAM AvI. te joI pravAsI cakita thaI gayo. teNe jJAna vilAsane namratAthI pUchayuM, mahAnubhAva, A zuM thayuM? zuM Ape kAMI ijALa prayoga karyo? A sIDI zenI che? A vaida pagathIAnI zreNamAMthI ze bedha levAne che? - jJAnavilAsa-bhadra, e tAre sadaNa emAMthI ja dUra thaI tevAmAM te nIcanI kavitAne AvirbhAva thaze. - vaiyA. pama mithyAta sUno sAkSahina tIne mitra, caturayo avrata paMcamo vrata raMca hai| Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #298
--------------------------------------------------------------------------
________________ ge paramatta sAtamo aparamata nAma, pAThamo apUrava karana sukha sNchai| naumA anivarta nAva dazamo sUrama lona, ekAdazamo suupasaMta moha vaMca hai| ghAdazamo china moha terahoM sayogI jina, caudaho prayogi jAkI thiti aMkapaMca hai." / / 1 / / pravAsI, A cAra pagathIAnI zreNI e cida guNasthAnanI zreNI. A pratyakSa darzana paNa AtmAne upakArI thayuM, have mArA Atmika bhAgyano udaya thaze. A vakhate jJAnavilAse jaNabu, A vaida guNasthAnakanuM ArohaNa karI upara caDI jAo. have huM tamArA AtmasvarUpamAM lIna thaI jAuM chuM. jJAnavilAsanAM A vacanone mAnya karI pravAsIe guNasthAnanuM kumArehaNa karyuM. te vakhate anukrame agIyAramA guNasthAna upara AvatAM tene nIcenI kavitA phurI AvI. copAI. "aba upasata moha gunathAnA, kaho tAsu prajutA paravAnA; jahAM moha upazame na jAse, yathAravyAta cArita prgaase."||1|| .. dohA " jAhi pharasake jIvagiri, parai karai gunaradya ; so ekAdazamI dazA, upazamakI sarahada." // 2 // pravAsI-mahA! asthAnA bhAlamA mAthi che. je guNasthAnamAM sarva mehanIya karma upazamI jAya che, paNa udayamAM Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #299
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 297 ) te bhAsatA nathI. ane yathAkhyAta cAritrane prakAza thaI jevuM AtmAnuM ni:saMga sahajarUpa che, tevuM te pragaTe che. je upazama zreNapara caDIne ane je guNasthAnake sparzIne jIva tyAMthI avazya paDe ane je guNa pragaTe te sarva rada kare e agIyAramA guNasthAnanI dazA thai eTale te upazAMta mehamAM AvyuM; tyAM umazamanI maryAdA AvI rahI. A pramANe bhAvanA bhAvate pravAsI upara caDe, tyAM bIjI kavitA pragaTa thaI. copA. "kevalajJAna nikaTa jyAM Ave, tahAM jIva saba moha khipAva pragaTe yathAkhyAta paradhAnA, so ghAdazama bIna gunyaanaa."||1|| pravAsI-A te bAramuM kSINa meha guNasthAnaka ahIM AvelA jIvane kevaLa jJAna nikaTa Ave che. A vakhate jIva ehanIya karma khapAvI bIjA sarva ghAtI karmane khapAve che. temaja A sthAnake jIvane utkRSTa yathAkhyAta cAritra pragaTe che. e sthAnanI bhAvanA bhAvate pravAsI AgaLa pravaryo, tyAM nIcenI kavitA sAMbhaLavAmAM AvI. " jAkI suHkha dAtA ghAtI cokarI vinasagaI, cokarI aghAtI jarI jevararI samAna hai| pragaTanayo anaMta darzana anaMta jJAna, vIraja anaMta sukhasattA samAdhAna hai; jAmeM Ama nAma gota vedanI prakRti aisI, ekyAsI, corAzI vA paMcAzI paravAna hai; sohe jina kevalI jagatavAsI janavAna, tAkI jo avasthA so sajogI gunathAna hai.||1|| T -38 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #300
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 298 ) A pravAsI-ahA! sagI guNa sthAnane mahimA A kavitAmAM darzAve che. A sthAnamAM AtmaguNane ghAta karanArA evA jJAnAvaraNIya, darzanAvaraNIya, mohanIya ane aMtarAyae ghAtI karmanI cekaDI je ghaNuM dukhadAyaka che, te taddana nAza pAmI jAya che. ane AtmAnA guNano ghAta nahIM karanArA evA vedanIya, Ayu, nAma ane tra-e cAra aghAtI karmanI cekaDI dugdha thayelI dorInI jema asAra thaIne rahe che. darzanAvaraNIya karmane kSaya thavAthI jyAM anaMta kevaLa darzana pragaTa thAya che, jJAnAvaraNIya karma kSaya thavAthI jyAM kevaLa jJAna pragaTa thAya che, aMtarAya karma kSaya thavAthI jyAM anaMtavIya pragaTa thAya che ane mohanIya karma kSaya thavAthI jyAM anaMta sukha sattAmaya ane samAdhi pragaTa thAya che. ane jemAM Ayukama, nAmakarma, gotrakarma, ane vedanIyakarma-e cAra karmanI paMcAzI prakRti rahI jAya che tema vaLI temAM keInA AhAraka aMgepAga, AhAraka saMdhAtana, AhAraka baMdhana tathA jinanAma zivAya eMzI prakRti rahelI che ane keIne jinanAma sahita che, tethI ekAzI paNa rahelI che. tema keIne AhAraka catuSka che ane jinanAma nathI, mATe cArAzI rahelI che. tema vaLI keine jina nAma sahita paMcAzI prakRti pramANa che, evI dazAne dhAraNa karanAra AtmA te jina, kevaLI bhagavAnuM kahevAya che. ane te avasthA teja A sAgi guNa sthAnaka che. A pramANe vicAra karatAM pravAsIo AkAza tarapha joyuM, tyAM zyAmaraMganA malakAvALe eka berakho tenA jevAmAM Avyo. te kSaNavAra dazyamAna thaIne pAcho te pravAsInI daSTieja vIkharAI gaye. te pravAsI Azcarya pAme paNa tenA svarUpanI sthiti tenA jANavAmAM AvI gaI. tarataja te vakhate adazyadhvanithI nIcenI kavitA prakAzita thaI. jene pratidhvani cAre tarapha prasarI gaya: kuMDaliyA. "dUSana adAraha rahita, so kevali saMyoga; janama maranaM jAke nahi, nahi nidrA nayaroga, Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #301
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( ra ). nahi nidrA jayaroga, soga vismaya na mohamati jarA kheda parasveda, nAhiM mada vaira viSe rati, ciMtA nAMhi saneha, nAhi jaha pyAsa na nupana; . . thira samAdhi sukha sahita, rahita ahAraha dUSana // 1 // A kavitA uparathI jaNAya che ke, je aDhAra maNakAne zyAma berakho jovAmAM AvyuM, te aDhAra dUSaNathI sUcanA karavAnuM cinha hatuM ane pAcho te vilaya thaI gaye, te uparathI jaNAya che ke, A guNasthAnake te aDhAra doSa dUra thaI jAya che ane siddha bhagavAnanI pavitra padavI prApta karAya che. A pramANe vicAratAM pravAsIne kevaLajJAna utpanna thaI gayuM, pravAsabhUmine badhe dekhAva aMtahiMta thaI gaye. A cida rajaju pramANa kaloka tene hastAmalakata dekhAyuM. tAtvika ane tAtvika padAthe tenI jJAnamaya dRSTi AgaLa khaDA thaI gayA. pravAsI kevaLI thai ubhA tyAM te pUrvanI bhUmi temanA jovAmAM AvI. kSaNavAre temanI pAse pavitra veSane dhAraNa karanArA jaina munio AvyA ane trikaraNa zuddhithI temane vAMdavA lAgyA. keTalAeka zrAvake ane zrAvikAo paNa temanA darzana karavAne AvyA. parama tapasyAne AcaranArI sAdhvIoe AvI temane vaMdana karyuM, caturvidha saMdhane samAja ekatra thayela joI kevalI bhagavAne temane dezanA ApI, je dezanA sAMbhaLI aneka bhavya jIvo pratibaMdhane pAmyA hatA, dezanA samApta thayA pachI jeNe A pravAsabhUminI kalpanA ubhI karI hatI e tene pele upakArI deva tyAM AvyuM ane teNe kevaLIne vaMdanA karI kevaLIe prasanna thaI tenI tarapha joyuM ane vANIne. uccAra karyA vagara hadayamAM tenA upakAranuM smaraNa karyuM.. A vakhate kevaLI pravAsInA AyuSya karmanI samApti thaI. tarataja tema kevaLI bhagavaMta zaileSIkaraNathI dhyAnastha thayA ane te sAthe ja nirvANapadane prApta thayA. te kALe AvI devatAoe tene nirvANa mahatsava karyo hato. Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
Page #302
--------------------------------------------------------------------------
________________ ( 300 ). A prasaMge jaina kavi jJAnane prabhAva pragaTa karavAne nIcenI chellI kavitA uccAre che ane tene pratidhvani bhAratanI jaina prajAne zravaNa gocara karAve che. teyA. "jagatake mAnI jIva vhai rahyo gumAnI eso, AzA hu kurAnI mArI he. tAko paratApa khaMmiveko paragaTa jayo dharmako dharaiyA karma rogako hakIma hai| jAke paranAva Age nAge paranAva saba, nAgara navala sukha sAgarakI sIma he| saMvarako rUpa dhare sAdhe zivarAha eso, phanI patipahi tA perI taNakhala ? || je AzravarUpI asura A jagatanA chevane chatI gumAnI thaI rahyo che ane sarvane ghaNe dukhadAyaka che, tenA pratApa toDavAne mATeja jJAnarUpI bAdazAha pragaTa thayuM che. te bAdazAha dharmane dhAraNa karanAre che, kamarapI regane nAza karanAre eka hakIma che, tenA pratApa AgaLa kAma, krodha rAga, dveSa vagere sarve pudagaLanA bhAva nAsI jAya che. te sAthe te ghaNe catura, sukhasAgaranI sImAvALe saMvararUpane dharanArA ane mukti mArgane sAdhanA che. e jJAnarUpI bAdazAhane amArI salAma che, i. che B g, 6 ja na Rs 6 a ' ' Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com